हारयति

Sanskrit

Alternative scripts

হাৰয়তি (Assamese script)
ᬳᬵᬭᬬᬢᬶ (Balinese script)
হারয়তি (Bengali script)
𑰮𑰯𑰨𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀳𑀸𑀭𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
ဟာရယတိ (Burmese script)
હારયતિ (Gujarati script)
ਹਾਰਯਤਿ (Gurmukhi script)
𑌹𑌾𑌰𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦲꦴꦫꦪꦠꦶ (Javanese script)
𑂯𑂰𑂩𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
ಹಾರಯತಿ (Kannada script)
ហារយតិ (Khmer script)
ຫາຣຍຕິ (Lao script)
ഹാരയതി (Malayalam script)
ᡥᠠ᠎᠊ᠠᡵᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
𑘮𑘰𑘨𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
ᠾᠠᢗᠷᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑧎𑧑𑧈𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐴𑐵𑐬𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
ହାରଯତି (Odia script)
ꢲꢵꢬꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆲𑆳𑆫𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖮𑖯𑖨𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
හාරයති (Sinhalese script)
𑪂𑩛𑩼𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚩𑚭𑚤𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
ஹாரயதி (Tamil script)
హారయతి (Telugu script)
หารยติ (Thai script)
ཧཱ་ར་ཡ་ཏི (Tibetan script)
𑒯𑒰𑒩𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨱𑨊𑨫𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

From the root हृ (hṛ) +‎ -अयति (-ayati). Inherited from Proto-Indo-Aryan *źʰāráyati, from Proto-Indo-Iranian *ȷ́ʰāráyati, from Proto-Indo-European *ǵʰoréyeti (“to cause to yearn for”).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /ɦɑː.ɾɐ.jɐ.ti/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɦɑː.ɾɐ.jɐ.t̪i/

Verb

हारयति • (hārayati) third-singular indicative (class 10, type P, present, root हृ)

to cause to be taken

Conjugation

Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.

Nonfinite Forms: हा॒रयि॑तुम् (hāráyitum)
	Undeclinable
Infinitive	हा॒रयि॑तुम् hāráyitum
Gerund	हा॒र॒यि॒त्वा hārayitvā́
	Participles
Masculine/Neuter Gerundive	हा॒र॒यि॒त॒व्य॑ / हा॒र॒नीय॑ hārayitavyà / hāranī́ya
Feminine Gerundive	हा॒र॒यि॒त॒व्या॑ / हा॒र॒नीया॑ hārayitavyā̀ / hāranī́yā
Masculine/Neuter Past Passive Participle	हा॒रि॒त hāritá
Feminine Past Passive Participle	हा॒रि॒ता hāritā́
Masculine/Neuter Past Active Participle	हा॒रि॒तव॑त् hāritávat
Feminine Past Active Participle	हा॒रि॒तव॑ती hāritávatī

