खुर

Hindi

Etymology

Inherited from Sauraseni Prakrit 𑀔𑀼𑀭 (khura), from Sanskrit खुर (khura).

Pronunciation

Noun

खुर • (khurm (Urdu spelling کھر)

  1. foot (of furniture)
    Synonym: पाई (pāī)
  2. hoof

Declension

Declension of खुर (masc cons-stem)
singular plural
direct खुर
khur
खुर
khur
oblique खुर
khur
खुरों
khurõ
vocative खुर
khur
खुरो
khuro

References

Sanskrit

Alternative forms

Etymology

    Borrowed from Dravidian, compare Tamil குரசு (kuracu, horse's hoof), Kui (India) କ୍ରୁସୁ (krusu, barking deer, jungle sheep).[1][2] The phonological variants खुडक (khuḍaka), खुलक (khulaka) at least suggest the term is borrowed from substrate.

    Pronunciation

    Noun

    खुर • (khura) stemm [3]

    1. hoof
      Synonyms: खुरी (khurī), शफ (śapha)
      • c. 400 CE, Kālidāsa, Raghuvaṃśa 2.2:
        तस्याः खुरन्यासपवित्रपांसुमपांसुलानां धुरि कीर्तनीया।
        मार्गं मनुष्येश्वरधर्मपत्नी श्रुतेरिवार्थं स्मृतिरन्वगच्छत्
        tasyāḥ khuranyāsapavitrapāṃsumapāṃsulānāṃ dhuri kīrtanīyā.
        mārgaṃ manuṣyeśvaradharmapatnī śruterivārthaṃ smṛtiranvagacchat
        treading behind, the king's prim wife, to be reckoned atop immaculate ladies, with dust raised by her (the cow's) hooves
        is hallowed in the path as pious people are when listening, reciting and reminiscing (religious texts)

    Declension

    Masculine a-stem declension of खुर
    singular dual plural
    nominative खुरः (khuraḥ) खुरौ (khurau)
    खुरा¹ (khurā¹)
    खुराः (khurāḥ)
    खुरासः¹ (khurāsaḥ¹)
    accusative खुरम् (khuram) खुरौ (khurau)
    खुरा¹ (khurā¹)
    खुरान् (khurān)
    instrumental खुरेण (khureṇa) खुराभ्याम् (khurābhyām) खुरैः (khuraiḥ)
    खुरेभिः¹ (khurebhiḥ¹)
    dative खुराय (khurāya) खुराभ्याम् (khurābhyām) खुरेभ्यः (khurebhyaḥ)
    ablative खुरात् (khurāt) खुराभ्याम् (khurābhyām) खुरेभ्यः (khurebhyaḥ)
    genitive खुरस्य (khurasya) खुरयोः (khurayoḥ) खुराणाम् (khurāṇām)
    locative खुरे (khure) खुरयोः (khurayoḥ) खुरेषु (khureṣu)
    vocative खुर (khura) खुरौ (khurau)
    खुरा¹ (khurā¹)
    खुराः (khurāḥ)
    खुरासः¹ (khurāsaḥ¹)
    • ¹Vedic

    Derived terms

    • खुरक्षेप (khurakṣepa, a kick with a hoof)
    • खुरणस् (khuraṇas, flat-nosed, literally having a nose like a horse's hoof)
    • खुरपदवी (khurapadavī, a horse's footmarks)
    • खुराग्र (khurāgra, the tip of a hoof)

    Descendants

    • Dardic:
      • Kashmiric:
      • Shinaic:
        • Palula: khur (foot, leg)
    • Pali: khura
    • Prakrit: 𑀔𑀼𑀭 (khura)

    References

    1. ^ Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “khura”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 207
    2. ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “khura-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume I, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 454
    3. ^ Monier Williams (1899), “खुर”, in A Sanskrit–English Dictionary, [], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 340.