इष्ट
Sanskrit
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /iʂ.ʈɐ́/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /iʂ.ʈɐ/
Alternative scripts
Alternative scripts
- ইষ্ট (Assamese script)
- ᬇᬱ᭄ᬝ (Balinese script)
- ইষ্ট (Bengali script)
- 𑰂𑰬𑰿𑰘 (Bhaiksuki script)
- 𑀇𑀱𑁆𑀝 (Brahmi script)
- ဣၑ္ဋ (Burmese script)
- ઇષ્ટ (Gujarati script)
- ਇਸ਼੍ਟ (Gurmukhi script)
- 𑌇𑌷𑍍𑌟 (Grantha script)
- ꦆꦰ꧀ꦛ (Javanese script)
- 𑂅𑂭𑂹𑂗 (Kaithi script)
- ಇಷ್ಟ (Kannada script)
- ឥឞ្ដ (Khmer script)
- ອິຩ຺ຏ (Lao script)
- ഇഷ്ട (Malayalam script)
- ᡳᢢᢞᠠ (Manchu script)
- 𑘂𑘬𑘿𑘘 (Modi script)
- ᠢᢔᢌᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦢𑧌𑧠𑦸 (Nandinagari script)
- 𑐂𑐲𑑂𑐚 (Newa script)
- ଇଷ୍ଟ (Odia script)
- ꢄꢰ꣄ꢜ (Saurashtra script)
- 𑆅𑆰𑇀𑆛 (Sharada script)
- 𑖂𑖬𑖿𑖘 (Siddham script)
- ඉෂ්ට (Sinhalese script)
- 𑩐𑩑𑪀 𑪙𑩦 (Soyombo script)
- 𑚂𑚶𑚔 (Takri script)
- இஷ்ட (Tamil script)
- ఇష్ట (Telugu script)
- อิษฺฏ (Thai script)
- ཨི་ཥྚ (Tibetan script)
- 𑒃𑒭𑓂𑒙 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨁𑨯𑩇𑨔 (Zanabazar Square script)
Etymology 1
From Proto-Indo-Aryan *Hiṣṭás, from Proto-Indo-Iranian *Hištás, from Proto-Indo-European *h₂is-tós, from *h₂eys- (“to want, to wish”). Cognate with Avestan 𐬌𐬱𐬙𐬀 (išta). Equivalent to इष् (iṣ) + -त (-ta).
Participle
इष्ट • (iṣṭa) past passive participle (root इष्)
- past passive participle of इष् (iṣ)
Adjective
इ॒ष्ट • (iṣṭá) stem
- sought, wished, desired
- liked, beloved
- agreeable, cherished
- reverenced, respected
- regarded as good
- valid
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इ॒ष्टः (iṣṭáḥ) | इ॒ष्टौ (iṣṭáu) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
इ॒ष्टाः (iṣṭā́ḥ) इ॒ष्टासः॑¹ (iṣṭā́saḥ¹) |
| accusative | इ॒ष्टम् (iṣṭám) | इ॒ष्टौ (iṣṭáu) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
इ॒ष्टान् (iṣṭā́n) |
| instrumental | इ॒ष्टेन॑ (iṣṭéna) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टैः (iṣṭáiḥ) इ॒ष्टेभिः॑¹ (iṣṭébhiḥ¹) |
| dative | इ॒ष्टाय॑ (iṣṭā́ya) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| ablative | इ॒ष्टात् (iṣṭā́t) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| genitive | इ॒ष्टस्य॑ (iṣṭásya) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टाना॑म् (iṣṭā́nām) |
| locative | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टेषु॑ (iṣṭéṣu) |
| vocative | इष्ट॑ (íṣṭa) | इष्टौ॑ (íṣṭau) इष्टा॑¹ (íṣṭā¹) |
इष्टाः॑ (íṣṭāḥ) इष्टा॑सः¹ (íṣṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इ॒ष्टा (iṣṭā́) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टाः (iṣṭā́ḥ) |
| accusative | इ॒ष्टाम् (iṣṭā́m) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टाः (iṣṭā́ḥ) |
| instrumental | इ॒ष्टया॑ (iṣṭáyā) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टाभिः॑ (iṣṭā́bhiḥ) |
| dative | इ॒ष्टायै॑ (iṣṭā́yai) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टाभ्यः॑ (iṣṭā́bhyaḥ) |
| ablative | इ॒ष्टायाः॑ (iṣṭā́yāḥ) इ॒ष्टायै॑² (iṣṭā́yai²) |
इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टाभ्यः॑ (iṣṭā́bhyaḥ) |
| genitive | इ॒ष्टायाः॑ (iṣṭā́yāḥ) इ॒ष्टायै॑² (iṣṭā́yai²) |
इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टाना॑म् (iṣṭā́nām) |
| locative | इ॒ष्टाया॑म् (iṣṭā́yām) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टासु॑ (iṣṭā́su) |
| vocative | इष्टे॑ (íṣṭe) | इष्टे॑ (íṣṭe) | इष्टाः॑ (íṣṭāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इ॒ष्टम् (iṣṭám) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टानि॑ (iṣṭā́ni) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
| accusative | इ॒ष्टम् (iṣṭám) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टानि॑ (iṣṭā́ni) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
| instrumental | इ॒ष्टेन॑ (iṣṭéna) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टैः (iṣṭáiḥ) इ॒ष्टेभिः॑¹ (iṣṭébhiḥ¹) |
| dative | इ॒ष्टाय॑ (iṣṭā́ya) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| ablative | इ॒ष्टात् (iṣṭā́t) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| genitive | इ॒ष्टस्य॑ (iṣṭásya) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टाना॑म् (iṣṭā́nām) |
| locative | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टेषु॑ (iṣṭéṣu) |
| vocative | इष्ट॑ (íṣṭa) | इष्टे॑ (íṣṭe) | इष्टा॑नि (íṣṭāni) इष्टा॑¹ (íṣṭā¹) |
- ¹Vedic
Noun
इ॒ष्ट • (iṣṭá) stem, m
- lover, husband
- castor oil plant (Ricinus communis) L.
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इष्टः (iṣṭaḥ) | इष्टौ (iṣṭau) इष्टा¹ (iṣṭā¹) |
इष्टाः (iṣṭāḥ) इष्टासः¹ (iṣṭāsaḥ¹) |
| accusative | इष्टम् (iṣṭam) | इष्टौ (iṣṭau) इष्टा¹ (iṣṭā¹) |
इष्टान् (iṣṭān) |
| instrumental | इष्टेन (iṣṭena) | इष्टाभ्याम् (iṣṭābhyām) | इष्टैः (iṣṭaiḥ) इष्टेभिः¹ (iṣṭebhiḥ¹) |
| dative | इष्टाय (iṣṭāya) | इष्टाभ्याम् (iṣṭābhyām) | इष्टेभ्यः (iṣṭebhyaḥ) |
| ablative | इष्टात् (iṣṭāt) | इष्टाभ्याम् (iṣṭābhyām) | इष्टेभ्यः (iṣṭebhyaḥ) |
| genitive | इष्टस्य (iṣṭasya) | इष्टयोः (iṣṭayoḥ) | इष्टानाम् (iṣṭānām) |
| locative | इष्टे (iṣṭe) | इष्टयोः (iṣṭayoḥ) | इष्टेषु (iṣṭeṣu) |
| vocative | इष्ट (iṣṭa) | इष्टौ (iṣṭau) इष्टा¹ (iṣṭā¹) |
इष्टाः (iṣṭāḥ) इष्टासः¹ (iṣṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Noun
इ॒ष्ट • (iṣṭá) stem, n
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इष्टम् (iṣṭam) | इष्टे (iṣṭe) | इष्टानि (iṣṭāni) इष्टा¹ (iṣṭā¹) |
| accusative | इष्टम् (iṣṭam) | इष्टे (iṣṭe) | इष्टानि (iṣṭāni) इष्टा¹ (iṣṭā¹) |
| instrumental | इष्टेन (iṣṭena) | इष्टाभ्याम् (iṣṭābhyām) | इष्टैः (iṣṭaiḥ) इष्टेभिः¹ (iṣṭebhiḥ¹) |
| dative | इष्टाय (iṣṭāya) | इष्टाभ्याम् (iṣṭābhyām) | इष्टेभ्यः (iṣṭebhyaḥ) |
| ablative | इष्टात् (iṣṭāt) | इष्टाभ्याम् (iṣṭābhyām) | इष्टेभ्यः (iṣṭebhyaḥ) |
| genitive | इष्टस्य (iṣṭasya) | इष्टयोः (iṣṭayoḥ) | इष्टानाम् (iṣṭānām) |
| locative | इष्टे (iṣṭe) | इष्टयोः (iṣṭayoḥ) | इष्टेषु (iṣṭeṣu) |
| vocative | इष्ट (iṣṭa) | इष्टे (iṣṭe) | इष्टानि (iṣṭāni) इष्टा¹ (iṣṭā¹) |
- ¹Vedic
Descendants
- → Hindi: इष्ट (iṣṭa)
- → Malayalam: ഇഷ്ടം (iṣṭaṁ)
- → Tamil: இட்டம் (iṭṭam), இஷ்டம் (iṣṭam) — nonstandard
- → Telugu: ఇష్టము (iṣṭamu)
Etymology 2
From Proto-Indo-Aryan *Hiṣṭás, from Proto-Indo-Iranian *Hištás, from Proto-Indo-European *h₁iǵ-tó-s (“worshipped”), from *h₁yaǵ- (“to worship”), whence also यजति (yájati). The Sanskrit root is यज् (yaj).