Present: हा॒रय॑ति (hāráyati), हा॒रय॑ते (hāráyate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	हा॒रय॑ति hāráyati	हा॒रय॑तः hāráyataḥ	हा॒रय॑न्ति hāráyanti	हा॒रय॑ते hāráyate	हा॒रये॑ते hāráyete	हा॒रय॑न्ते hāráyante
Second	हा॒रय॑सि hāráyasi	हा॒रय॑थः hāráyathaḥ	हा॒रय॑थ hāráyatha	हा॒रय॑से hāráyase	हा॒रये॑थे hāráyethe	हा॒रय॑ध्वे hāráyadhve
First	हा॒रया॑मि hāráyāmi	हा॒रया॑वः hāráyāvaḥ	हा॒रया॑मः / हा॒रया॑मसि¹ hāráyāmaḥ / hāráyāmasi¹	हा॒रये॑ hāráye	हा॒रया॑वहे hāráyāvahe	हा॒रया॑महे hāráyāmahe
Imperative
Third	हा॒रय॑तु hāráyatu	हा॒रय॑ताम् hāráyatām	हा॒रय॑न्तु hāráyantu	हा॒रय॑ताम् hāráyatām	हा॒रये॑ताम् hāráyetām	हा॒रय॑न्ताम् hāráyantām
Second	हा॒रय॑ hāráya	हा॒रय॑तम् hāráyatam	हा॒रय॑त hāráyata	हा॒रय॑स्व hāráyasva	हा॒रये॑थाम् hāráyethām	हा॒रय॑ध्वम् hāráyadhvam
First	हा॒रया॑णि hāráyāṇi	हा॒रया॑व hāráyāva	हा॒रया॑म hāráyāma	हा॒रयै॑ hāráyai	हा॒रया॑वहै hāráyāvahai	हा॒रया॑महै hāráyāmahai
Optative/Potential
Third	हा॒रये॑त् hāráyet	हा॒रये॑ताम् hāráyetām	हा॒रये॑युः hāráyeyuḥ	हा॒रये॑त hāráyeta	हा॒रये॑याताम् hāráyeyātām	हा॒रये॑रन् hāráyeran
Second	हा॒रयेः॑ hāráyeḥ	हा॒रये॑तम् hāráyetam	हा॒रये॑त hāráyeta	हा॒रये॑थाः hāráyethāḥ	हा॒रये॑याथाम् hāráyeyāthām	हा॒रये॑ध्वम् hāráyedhvam
First	हा॒रये॑यम् hāráyeyam	हा॒रये॑व hāráyeva	हा॒रये॑म hāráyema	हा॒रये॑य hāráyeya	हा॒रये॑वहि hāráyevahi	हा॒रये॑महि hāráyemahi
Subjunctive
Third	हा॒रया॑त् / हा॒रया॑ति hāráyāt / hāráyāti	हा॒रया॑तः hāráyātaḥ	हा॒रया॑न् hāráyān	हा॒रया॑ते / हा॒रया॑तै hāráyāte / hāráyātai	हा॒रयै॑ते hāráyaite	हा॒रय॑न्त / हा॒रया॑न्तै hāráyanta / hāráyāntai
Second	हा॒रयाः॑ / हा॒रया॑सि hāráyāḥ / hāráyāsi	हा॒रया॑थः hāráyāthaḥ	हा॒रया॑थ hāráyātha	हा॒रया॑से / हा॒रया॑सै hāráyāse / hāráyāsai	हा॒रयै॑थे hāráyaithe	हा॒रया॑ध्वै hāráyādhvai
First	हा॒रया॑णि hāráyāṇi	हा॒रया॑व hāráyāva	हा॒रया॑म hāráyāma	हा॒रयै॑ hāráyai	हा॒रया॑वहै hāráyāvahai	हा॒रया॑महै hāráyāmahai
Participles
	हा॒रय॑त् hāráyat			हा॒रय॑माण / हारयाण² hāráyamāṇa / hārayāṇa²
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic ²Later Sanskrit

Imperfect: अहा॑रयत् (áhārayat), अहा॑रयत (áhārayata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अहा॑रयत् áhārayat	अहा॑रयताम् áhārayatām	अहा॑रयन् áhārayan	अहा॑रयत áhārayata	अहा॑रयेताम् áhārayetām	अहा॑रयन्त áhārayanta
Second	अहा॑रयः áhārayaḥ	अहा॑रयतम् áhārayatam	अहा॑रयत áhārayata	अहा॑रयथाः áhārayathāḥ	अहा॑रयेथाम् áhārayethām	अहा॑रयध्वम् áhārayadhvam
First	अहा॑रयम् áhārayam	अहा॑रयाव áhārayāva	अहा॑रयाम áhārayāma	अहा॑रये áhāraye	अहा॑रयावहि áhārayāvahi	अहा॑रयामहि áhārayāmahi

