जरितृ
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- জৰিতৃ (Assamese script)
- ᬚᬭᬶᬢᬺ (Balinese script)
- জরিতৃ (Bengali script)
- 𑰕𑰨𑰰𑰝𑰴 (Bhaiksuki script)
- 𑀚𑀭𑀺𑀢𑀾 (Brahmi script)
- ဇရိတၖ (Burmese script)
- જરિતૃ (Gujarati script)
- ਜਰਿਤ੍ਰ (Gurmukhi script)
- 𑌜𑌰𑌿𑌤𑍃 (Grantha script)
- ꦗꦫꦶꦠꦽ (Javanese script)
- 𑂔𑂩𑂱𑂞𑃂 (Kaithi script)
- ಜರಿತೃ (Kannada script)
- ជរិត្ឫ (Khmer script)
- ຊຣິຕ຺ຣິ (Lao script)
- ജരിതൃ (Malayalam script)
- ᡯᠠᡵᡳᢠᡵᡳ (Manchu script)
- 𑘕𑘨𑘱𑘝𑘵 (Modi script)
- ᠽᠠᠷᠢᢐᠷᠢ (Mongolian script)
- 𑦵𑧈𑧒𑦽𑧖 (Nandinagari script)
- 𑐖𑐬𑐶𑐟𑐺 (Newa script)
- ଜରିତୃ (Odia script)
- ꢙꢬꢶꢡꢺ (Saurashtra script)
- 𑆘𑆫𑆴𑆠𑆸 (Sharada script)
- 𑖕𑖨𑖰𑖝𑖴 (Siddham script)
- ජරිතෘ (Sinhalese script)
- 𑩣𑩼𑩑𑩫𑩙 (Soyombo script)
- 𑚑𑚤𑚮𑚙 (Takri script)
- ஜரித்ரி (Tamil script)
- జరితృ (Telugu script)
- ชริตฺฤ (Thai script)
- ཛ་རི་ཏྲྀ (Tibetan script)
- 𑒖𑒩𑒱𑒞𑒵 (Tirhuta script)
- 𑨥𑨫𑨁𑨙𑨼𑨉 (Zanabazar Square script)
Etymology
From Proto-Indo-Iranian *ǰarHtā́ (“praiser, eulogizer”), from Proto-Indo-European *gʷérH-tōr ~ *gʷr̥H-tr-és (“praiser”), from *gʷerH- (“to praise”). Cognate with Avestan 𐬀𐬌𐬠𐬍-𐬘𐬀𐬭𐬆𐬙𐬀𐬭 (aibī-jarətar), 𐬀𐬌𐬠𐬌-𐬘𐬀𐬭𐬆𐬙𐬀𐬭 (aibi-jarətar, “praiser; one who welcomes”).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /d͡ʑɐ.ɾi.tŕ̩/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /d͡ʑɐ.ɾi.t̪r̩/
Noun
ज॒रि॒तृ • (jaritṛ́) stem, m (root गॄ)
- a praiser, singer of hymns
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 4.17.19:
- स्तु॒त इन्द्रो॑ म॒घवा॒ यद् ध॑ वृ॒त्रा भूरी॒ण्य् एको॑ अप्र॒तीनि॑ हन्ति ।
अ॒स्य प्रि॒यो ज॑रि॒ता यस्य॒ शर्म॒न् नकि॑र् दे॒वा वा॒रय॑न्ते॒ न मर्ताः॑ ॥- stutá índro maghávā yád dha vṛtrā́ bhū́rīṇy éko apratī́ni hanti.
asyá priyó jaritā́ yásya śárman nákir devā́ vāráyante ná mártāḥ. - Alone, when Indra Maghavan is lauded, he slayeth many undefeated Vṛtras.
Him in whose protection is the beloved singer of hymns never do Gods or mortals obstruct or hinder.
- stutá índro maghávā yád dha vṛtrā́ bhū́rīṇy éko apratī́ni hanti.
- स्तु॒त इन्द्रो॑ म॒घवा॒ यद् ध॑ वृ॒त्रा भूरी॒ण्य् एको॑ अप्र॒तीनि॑ हन्ति ।
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ज॒रि॒ता (jaritā́) | ज॒रि॒तारौ॑ (jaritā́rau) ज॒रि॒तारा॑¹ (jaritā́rā¹) |
ज॒रि॒तारः॑ (jaritā́raḥ) |
| accusative | ज॒रि॒तार॑म् (jaritā́ram) | ज॒रि॒तारौ॑ (jaritā́rau) ज॒रि॒तारा॑¹ (jaritā́rā¹) |
ज॒रि॒तॄन् (jaritṝ́n) |
| instrumental | ज॒रि॒त्रा (jaritrā́) | ज॒रि॒तृभ्या॑म् (jaritṛ́bhyām) | ज॒रि॒तृभिः॑ (jaritṛ́bhiḥ) |
| dative | ज॒रि॒त्रे (jaritré) | ज॒रि॒तृभ्या॑म् (jaritṛ́bhyām) | ज॒रि॒तृभ्यः॑ (jaritṛ́bhyaḥ) |
| ablative | ज॒रि॒तुः (jaritúḥ) | ज॒रि॒तृभ्या॑म् (jaritṛ́bhyām) | ज॒रि॒तृभ्यः॑ (jaritṛ́bhyaḥ) |
| genitive | ज॒रि॒तुः (jaritúḥ) | ज॒रि॒त्रोः (jaritróḥ) | ज॒रि॒तॄ॒णाम् (jaritṝṇā́m) |
| locative | ज॒रि॒तरि॑ (jaritári) | ज॒रि॒त्रोः (jaritróḥ) | ज॒रि॒तृषु॑ (jaritṛ́ṣu) |
| vocative | जरि॑तः (járitaḥ) | जरि॑तारौ (járitārau) जरि॑तारा¹ (járitārā¹) |
जरि॑तारः (járitāraḥ) |
- ¹Vedic
References
- Monier Williams (1899), “Jaritṛí”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 414, column 2.