अस्त
Hindi
Etymology
Learned borrowing from Sanskrit अस्त (asta, “house, setting”), from Proto-Indo-Iranian *ástam, from Proto-Indo-European *ń̥s-to-m, from *nes- (“to return home”).
Pronunciation
- (Standard Hindi) IPA(key): /əst̪/, [ɐst̪]
Noun
अस्त • (ast) m
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| direct | अस्त ast |
अस्त ast |
| oblique | अस्त ast |
अस्तों astõ |
| vocative | अस्त ast |
अस्तो asto |
Adjective
अस्त • (ast) (indeclinable)
See also
- व्यस्त (vyast)
- अस्तव्यस्त (astavyast)
- अस्तव्यस्तता (astavyastatā)
References
- McGregor, Ronald Stuart (1993), “अस्त”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- অস্ত (Assamese script)
- ᬅᬲ᭄ᬢ (Balinese script)
- অস্ত (Bengali script)
- 𑰀𑰭𑰿𑰝 (Bhaiksuki script)
- 𑀅𑀲𑁆𑀢 (Brahmi script)
- အသ္တ (Burmese script)
- અસ્ત (Gujarati script)
- ਅਸ੍ਤ (Gurmukhi script)
- 𑌅𑌸𑍍𑌤 (Grantha script)
- ꦄꦱ꧀ꦠ (Javanese script)
- 𑂃𑂮𑂹𑂞 (Kaithi script)
- ಅಸ್ತ (Kannada script)
- អស្ត (Khmer script)
- ອສ຺ຕ (Lao script)
- അസ്ത (Malayalam script)
- ᠠᠰ᠌ᢠᠠ (Manchu script)
- 𑘀𑘭𑘿𑘝 (Modi script)
- ᠠᠰᢐᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦠𑧍𑧠𑦽 (Nandinagari script)
- 𑐀𑐳𑑂𑐟 (Newa script)
- ଅସ୍ତ (Odia script)
- ꢂꢱ꣄ꢡ (Saurashtra script)
- 𑆃𑆱𑇀𑆠 (Sharada script)
- 𑖀𑖭𑖿𑖝 (Siddham script)
- අස්ත (Sinhalese script)
- 𑩐𑪁 𑪙𑩫 (Soyombo script)
- 𑚀𑚨𑚶𑚙 (Takri script)
- அஸ்த (Tamil script)
- అస్త (Telugu script)
- อสฺต (Thai script)
- ཨ་སྟ (Tibetan script)
- 𑒁𑒮𑓂𑒞 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨰𑩇𑨙 (Zanabazar Square script)
Etymology 1
See below.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɐs.tɐ/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɐs̪.t̪ɐ/
Participle
अस्त • (asta) past passive participle (root अस्)
- past passive participle of अस् (as); thrown, cast
- (in compounds) thrown off, left off, set aside, given up (as grief, anger, a vow, etc.)
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अस्तः (astaḥ) | अस्तौ (astau) अस्ता¹ (astā¹) |
अस्ताः (astāḥ) अस्तासः¹ (astāsaḥ¹) |
| accusative | अस्तम् (astam) | अस्तौ (astau) अस्ता¹ (astā¹) |
अस्तान् (astān) |
| instrumental | अस्तेन (astena) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्तैः (astaiḥ) अस्तेभिः¹ (astebhiḥ¹) |
| dative | अस्ताय (astāya) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्तेभ्यः (astebhyaḥ) |
| ablative | अस्तात् (astāt) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्तेभ्यः (astebhyaḥ) |
| genitive | अस्तस्य (astasya) | अस्तयोः (astayoḥ) | अस्तानाम् (astānām) |
| locative | अस्ते (aste) | अस्तयोः (astayoḥ) | अस्तेषु (asteṣu) |
| vocative | अस्त (asta) | अस्तौ (astau) अस्ता¹ (astā¹) |
अस्ताः (astāḥ) अस्तासः¹ (astāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अस्ता (astā) | अस्ते (aste) | अस्ताः (astāḥ) |
| accusative | अस्ताम् (astām) | अस्ते (aste) | अस्ताः (astāḥ) |
| instrumental | अस्तया (astayā) अस्ता¹ (astā¹) |
अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्ताभिः (astābhiḥ) |
| dative | अस्तायै (astāyai) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्ताभ्यः (astābhyaḥ) |
| ablative | अस्तायाः (astāyāḥ) अस्तायै² (astāyai²) |
अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्ताभ्यः (astābhyaḥ) |
| genitive | अस्तायाः (astāyāḥ) अस्तायै² (astāyai²) |
अस्तयोः (astayoḥ) | अस्तानाम् (astānām) |