Future: हा॒र॒यि॒ष्यति॑ (hārayiṣyáti), हा॒र॒यि॒ष्यते॑ (hārayiṣyáte)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	हा॒र॒यि॒ष्यति॑ hārayiṣyáti	हा॒र॒यि॒ष्यतः॑ hārayiṣyátaḥ	हा॒र॒यि॒ष्यन्ति॑ hārayiṣyánti	हा॒र॒यि॒ष्यते॑ hārayiṣyáte	हा॒र॒यि॒ष्येते॑ hārayiṣyéte	हा॒र॒यि॒ष्यन्ते॑ hārayiṣyánte
Second	हा॒र॒यि॒ष्यसि॑ hārayiṣyási	हा॒र॒यि॒ष्यथः॑ hārayiṣyáthaḥ	हा॒र॒यि॒ष्यथ॑ hārayiṣyátha	हा॒र॒यि॒ष्यसे॑ hārayiṣyáse	हा॒र॒यि॒ष्येथे॑ hārayiṣyéthe	हा॒र॒यि॒ष्यध्वे॑ hārayiṣyádhve
First	हा॒र॒यि॒ष्यामि॑ hārayiṣyā́mi	हा॒र॒यि॒ष्यावः॑ hārayiṣyā́vaḥ	हा॒र॒यि॒ष्यामः॑ / हा॒र॒यि॒ष्याम॑सि¹ hārayiṣyā́maḥ / hārayiṣyā́masi¹	हा॒र॒यि॒ष्ये hārayiṣyé	हा॒र॒यि॒ष्याव॑हे hārayiṣyā́vahe	हा॒र॒यि॒ष्याम॑हे hārayiṣyā́mahe
Participles
	हा॒र॒यि॒ष्यत् hārayiṣyát			हा॒र॒यि॒ष्यमा॑ण hārayiṣyámāṇa
Notes	¹Vedic

Conditional: अहा॑रयिष्यत् (áhārayiṣyat), अहा॑रयिष्यत (áhārayiṣyata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अहा॑रयिष्यत् áhārayiṣyat	अहा॑रयिष्यताम् áhārayiṣyatām	अहा॑रयिष्यन् áhārayiṣyan	अहा॑रयिष्यत áhārayiṣyata	अहा॑रयिष्येताम् áhārayiṣyetām	अहा॑रयिष्यन्त áhārayiṣyanta
Second	अहा॑रयिष्यः áhārayiṣyaḥ	अहा॑रयिष्यतम् áhārayiṣyatam	अहा॑रयिष्यत áhārayiṣyata	अहा॑रयिष्यथाः áhārayiṣyathāḥ	अहा॑रयिष्येथाम् áhārayiṣyethām	अहा॑रयिष्यध्वम् áhārayiṣyadhvam
First	अहा॑रयिष्यम् áhārayiṣyam	अहा॑रयिष्याव áhārayiṣyāva	अहा॑रयिष्याम áhārayiṣyāma	अहा॑रयिष्ये áhārayiṣye	अहा॑रयिष्यावहि áhārayiṣyāvahi	अहा॑रयिष्यामहि áhārayiṣyāmahi

Benedictive/Precative: हा॒र्यात् (hāryā́t) or हा॒र्याः (hāryā́ḥ), हा॒र॒यि॒षी॒ष्ट (hārayiṣīṣṭá)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Optative/Potential
Third	हा॒र्यात् / हा॒र्याः¹ hāryā́t / hāryā́ḥ¹	हा॒र्यास्ता॑म् hāryā́stām	हा॒र्यासुः॑ hāryā́suḥ	हा॒र॒यि॒षी॒ष्ट hārayiṣīṣṭá	हा॒र॒यि॒षी॒यास्ता॑म्² hārayiṣīyā́stām²	हा॒र॒यि॒षी॒रन् hārayiṣīrán
Second	हा॒र्याः hāryā́ḥ	हा॒र्यास्त॑म् hāryā́stam	हा॒र्यास्त॑ hāryā́sta	हा॒र॒यि॒षी॒ष्ठाः hārayiṣīṣṭhā́ḥ	हा॒र॒यि॒षी॒यास्था॑म्² hārayiṣīyā́sthām²	हा॒र॒यि॒षी॒ढ्वम् hārayiṣīḍhvám
First	हा॒र्यास॑म् hāryā́sam	हा॒र्यास्व॑ hāryā́sva	हा॒र्यास्म॑ hāryā́sma	हा॒र॒यि॒षी॒य hārayiṣīyá	हा॒र॒यि॒षी॒वहि॑ hārayiṣīváhi	हा॒र॒यि॒षी॒महि॑ hārayiṣīmáhi
Notes	¹Vedic ²Uncertain

