क्षेपयति

Sanskrit

Alternative forms

Alternative scripts

ক্ষেপয়তি (Assamese script)
ᬓ᭄ᬱᬾᬧᬬᬢᬶ (Balinese script)
ক্ষেপয়তি (Bengali script)
𑰎𑰿𑰬𑰸𑰢𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀓𑁆𑀱𑁂𑀧𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
က္ၑေပယတိ (Burmese script)
ક્ષેપયતિ (Gujarati script)
ਕ੍ਸ਼ੇਪਯਤਿ (Gurmukhi script)
𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦏ꧀ꦰꦺꦥꦪꦠꦶ (Javanese script)
𑂍𑂹𑂭𑂵𑂣𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
ಕ್ಷೇಪಯತಿ (Kannada script)
ក្ឞេបយតិ (Khmer script)
ກ຺ເຩປຍຕິ (Lao script)
ക്ഷേപയതി (Malayalam script)
ᡬᢢᡝᢒᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
𑘎𑘿𑘬𑘹𑘢𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
ᢉᢔᠧᢒᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑦮𑧠𑧌𑧚𑧂𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐎𑑂𑐲𑐾𑐥𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
କ୍ଷେପଯତି (Odia script)
ꢒ꣄ꢰꢾꢦꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆑𑇀𑆰𑆼𑆥𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖎𑖿𑖬𑖸𑖢𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
ක්‍ෂෙපයති (Sinhalese script)
𑩜 𑪙𑪀𑩔𑩰𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚊𑚶𑚲𑚞𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
க்ஷேபயதி (Tamil script)
క్షేపయతి (Telugu script)
กฺเษปยติ (Thai script)
ཀྵེ་པ་ཡ་ཏི (Tibetan script)
𑒏𑓂𑒭𑒹𑒣𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨋𑩇𑨯𑨄𑨞𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

Inherited from Proto-Indo-Aryan *kṣaypáyati, from Proto-Indo-Iranian [Term?], from Proto-Indo-European *ksoybʰ-éye-ti.

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /kʂɐj.pɐ.jɐ.ti/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /kʂeː.pɐ.jɐ.t̪i/

Verb

क्षेपयति • (kṣepayati) third-singular indicative (class 10, type P, causative, root क्षिप्)

causes to cast or throw into (+ अन्तर् (antar))
- c. 1000, Somadeva, Kathāsaritsāgara xiii.160
throws into
- c. 500 BCE – 100 BCE, Rāmāyaṇa ii.76.16
causes to descends into [with locative]
- c. 1000, Somadeva, Kathāsaritsāgara lxxv.121
passes or whiles away

