दशम
See also: दशमी
Hindi
| 100 | ||||
| [a], [b], [c] ← 1 | [a], [b], [c] ← 9 | १० 10 |
11 → | 20 → |
|---|---|---|---|---|
| 1[a], [b], [c] | ||||
| Cardinal: दस (das) Ordinal: दसवाँ (dasvā̃), दशम (daśam) Multiplier: दसगुना (dasgunā) Collective: दसों (dasõ) | ||||
Etymology
Borrowed from Sanskrit दशम (daśama).
Pronunciation
- (Standard Hindi) IPA(key): /d̪ə.ʃəm/, [d̪ɐ.ʃɐ̃m]
Adjective
दशम • (daśam) (indeclinable) (ordinal number)
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- দশম (Assamese script)
- ᬤᬰᬫ (Balinese script)
- দশম (Bengali script)
- 𑰟𑰫𑰦 (Bhaiksuki script)
- 𑀤𑀰𑀫 (Brahmi script)
- ဒၐမ (Burmese script)
- દશમ (Gujarati script)
- ਦਸ਼ਮ (Gurmukhi script)
- 𑌦𑌶𑌮 (Grantha script)
- ꦢꦯꦩ (Javanese script)
- 𑂠𑂬𑂧 (Kaithi script)
- ದಶಮ (Kannada script)
- ទឝម (Khmer script)
- ທຨມ (Lao script)
- ദശമ (Malayalam script)
- ᡩᠠᡧᠠᠮᠠ (Manchu script)
- 𑘟𑘫𑘦 (Modi script)
- ᢑᠠᠱᠠᠮᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦿𑧋𑧆 (Nandinagari script)
- 𑐡𑐱𑐩 (Newa script)
- ଦଶମ (Odia script)
- ꢣꢯꢪ (Saurashtra script)
- 𑆢𑆯𑆩 (Sharada script)
- 𑖟𑖫𑖦 (Siddham script)
- දශම (Sinhalese script)
- 𑩭𑩿𑩴 (Soyombo script)
- 𑚛𑚧𑚢 (Takri script)
- த³ஶம (Tamil script)
- దశమ (Telugu script)
- ทศม (Thai script)
- ད་ཤ་མ (Tibetan script)
- 𑒠𑒬𑒧 (Tirhuta script)
- 𑨛𑨮𑨢 (Zanabazar Square script)
| 100 | ||||
| ← 1 | ← 9 | १० 10 |
11 → | 20 → [a], [b] |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||
| Cardinal: दश (daśa) Ordinal: दशम (daśama) Multiplier: दशधा (daśadhā) Collective: दशत् (daśat) | ||||
Etymology
Inherited from Proto-Indo-Iranian *daćamás, from Proto-Indo-European *deḱm̥-Hó-s from *déḱm̥ (“ten”). Cognate with Avestan 𐬛𐬀𐬯𐬆𐬨𐬀 (dasəma), Persian دهم (dahom), Latin decimus.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /dɐ.ɕɐ.mɐ́/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /d̪ɐ.ɕɐ.mɐ/
Adjective
द॒श॒म • (daśamá) stem
- tenth
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 10.184.3:
- हि॒र॒ण्ययी॑ अ॒रणी॒ यं नि॒र्मन्थ॑तो अ॒श्विना॑ ।
तं ते॒ गर्भं॑ हवामहे दश॒मे मा॒सि सूत॑वे ॥- hiraṇyáyī aráṇī yáṃ nirmánthato aśvínā.
táṃ te gárbhaṃ havāmahe daśamé māsí sū́tave. - That which the Twin Aśvins rub forth with the golden rubbing-sticks,—
That fetus of yours we invocate, so that in the tenth month you may give birth to it.
- hiraṇyáyī aráṇī yáṃ nirmánthato aśvínā.