Perfect: हा॒र॒यामास॑ (hārayā́mā́sa) or हा॒र॒यांच॒कार॑ (hārayā́ṃcakā́ra), हा॒र॒यांच॒क्रे (hārayā́ṃcakré)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	हा॒र॒यामास॑ / हा॒र॒यांच॒कार॑ hārayā́mā́sa / hārayā́ṃcakā́ra	हा॒र॒यामा॒सतुः॑ / हा॒र॒यांच॒क्रतुः॑ hārayā́māsátuḥ / hārayā́ṃcakrátuḥ	हा॒र॒यामा॒सुः / हा॒र॒यांच॒क्रुः hārayā́māsúḥ / hārayā́ṃcakrúḥ	हा॒र॒यांच॒क्रे hārayā́ṃcakré	हा॒र॒यांच॒क्राते॑ hārayā́ṃcakrā́te	हा॒र॒यांच॑क्रि॒रे hārayā́ṃcakriré
Second	हा॒र॒यामासि॑थ / हा॒र॒यांच॒कर्थ॑ hārayā́mā́sitha / hārayā́ṃcakártha	हा॒र॒यामा॒सथुः॑ / हा॒र॒यांच॒क्रथुः॑ hārayā́māsáthuḥ / hārayā́ṃcakráthuḥ	हा॒र॒यामा॒स / हा॒र॒यांच॒क्र hārayā́māsá / hārayā́ṃcakrá	हा॒र॒यांच॑कृ॒षे hārayā́ṃcakṛṣé	हा॒र॒यांच॒क्राथे॑ hārayā́ṃcakrā́the	हा॒र॒यांच॑कृ॒ध्वे hārayā́ṃcakṛdhvé
First	हा॒र॒यामास॑ / हा॒र॒यांच॒कर॑ hārayā́mā́sa / hārayā́ṃcakára	हा॒र॒यामा॑सि॒व / हा॒र॒यांच॑कृ॒व hārayā́māsivá / hārayā́ṃcakṛvá	हा॒र॒यामा॑सि॒म / हा॒र॒यांच॑कृ॒म hārayā́māsimá / hārayā́ṃcakṛmá	हा॒र॒यांच॒क्रे hārayā́ṃcakré	हा॒र॒यांच॑कृ॒वहे॑ hārayā́ṃcakṛváhe	हा॒र॒यांच॑कृ॒महे॑ hārayā́ṃcakṛmáhe
Participles
	हा॒र॒यामा॑सि॒वांस् / हा॒र॒यांच॑कृ॒वांस् hārayā́māsivā́ṃs / hārayā́ṃcakṛvā́ṃs			हा॒र॒यांच॑क्रा॒ण hārayā́ṃcakrāṇá

Descendants

Prakrit: 𑀳𑀸𑀭𑁂𑀇 (hārei)
- Assamese: হাৰা (hara)
- Bengali: হারা (hara)
- Gujarati: હાર્વુઁ (hārvum̐)
- Hindi: हारना (hārnā)
- Old Marathi: हरितणे (haritaṇe)
  - Marathi: हरणे (harṇe)
- Nepali: हार्नु (hārnu)
- Odia: ହାରିବା (hāribā)
- Punjabi: ਹਾਰ੍ਨਾ (hārnā)
- Sinhalese: අරිණවා (ariṇawā)
- Sylheti: ꠀꠞꠣ (ara)

References

Monier Williams (1899), “हारयति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 398.