सम्राज्
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- সম্ৰাজ্ (Assamese script)
- ᬲᬫ᭄ᬭᬵᬚ᭄ (Balinese script)
- সম্রাজ্ (Bengali script)
- 𑰭𑰦𑰿𑰨𑰯𑰕𑰿 (Bhaiksuki script)
- 𑀲𑀫𑁆𑀭𑀸𑀚𑁆 (Brahmi script)
- သမြာဇ် (Burmese script)
- સમ્રાજ્ (Gujarati script)
- ਸਮ੍ਰਾਜ੍ (Gurmukhi script)
- 𑌸𑌮𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍 (Grantha script)
- ꦱꦩꦿꦴꦗ꧀ (Javanese script)
- 𑂮𑂧𑂹𑂩𑂰𑂔𑂹 (Kaithi script)
- ಸಮ್ರಾಜ್ (Kannada script)
- សម្រាជ៑ (Khmer script)
- ສມ຺ຣາຊ຺ (Lao script)
- സമ്രാജ് (Malayalam script)
- ᠰᠠᠮᡵᠠ᠊ᠠᡯ (Manchu script)
- 𑘭𑘦𑘿𑘨𑘰𑘕𑘿 (Modi script)
- ᠰᠠᠮᠷᠠᢗᠽ (Mongolian script)
- 𑧍𑧆𑧠𑧈𑧑𑦵𑧠 (Nandinagari script)
- 𑐳𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂 (Newa script)
- ସମ୍ରାଜ୍ (Odia script)
- ꢱꢪ꣄ꢬꢵꢙ꣄ (Saurashtra script)
- 𑆱𑆩𑇀𑆫𑆳𑆘𑇀 (Sharada script)
- 𑖭𑖦𑖿𑖨𑖯𑖕𑖿 (Siddham script)
- සම්රාජ් (Sinhalese script)
- 𑪁𑩴 𑪙𑩼𑩛𑩣 𑪙 (Soyombo script)
- 𑚨𑚢𑚶𑚤𑚭𑚑𑚶 (Takri script)
- ஸம்ராஜ் (Tamil script)
- సమ్రాజ్ (Telugu script)
- สมฺราชฺ (Thai script)
- ས་མྲཱ་ཛ྄ (Tibetan script)
- 𑒮𑒧𑓂𑒩𑒰𑒖𑓂 (Tirhuta script)
- 𑨰𑨢𑩇𑨫𑨊𑨥𑨴 (Zanabazar Square script)
Etymology
From सम्- (sam-, “altogether”) + राज् (rā́j, “king”).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /sɐm.ɾɑ́ːd͡ʑ/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /s̪ɐm.ɾɑːd͡ʑ/
Noun
स॒म्राज् • (samrā́j) stem, m
- a supreme ruler, a universal king, a sovereign lord
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 6.68.9:
- प्र स॒म्राजे॑ बृह॒ते मन्म॒ नु प्रि॒यमर्च॑ दे॒वाय॒ वरु॑णाय स॒प्रथः॑ ।
अ॒यं य उ॒र्वी म॑हि॒ना महि॑व्रतः॒ क्रत्वा॑ वि॒भात्य॒जरो॒ न शो॒चिषा॑ ॥- prá samrā́je bṛhaté mánma nú priyámárca devā́ya váruṇāya sapráthaḥ.
ayáṃ yá urvī́ mahinā́ máhivrataḥ krátvā vibhā́tyajáro ná śocíṣā. - Now will I sing a dear and far-extending hymn to Varuṇa the God, sublime, the imperial Lord,
The Eternal mighty Governor, who, illumines both wide worlds with majesty and power as if with a flame.
- prá samrā́je bṛhaté mánma nú priyámárca devā́ya váruṇāya sapráthaḥ.
- प्र स॒म्राजे॑ बृह॒ते मन्म॒ नु प्रि॒यमर्च॑ दे॒वाय॒ वरु॑णाय स॒प्रथः॑ ।
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | स॒म्राट् (samrā́ṭ) | स॒म्राजौ॑ (samrā́jau) स॒म्राजा॑¹ (samrā́jā¹) |
स॒म्राजः॑ (samrā́jaḥ) |
| accusative | स॒म्राज॑म् (samrā́jam) | स॒म्राजौ॑ (samrā́jau) स॒म्राजा॑¹ (samrā́jā¹) |
स॒म्राजः॑ (samrā́jaḥ) |
| instrumental | स॒म्राजा॑ (samrā́jā) | स॒म्राड्भ्या॑म् (samrā́ḍbhyām) | स॒म्राड्भिः॑ (samrā́ḍbhiḥ) |
| dative | स॒म्राजे॑ (samrā́je) | स॒म्राड्भ्या॑म् (samrā́ḍbhyām) | स॒म्राड्भ्यः॑ (samrā́ḍbhyaḥ) |
| ablative | स॒म्राजः॑ (samrā́jaḥ) | स॒म्राड्भ्या॑म् (samrā́ḍbhyām) | स॒म्राड्भ्यः॑ (samrā́ḍbhyaḥ) |
| genitive | स॒म्राजः॑ (samrā́jaḥ) | स॒म्राजोः॑ (samrā́joḥ) | स॒म्राजा॑म् (samrā́jām) |
| locative | स॒म्राजि॑ (samrā́ji) | स॒म्राजोः॑ (samrā́joḥ) | स॒म्राट्सु॑ (samrā́ṭsu) |
| vocative | सम्रा॑ट् (sámrāṭ) | सम्रा॑जौ (sámrājau) सम्रा॑जा¹ (sámrājā¹) |
सम्रा॑जः (sámrājaḥ) |
- ¹Vedic
Derived terms
References
- Monier Williams (1899), “सम्राज्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1181, column 3.