जागर्ति
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- জাগৰ্তি (Assamese script)
- ᬚᬵᬕᬃᬢᬶ (Balinese script)
- জাগর্তি (Bengali script)
- 𑰕𑰯𑰐𑰨𑰿𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
- 𑀚𑀸𑀕𑀭𑁆𑀢𑀺 (Brahmi script)
- ဇာဂရ်္တိ (Burmese script)
- જાગર્તિ (Gujarati script)
- ਜਾਗਰ੍ਤਿ (Gurmukhi script)
- 𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌿 (Grantha script)
- ꦗꦴꦒꦂꦠꦶ (Javanese script)
- 𑂔𑂰𑂏𑂩𑂹𑂞𑂱 (Kaithi script)
- ಜಾಗರ್ತಿ (Kannada script)
- ជាគត៌ិ (Khmer script)
- ຊາຄຣ຺ຕິ (Lao script)
- ജാഗര്തി (Malayalam script)
- ᡯᠠ᠊ᠠᡤᠠᡵᢠᡳ (Manchu script)
- 𑘕𑘰𑘐𑘨𑘿𑘝𑘱 (Modi script)
- ᠽᠠᢗᠺᠠᠷᢐᠢ (Mongolian script)
- 𑦵𑧑𑦰𑧈𑧠𑦽𑧒 (Nandinagari script)
- 𑐖𑐵𑐐𑐬𑑂𑐟𑐶 (Newa script)
- ଜାଗର୍ତି (Odia script)
- ꢙꢵꢔꢬ꣄ꢡꢶ (Saurashtra script)
- 𑆘𑆳𑆓𑆫𑇀𑆠𑆴 (Sharada script)
- 𑖕𑖯𑖐𑖨𑖿𑖝𑖰 (Siddham script)
- ජාගර්ති (Sinhalese script)
- 𑩣𑩛𑩞𑩼 𑪙𑩫𑩑 (Soyombo script)
- 𑚑𑚭𑚌𑚤𑚶𑚙𑚮 (Takri script)
- ஜாக³ர்தி (Tamil script)
- జాగర్తి (Telugu script)
- ชาครฺติ (Thai script)
- ཛཱ་ག་རྟི (Tibetan script)
- 𑒖𑒰𑒑𑒩𑓂𑒞𑒱 (Tirhuta script)
- 𑨥𑨊𑨍𑨫𑩇𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)
Etymology
The present verb developed from the perfect जागार (jāgā́ra), from Proto-Indo-European *h₁ge-h₁gór-e, from *h₁ger- (“to be awake, to awaken”). Cognate with Avestan 𐬟𐬭𐬀-𐬖𐬭𐬁𐬭𐬀𐬫𐬈𐬌𐬙𐬌 (fra-γrārayeiti), Ancient Greek ἐγείρω (egeírō, “to awaken”), Middle Persian wygrʼd (wiγrād) (whence Modern Persian بیدار (bidâr, “awake”)).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /d͡ʑɑː.ɡɐ́ɾ.ti/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /d͡ʑɑː.ɡɐɾ.t̪i/
Verb
जा॒गर्ति॑ • (jāgárti) third-singular indicative (class 2, type P, present, root जागृ)
Conjugation
| Present: जा॒गर्ति॑ (jāgárti) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | जा॒गर्ति॑ jāgárti |
जा॒गृ॒तः jāgṛtáḥ |
जाग्र॑ति jā́grati |
- - |
- - |
- - | |
| Second | जा॒गर्षि॑ jāgárṣi |
जा॒गृ॒थः jāgṛtháḥ |
जा॒गृ॒थ jāgṛthá |
- - |
- - |
- - | |
| First | जा॒गर्मि॑ / जागृमि² jāgármi / jāgṛmi² |
जा॒गृ॒वः jāgṛváḥ |
जा॒गृ॒मः / जा॒गृ॒मसि॑¹ jāgṛmáḥ / jāgṛmási¹ |
- - |
- - |
- - | |
| Imperative | |||||||
| Third | जा॒गर्तु॑ jāgártu |
जा॒गृ॒ताम् jāgṛtā́m |
जाग्र॑तु jā́gratu |
- - |
- - |
- - | |
| Second | जा॒गृ॒हि jāgṛhí |
जा॒गृ॒तम् jāgṛtám |
जा॒गृ॒त jāgṛtá |
- - |
- - |
- - | |
| First | जा॒गरा॑णि jāgárāṇi |
जा॒गरा॑व jāgárāva |
जा॒गरा॑म jāgárāma |
- - |
- - |
- - | |
| Optative/Potential | |||||||
| Third | जा॒गृ॒यात् jāgṛyā́t |
जा॒गृ॒याता॑म् jāgṛyā́tām |
जा॒गृ॒युः jāgṛyúḥ |
- - |
- - |
- - | |
| Second | जा॒गृ॒याः jāgṛyā́ḥ |
जा॒गृ॒यात॑म् jāgṛyā́tam |
जा॒गृ॒यात॑ jāgṛyā́ta |
- - |
- - |
- - | |
| First | जा॒गृ॒याम् jāgṛyā́m |
जा॒गृ॒याव॑ jāgṛyā́va |
जा॒गृ॒याम॑ jāgṛyā́ma |
- - |
- - |
- - | |
| Subjunctive | |||||||
| Third | जा॒गर॑त् / जा॒गर॑ति jāgárat / jāgárati |
जा॒गर॑तः jāgárataḥ |
जा॒गर॑न् jāgáran |
- - |
- - |
- - | |
| Second | जा॒गरः॑ / जा॒गर॑सि jāgáraḥ / jāgárasi |
जा॒गर॑थः jāgárathaḥ |
जा॒गर॑थ jāgáratha |
- - |
- - |
- - | |
| First | जा॒गरा॑णि / जा॒गरा॑ jāgárāṇi / jāgárā |
जा॒गरा॑व jāgárāva |
जा॒गरा॑म jāgárāma |
- - |
- - |
- - | |
| Participles | |||||||
| जाग्र॑त् jā́grat |
- - | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Imperfect: अजा॑गः (ájāgaḥ) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अजा॑गः ájāgaḥ |
अजा॑गृताम् ájāgṛtām |
अजा॑ग्रुः ájāgruḥ |
- - |
- - |
- - |
| Second | अजा॑गः ájāgaḥ |
अजा॑गृतम् ájāgṛtam |
अजा॑गृत ájāgṛta |
- - |
- - |
- - |
| First | अजा॑गरम् ájāgaram |
अजा॑गृव ájāgṛva |
अजा॑गृम ájāgṛma |
- - |
- - |
- - |
Related terms
- जाग्रति (jāgrati)
- जागरति (jāgarati)
- जागरण (jāgaraṇa)
- जागृति (jāgṛti)
Descendants
In descendants, the stem was thematicized based on forms in jāgr- (e.g. third-person plural jāgrati), whence Pali/Prakrit jagga-.
- Pali: jaggati
- Prakrit: 𑀚𑀕𑁆𑀕𑀇 (jaggaï) (see there for further descendants)
References
- Monier Williams (1899), “जागर्ति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 417, column 1.
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “jāgarti”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press
- Mayrhofer, Manfred (1992), “JAR”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, pages 574-575
- Rix, Helmut, editor (2001), Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, pages 245-246