Conjugation

Present: क्षे॒पय॑ति (kṣepáyati), क्षे॒पय॑ते (kṣepáyate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	क्षे॒पय॑ति kṣepáyati	क्षे॒पय॑तः kṣepáyataḥ	क्षे॒पय॑न्ति kṣepáyanti	क्षे॒पय॑ते kṣepáyate	क्षे॒पये॑ते kṣepáyete	क्षे॒पय॑न्ते kṣepáyante
Second	क्षे॒पय॑सि kṣepáyasi	क्षे॒पय॑थः kṣepáyathaḥ	क्षे॒पय॑थ kṣepáyatha	क्षे॒पय॑से kṣepáyase	क्षे॒पये॑थे kṣepáyethe	क्षे॒पय॑ध्वे kṣepáyadhve
First	क्षे॒पया॑मि kṣepáyāmi	क्षे॒पया॑वः kṣepáyāvaḥ	क्षे॒पया॑मः / क्षे॒पया॑मसि¹ kṣepáyāmaḥ / kṣepáyāmasi¹	क्षे॒पये॑ kṣepáye	क्षे॒पया॑वहे kṣepáyāvahe	क्षे॒पया॑महे kṣepáyāmahe
Imperative
Third	क्षे॒पय॑तु kṣepáyatu	क्षे॒पय॑ताम् kṣepáyatām	क्षे॒पय॑न्तु kṣepáyantu	क्षे॒पय॑ताम् kṣepáyatām	क्षे॒पये॑ताम् kṣepáyetām	क्षे॒पय॑न्ताम् kṣepáyantām
Second	क्षे॒पय॑ kṣepáya	क्षे॒पय॑तम् kṣepáyatam	क्षे॒पय॑त kṣepáyata	क्षे॒पय॑स्व kṣepáyasva	क्षे॒पये॑थाम् kṣepáyethām	क्षे॒पय॑ध्वम् kṣepáyadhvam
First	क्षे॒पया॑णि kṣepáyāṇi	क्षे॒पया॑व kṣepáyāva	क्षे॒पया॑म kṣepáyāma	क्षे॒पयै॑ kṣepáyai	क्षे॒पया॑वहै kṣepáyāvahai	क्षे॒पया॑महै kṣepáyāmahai
Optative/Potential
Third	क्षे॒पये॑त् kṣepáyet	क्षे॒पये॑ताम् kṣepáyetām	क्षे॒पये॑युः kṣepáyeyuḥ	क्षे॒पये॑त kṣepáyeta	क्षे॒पये॑याताम् kṣepáyeyātām	क्षे॒पये॑रन् kṣepáyeran
Second	क्षे॒पयेः॑ kṣepáyeḥ	क्षे॒पये॑तम् kṣepáyetam	क्षे॒पये॑त kṣepáyeta	क्षे॒पये॑थाः kṣepáyethāḥ	क्षे॒पये॑याथाम् kṣepáyeyāthām	क्षे॒पये॑ध्वम् kṣepáyedhvam
First	क्षे॒पये॑यम् kṣepáyeyam	क्षे॒पये॑व kṣepáyeva	क्षे॒पये॑म kṣepáyema	क्षे॒पये॑य kṣepáyeya	क्षे॒पये॑वहि kṣepáyevahi	क्षे॒पये॑महि kṣepáyemahi
Subjunctive
Third	क्षे॒पया॑त् / क्षे॒पया॑ति kṣepáyāt / kṣepáyāti	क्षे॒पया॑तः kṣepáyātaḥ	क्षे॒पया॑न् kṣepáyān	क्षे॒पया॑ते / क्षे॒पया॑तै kṣepáyāte / kṣepáyātai	क्षे॒पयै॑ते kṣepáyaite	क्षे॒पय॑न्त / क्षे॒पया॑न्तै kṣepáyanta / kṣepáyāntai
Second	क्षे॒पयाः॑ / क्षे॒पया॑सि kṣepáyāḥ / kṣepáyāsi	क्षे॒पया॑थः kṣepáyāthaḥ	क्षे॒पया॑थ kṣepáyātha	क्षे॒पया॑से / क्षे॒पया॑सै kṣepáyāse / kṣepáyāsai	क्षे॒पयै॑थे kṣepáyaithe	क्षे॒पया॑ध्वै kṣepáyādhvai
First	क्षे॒पया॑णि kṣepáyāṇi	क्षे॒पया॑व kṣepáyāva	क्षे॒पया॑म kṣepáyāma	क्षे॒पयै॑ kṣepáyai	क्षे॒पया॑वहै kṣepáyāvahai	क्षे॒पया॑महै kṣepáyāmahai
Participles
	क्षे॒पय॑त् kṣepáyat			क्षे॒पय॑माण / क्षेपयाण² kṣepáyamāṇa / kṣepayāṇa²
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic ²Later Sanskrit

Imperfect: अक्षे॑पयत् (ákṣepayat), अक्षे॑पयत (ákṣepayata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अक्षे॑पयत् ákṣepayat	अक्षे॑पयताम् ákṣepayatām	अक्षे॑पयन् ákṣepayan	अक्षे॑पयत ákṣepayata	अक्षे॑पयेताम् ákṣepayetām	अक्षे॑पयन्त ákṣepayanta
Second	अक्षे॑पयः ákṣepayaḥ	अक्षे॑पयतम् ákṣepayatam	अक्षे॑पयत ákṣepayata	अक्षे॑पयथाः ákṣepayathāḥ	अक्षे॑पयेथाम् ákṣepayethām	अक्षे॑पयध्वम् ákṣepayadhvam
First	अक्षे॑पयम् ákṣepayam	अक्षे॑पयाव ákṣepayāva	अक्षे॑पयाम ákṣepayāma	अक्षे॑पये ákṣepaye	अक्षे॑पयावहि ákṣepayāvahi	अक्षे॑पयामहि ákṣepayāmahi

Descendants

Pali: khepeti (“passes time”)
Prakrit: [Term?] (“paddles, rows”)
- Punjabi: ਖੇਉਣਾ (kheuṇā)
- Old Hindi: खेवना (khevanā), खेना (khenā)
  - Hindi: खेना (khenā)
  - Urdu: کھینا (khenā)
- Nepali: खियाउनु (khiyāunu)

References

Monier Williams (1899), “क्षेपयति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 328.