- हि॒र॒ण्ययी॑ अ॒रणी॒ यं नि॒र्मन्थ॑तो अ॒श्विना॑ ।
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | द॒श॒मः (daśamáḥ) | द॒श॒मौ (daśamáu) द॒श॒मा¹ (daśamā́¹) |
द॒श॒माः (daśamā́ḥ) द॒श॒मासः॑¹ (daśamā́saḥ¹) |
| accusative | द॒श॒मम् (daśamám) | द॒श॒मौ (daśamáu) द॒श॒मा¹ (daśamā́¹) |
द॒श॒मान् (daśamā́n) |
| instrumental | द॒श॒मेन॑ (daśaména) | द॒श॒माभ्या॑म् (daśamā́bhyām) | द॒श॒मैः (daśamáiḥ) द॒श॒मेभिः॑¹ (daśamébhiḥ¹) |
| dative | द॒श॒माय॑ (daśamā́ya) | द॒श॒माभ्या॑म् (daśamā́bhyām) | द॒श॒मेभ्यः॑ (daśamébhyaḥ) |
| ablative | द॒श॒मात् (daśamā́t) | द॒श॒माभ्या॑म् (daśamā́bhyām) | द॒श॒मेभ्यः॑ (daśamébhyaḥ) |
| genitive | द॒श॒मस्य॑ (daśamásya) | द॒श॒मयोः॑ (daśamáyoḥ) | द॒श॒माना॑म् (daśamā́nām) |
| locative | द॒श॒मे (daśamé) | द॒श॒मयोः॑ (daśamáyoḥ) | द॒श॒मेषु॑ (daśaméṣu) |
| vocative | दश॑म (dáśama) | दश॑मौ (dáśamau) दश॑मा¹ (dáśamā¹) |
दश॑माः (dáśamāḥ) दश॑मासः¹ (dáśamāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | दशमी (daśamī) | दशम्यौ (daśamyau) दशमी¹ (daśamī¹) |
दशम्यः (daśamyaḥ) दशमीः¹ (daśamīḥ¹) |
| accusative | दशमीम् (daśamīm) | दशम्यौ (daśamyau) दशमी¹ (daśamī¹) |
दशमीः (daśamīḥ) |
| instrumental | दशम्या (daśamyā) | दशमीभ्याम् (daśamībhyām) | दशमीभिः (daśamībhiḥ) |
| dative | दशम्यै (daśamyai) | दशमीभ्याम् (daśamībhyām) | दशमीभ्यः (daśamībhyaḥ) |
| ablative | दशम्याः (daśamyāḥ) दशम्यै² (daśamyai²) |
दशमीभ्याम् (daśamībhyām) | दशमीभ्यः (daśamībhyaḥ) |
| genitive | दशम्याः (daśamyāḥ) दशम्यै² (daśamyai²) |
दशम्योः (daśamyoḥ) | दशमीनाम् (daśamīnām) |
| locative | दशम्याम् (daśamyām) | दशम्योः (daśamyoḥ) | दशमीषु (daśamīṣu) |
| vocative | दशमि (daśami) | दशम्यौ (daśamyau) दशमी¹ (daśamī¹) |
दशम्यः (daśamyaḥ) दशमीः¹ (daśamīḥ¹) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | द॒श॒मम् (daśamám) | द॒श॒मे (daśamé) | द॒श॒मानि॑ (daśamā́ni) द॒श॒मा¹ (daśamā́¹) |
| accusative | द॒श॒मम् (daśamám) | द॒श॒मे (daśamé) | द॒श॒मानि॑ (daśamā́ni) द॒श॒मा¹ (daśamā́¹) |
| instrumental | द॒श॒मेन॑ (daśaména) | द॒श॒माभ्या॑म् (daśamā́bhyām) | द॒श॒मैः (daśamáiḥ) द॒श॒मेभिः॑¹ (daśamébhiḥ¹) |
| dative | द॒श॒माय॑ (daśamā́ya) | द॒श॒माभ्या॑म् (daśamā́bhyām) | द॒श॒मेभ्यः॑ (daśamébhyaḥ) |
| ablative | द॒श॒मात् (daśamā́t) | द॒श॒माभ्या॑म् (daśamā́bhyām) | द॒श॒मेभ्यः॑ (daśamébhyaḥ) |
| genitive | द॒श॒मस्य॑ (daśamásya) | द॒श॒मयोः॑ (daśamáyoḥ) | द॒श॒माना॑म् (daśamā́nām) |
| locative | द॒श॒मे (daśamé) | द॒श॒मयोः॑ (daśamáyoḥ) | द॒श॒मेषु॑ (daśaméṣu) |
| vocative | दश॑म (dáśama) | दश॑मे (dáśame) | दश॑मानि (dáśamāni) दश॑मा¹ (dáśamā¹) |
- ¹Vedic
Descendants
- Dardic:
- Kashmiri: दह्युमु॒ (dahyumu॒, “tenth”)
- Torwali: دشَم (dašam)
- Pali: dasama
- → Burmese: ဒသမ (da.sa.ma.)
- Prakrit: 𑀤𑀲𑀫 (dasama)
- Ardhamagadhi Prakrit: 𑀤𑀲𑀫 (dasama)
- Khasa Prakrit:
- Nepali: दशौं (daśa͠u)
- Maharastri Prakrit: 𑀤𑀲𑀫 (dasama)
- Konkani: धावो (dhāvo), धावें (dhāvẽ)
- Old Marathi:
- Devanagari script: दसव (dasava), दाहाव (dāhāva)
- Modi script: 𑘟𑘭𑘪 (dasava), 𑘟𑘰𑘮𑘰𑘪 (dāhāva)
- Marathi: दहावे (dahāve)
- Paisaci Prakrit:
- Sauraseni Prakrit:
Further reading
- Apte, Vaman Shivram (1890), “दशम”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan
- Monier Williams (1899), “दशम”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 472, column 3.
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “daśamá”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press