स्थाणु

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts
  • স্থাণু (Assamese script)
  • ᬲ᭄ᬣᬵᬡᬸ (Balinese script)
  • স্থাণু (Bengali script)
  • 𑰭𑰿𑰞𑰯𑰜𑰲 (Bhaiksuki script)
  • 𑀲𑁆𑀣𑀸𑀡𑀼 (Brahmi script)
  • သ္ထာဏု (Burmese script)
  • સ્થાણુ (Gujarati script)
  • ਸ੍ਥਾਣੁ (Gurmukhi script)
  • 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌣𑍁 (Grantha script)
  • ꦱ꧀ꦡꦴꦟꦸ (Javanese script)
  • 𑂮𑂹𑂟𑂰𑂝𑂳 (Kaithi script)
  • ಸ್ಥಾಣು (Kannada script)
  • ស្ថាណុ (Khmer script)
  • ສ຺ຖາຓຸ (Lao script)
  • സ്ഥാണു (Malayalam script)
  • ᠰᡨᠠ᠎᠊ᠠᢏᡠ (Manchu script)
  • 𑘭𑘿𑘞𑘰𑘜𑘳 (Modi script)
  • ᠰᠲᠠᢗᢏᠤ (Mongolian script)
  • 𑧍𑧠𑦾𑧑𑦼𑧔 (Nandinagari script)
  • 𑐳𑑂𑐠𑐵𑐞𑐸 (Newa script)
  • ସ୍ଥାଣୁ (Odia script)
  • ꢱ꣄ꢢꢵꢠꢸ (Saurashtra script)
  • 𑆱𑇀𑆡𑆳𑆟𑆶 (Sharada script)
  • 𑖭𑖿𑖞𑖯𑖜𑖲 (Siddham script)
  • ස‍්ථාණු (Sinhalese script)
  • 𑪁 𑪙𑩬𑩛𑩪𑩒 (Soyombo script)
  • 𑚨𑚶𑚚𑚭𑚘𑚰 (Takri script)
  • ஸ்த²ாணு (Tamil script)
  • స్థాణు (Telugu script)
  • สฺถาณุ (Thai script)
  • སྠཱ་ཎུ (Tibetan script)
  • 𑒮𑓂𑒟𑒰𑒝𑒳 (Tirhuta script)
  • 𑨰𑩇𑨚𑨊𑨘𑨃 (Zanabazar Square script)

Etymology

Monier-Williams suggests the inheritance from older *sthalnú, which would explain the retroflexion of the sibilant through Fortunatov's law (for which compare भाषा (bhāṣā)). Compare स्थल (sthala, “flat surface”). Mayrhofer instead derives from स्था (sthā) +‎ -नु (-nu), with spontaneous retroflexion.

Pronunciation

Adjective

स्था॒णु • (sthāṇú) stem

  1. standing firmly, stationary, firm, fixed, immovable, motionless

Declension

Masculine u-stem declension of स्था॒णु
singular dual plural
nominative स्था॒णुः (sthāṇúḥ) स्था॒णू (sthāṇū́) स्था॒णवः॑ (sthāṇávaḥ)
accusative स्था॒णुम् (sthāṇúm) स्था॒णू (sthāṇū́) स्था॒णून् (sthāṇū́n)
instrumental स्था॒णुना॑ (sthāṇúnā)
स्था॒ण्वा¹ (sthāṇvā́¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभिः॑ (sthāṇúbhiḥ)
dative स्था॒णवे॑ (sthāṇáve)
स्था॒ण्वे¹ (sthāṇvé¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
ablative स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
genitive स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) स्था॒णू॒नाम् (sthāṇūnā́m)
locative स्था॒णौ (sthāṇáu) स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) स्था॒णुषु॑ (sthāṇúṣu)
vocative स्थाणो॑ (sthā́ṇo) स्थाणू॑ (sthā́ṇū) स्थाण॑वः (sthā́ṇavaḥ)
  • ¹Vedic
Feminine u-stem declension of स्था॒णु
singular dual plural
nominative स्था॒णुः (sthāṇúḥ) स्था॒णू (sthāṇū́) स्था॒णवः॑ (sthāṇávaḥ)
accusative स्था॒णुम् (sthāṇúm) स्था॒णू (sthāṇū́) स्था॒णूः (sthāṇū́ḥ)
instrumental स्था॒ण्वा (sthāṇvā́) स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभिः॑ (sthāṇúbhiḥ)
dative स्था॒णवे॑ (sthāṇáve)
स्था॒ण्वै¹ (sthāṇvái¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
ablative स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वाः¹ (sthāṇvā́ḥ¹)
स्था॒ण्वै² (sthāṇvái²) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
genitive स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वाः¹ (sthāṇvā́ḥ¹)
स्था॒ण्वै² (sthāṇvái²) 		स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) स्था॒णू॒नाम् (sthāṇūnā́m)
locative स्था॒णौ (sthāṇáu)
स्था॒ण्वाम्¹ (sthāṇvā́m¹) 		स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) स्था॒णुषु॑ (sthāṇúṣu)
vocative स्थाणो॑ (sthā́ṇo) स्थाणू॑ (sthā́ṇū) स्थाण॑वः (sthā́ṇavaḥ)
  • ¹Later Sanskrit
  • ²Brāhmaṇas
Neuter u-stem declension of स्था॒णु
singular dual plural
nominative स्था॒णु (sthāṇú) स्था॒णुनी॑ (sthāṇúnī) स्था॒णूनि॑ (sthāṇū́ni)
स्था॒णु¹ (sthāṇú¹)
स्था॒णू¹ (sthāṇū́¹)
accusative स्था॒णु (sthāṇú) स्था॒णुनी॑ (sthāṇúnī) स्था॒णूनि॑ (sthāṇū́ni)
स्था॒णु¹ (sthāṇú¹)
स्था॒णू¹ (sthāṇū́¹)
instrumental स्था॒णुना॑ (sthāṇúnā)
स्था॒ण्वा¹ (sthāṇvā́¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभिः॑ (sthāṇúbhiḥ)
dative स्था॒णुने॑ (sthāṇúne)
स्था॒णवे॑ (sthāṇáve)
स्था॒ण्वे¹ (sthāṇvé¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
ablative स्था॒णुनः॑ (sthāṇúnaḥ)
स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
genitive स्था॒णुनः॑ (sthāṇúnaḥ)
स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒णुनोः॑ (sthāṇúnoḥ)
स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) 		स्था॒णू॒नाम् (sthāṇūnā́m)
locative स्था॒णुनि॑ (sthāṇúni)
स्था॒णौ (sthāṇáu) 		स्था॒णुनोः॑ (sthāṇúnoḥ)
स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) 		स्था॒णुषु॑ (sthāṇúṣu)
vocative स्थाणु॑ (sthā́ṇu)
स्थाणो॑ (sthā́ṇo) 		स्थाणु॑नी (sthā́ṇunī) स्थाणू॑नि (sthā́ṇūni)
स्थाणु॑¹ (sthā́ṇu¹)
स्थाणू॑¹ (sthā́ṇū¹)
  • ¹Vedic