Adjective
इ॒ष्ट • (iṣṭá) stem
- worshipped with sacrifices
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इ॒ष्टः (iṣṭáḥ) | इ॒ष्टौ (iṣṭáu) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
इ॒ष्टाः (iṣṭā́ḥ) इ॒ष्टासः॑¹ (iṣṭā́saḥ¹) |
| accusative | इ॒ष्टम् (iṣṭám) | इ॒ष्टौ (iṣṭáu) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
इ॒ष्टान् (iṣṭā́n) |
| instrumental | इ॒ष्टेन॑ (iṣṭéna) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टैः (iṣṭáiḥ) इ॒ष्टेभिः॑¹ (iṣṭébhiḥ¹) |
| dative | इ॒ष्टाय॑ (iṣṭā́ya) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| ablative | इ॒ष्टात् (iṣṭā́t) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| genitive | इ॒ष्टस्य॑ (iṣṭásya) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टाना॑म् (iṣṭā́nām) |
| locative | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टेषु॑ (iṣṭéṣu) |
| vocative | इष्ट॑ (íṣṭa) | इष्टौ॑ (íṣṭau) इष्टा॑¹ (íṣṭā¹) |
इष्टाः॑ (íṣṭāḥ) इष्टा॑सः¹ (íṣṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इ॒ष्टा (iṣṭā́) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टाः (iṣṭā́ḥ) |
| accusative | इ॒ष्टाम् (iṣṭā́m) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टाः (iṣṭā́ḥ) |
| instrumental | इ॒ष्टया॑ (iṣṭáyā) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टाभिः॑ (iṣṭā́bhiḥ) |
| dative | इ॒ष्टायै॑ (iṣṭā́yai) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टाभ्यः॑ (iṣṭā́bhyaḥ) |
| ablative | इ॒ष्टायाः॑ (iṣṭā́yāḥ) इ॒ष्टायै॑² (iṣṭā́yai²) |
इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टाभ्यः॑ (iṣṭā́bhyaḥ) |
| genitive | इ॒ष्टायाः॑ (iṣṭā́yāḥ) इ॒ष्टायै॑² (iṣṭā́yai²) |
इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टाना॑म् (iṣṭā́nām) |
| locative | इ॒ष्टाया॑म् (iṣṭā́yām) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टासु॑ (iṣṭā́su) |
| vocative | इष्टे॑ (íṣṭe) | इष्टे॑ (íṣṭe) | इष्टाः॑ (íṣṭāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | इ॒ष्टम् (iṣṭám) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टानि॑ (iṣṭā́ni) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
| accusative | इ॒ष्टम् (iṣṭám) | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टानि॑ (iṣṭā́ni) इ॒ष्टा¹ (iṣṭā́¹) |
| instrumental | इ॒ष्टेन॑ (iṣṭéna) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टैः (iṣṭáiḥ) इ॒ष्टेभिः॑¹ (iṣṭébhiḥ¹) |
| dative | इ॒ष्टाय॑ (iṣṭā́ya) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| ablative | इ॒ष्टात् (iṣṭā́t) | इ॒ष्टाभ्या॑म् (iṣṭā́bhyām) | इ॒ष्टेभ्यः॑ (iṣṭébhyaḥ) |
| genitive | इ॒ष्टस्य॑ (iṣṭásya) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टाना॑म् (iṣṭā́nām) |
| locative | इ॒ष्टे (iṣṭé) | इ॒ष्टयोः॑ (iṣṭáyoḥ) | इ॒ष्टेषु॑ (iṣṭéṣu) |
| vocative | इष्ट॑ (íṣṭa) | इष्टे॑ (íṣṭe) | इष्टा॑नि (íṣṭāni) इष्टा॑¹ (íṣṭā¹) |
- ¹Vedic
References
- Monier Williams (1899), “इष्ट”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 169.