Noun

स्था॒णु • (sthāṇú) stem, m

  1. a stump, stem, trunk, stake, post, pile, pillar (also as symbol of motionlessness)
  2. a kind of spear or dart
  3. a particular part of a plough
  4. the gnomon of a dial
  5. a particular perfume
    Synonym: जीवक (jīvaka)
  6. a nest of white ants
  7. various names or epithets
    1. Shiva (who is supposed to remain as motionless as the trunk of a tree during his austerities)
    2. one of the 11 Rudras
    3. a Prajapati
    4. a serpent-demon
    5. a Rakshasa

Declension

Masculine u-stem declension of स्था॒णु
singular dual plural
nominative स्था॒णुः (sthāṇúḥ) स्था॒णू (sthāṇū́) स्था॒णवः॑ (sthāṇávaḥ)
accusative स्था॒णुम् (sthāṇúm) स्था॒णू (sthāṇū́) स्था॒णून् (sthāṇū́n)
instrumental स्था॒णुना॑ (sthāṇúnā)
स्था॒ण्वा¹ (sthāṇvā́¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभिः॑ (sthāṇúbhiḥ)
dative स्था॒णवे॑ (sthāṇáve)
स्था॒ण्वे¹ (sthāṇvé¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
ablative स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
genitive स्था॒णोः (sthāṇóḥ)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) स्था॒णू॒नाम् (sthāṇūnā́m)
locative स्था॒णौ (sthāṇáu) स्था॒ण्वोः (sthāṇvóḥ) स्था॒णुषु॑ (sthāṇúṣu)
vocative स्थाणो॑ (sthā́ṇo) स्थाणू॑ (sthā́ṇū) स्थाण॑वः (sthā́ṇavaḥ)
  • ¹Vedic

Noun

स्था॒णु • (sthāṇú) stem, n

  1. anything stationary or fixed
  2. a particular posture in sitting

Declension

Neuter u-stem declension of स्था॒णु
singular dual plural
nominative स्था॒णु (sthāṇú) स्था॒णुनी॑ (sthāṇúnī) स्था॒णूनि॑ (sthāṇū́ni)
स्था॒णु¹ (sthāṇú¹)
स्था॒णू¹ (sthāṇū́¹)
accusative स्था॒णु (sthāṇú) स्था॒णुनी॑ (sthāṇúnī) स्था॒णूनि॑ (sthāṇū́ni)
स्था॒णु¹ (sthāṇú¹)
स्था॒णू¹ (sthāṇū́¹)
instrumental स्था॒णुना॑ (sthāṇúnā)
स्था॒ण्वा¹ (sthāṇvā́¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभिः॑ (sthāṇúbhiḥ)
dative स्था॒णुने॑ (sthāṇúne)
स्था॒णवे॑¹ (sthāṇáve¹)
स्था॒ण्वे¹ (sthāṇvé¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
ablative स्था॒णुनः॑ (sthāṇúnaḥ)
स्था॒णोः¹ (sthāṇóḥ¹)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒णुभ्या॑म् (sthāṇúbhyām) स्था॒णुभ्यः॑ (sthāṇúbhyaḥ)
genitive स्था॒णुनः॑ (sthāṇúnaḥ)
स्था॒णोः¹ (sthāṇóḥ¹)
स्था॒ण्वः¹ (sthāṇváḥ¹) 		स्था॒णुनोः॑ (sthāṇúnoḥ)
स्था॒ण्वोः¹ (sthāṇvóḥ¹) 		स्था॒णू॒नाम् (sthāṇūnā́m)
locative स्था॒णुनि॑ (sthāṇúni)
स्था॒णौ¹ (sthāṇáu¹) 		स्था॒णुनोः॑ (sthāṇúnoḥ)
स्था॒ण्वोः¹ (sthāṇvóḥ¹) 		स्था॒णुषु॑ (sthāṇúṣu)
vocative स्थाणु॑ (sthā́ṇu)
स्थाणो॑ (sthā́ṇo) 		स्थाणु॑नी (sthā́ṇunī) स्थाणू॑नि (sthā́ṇūni)
स्थाणु॑¹ (sthā́ṇu¹)
स्थाणू॑¹ (sthā́ṇū¹)
  • ¹Vedic

References

  • Monier Williams (1899), “स्थाणु”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page sthāṇu.
  • Mayrhofer, Manfred (1996), Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 765
This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.