| locative | अस्तायाम् (astāyām) | अस्तयोः (astayoḥ) | अस्तासु (astāsu) |
| vocative | अस्ते (aste) | अस्ते (aste) | अस्ताः (astāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अस्तम् (astam) | अस्ते (aste) | अस्तानि (astāni) अस्ता¹ (astā¹) |
| accusative | अस्तम् (astam) | अस्ते (aste) | अस्तानि (astāni) अस्ता¹ (astā¹) |
| instrumental | अस्तेन (astena) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्तैः (astaiḥ) अस्तेभिः¹ (astebhiḥ¹) |
| dative | अस्ताय (astāya) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्तेभ्यः (astebhyaḥ) |
| ablative | अस्तात् (astāt) | अस्ताभ्याम् (astābhyām) | अस्तेभ्यः (astebhyaḥ) |
| genitive | अस्तस्य (astasya) | अस्तयोः (astayoḥ) | अस्तानाम् (astānām) |
| locative | अस्ते (aste) | अस्तयोः (astayoḥ) | अस्तेषु (asteṣu) |
| vocative | अस्त (asta) | अस्ते (aste) | अस्तानि (astāni) अस्ता¹ (astā¹) |
- ¹Vedic
Etymology 2
From Proto-Indo-Aryan *ástam, from Proto-Indo-Iranian *ástam, from Proto-Indo-European *ń̥s-to-m, from *nes- (“to return home”). Cognate to Avestan 𐬀𐬯𐬙𐬀 (asta), Middle Persian [script needed] (pʾhst' /pahast/, “stable”). The Sanskrit root is नस् (nas, “to come together (at home), to join”).[1][2]
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɐ́s.tɐ/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɐs̪.t̪ɐ/
Noun
अस्त॑ • (ásta) stem, n
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अस्त॑म् (ástam) | अस्ते॑ (áste) | अस्ता॑नि (ástāni) अस्ता॑¹ (ástā¹) |
| accusative | अस्त॑म् (ástam) | अस्ते॑ (áste) | अस्ता॑नि (ástāni) अस्ता॑¹ (ástā¹) |
| instrumental | अस्ते॑न (ástena) | अस्ता॑भ्याम् (ástābhyām) | अस्तैः॑ (ástaiḥ) अस्ते॑भिः¹ (ástebhiḥ¹) |
| dative | अस्ता॑य (ástāya) | अस्ता॑भ्याम् (ástābhyām) | अस्ते॑भ्यः (ástebhyaḥ) |
| ablative | अस्ता॑त् (ástāt) | अस्ता॑भ्याम् (ástābhyām) | अस्ते॑भ्यः (ástebhyaḥ) |
| genitive | अस्त॑स्य (ástasya) | अस्त॑योः (ástayoḥ) | अस्ता॑नाम् (ástānām) |
| locative | अस्ते॑ (áste) | अस्त॑योः (ástayoḥ) | अस्ते॑षु (ásteṣu) |
| vocative | अस्त॑ (ásta) | अस्ते॑ (áste) | अस्ता॑नि (ástāni) अस्ता॑¹ (ástā¹) |
- ¹Vedic
Noun
अस्त॑ • (ásta) stem, m
- setting (as of the sun or of other luminaries)
- the western mountain (behind which the sun is supposed to set)
- (astronomy) the seventh lunar mansion
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अस्तः॑ (ástaḥ) | अस्तौ॑ (ástau) अस्ता॑¹ (ástā¹) |
अस्ताः॑ (ástāḥ) अस्ता॑सः¹ (ástāsaḥ¹) |
| accusative | अस्त॑म् (ástam) | अस्तौ॑ (ástau) अस्ता॑¹ (ástā¹) |
अस्ता॑न् (ástān) |
| instrumental | अस्ते॑न (ástena) | अस्ता॑भ्याम् (ástābhyām) | अस्तैः॑ (ástaiḥ) अस्ते॑भिः¹ (ástebhiḥ¹) |
| dative | अस्ता॑य (ástāya) | अस्ता॑भ्याम् (ástābhyām) | अस्ते॑भ्यः (ástebhyaḥ) |
| ablative | अस्ता॑त् (ástāt) | अस्ता॑भ्याम् (ástābhyām) | अस्ते॑भ्यः (ástebhyaḥ) |
| genitive | अस्त॑स्य (ástasya) | अस्त॑योः (ástayoḥ) | अस्ता॑नाम् (ástānām) |
| locative | अस्ते॑ (áste) | अस्त॑योः (ástayoḥ) | अस्ते॑षु (ásteṣu) |
| vocative | अस्त॑ (ásta) | अस्तौ॑ (ástau) अस्ता॑¹ (ástā¹) |
अस्ताः॑ (ástāḥ) अस्ता॑सः¹ (ástāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Derived terms
- सूर्यास्त (sūryāsta)
Descendants
- Maharastri Prakrit: 𑀅𑀢𑁆𑀣 (attha)
- Pali: attha
References
- ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “ásta-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 149
- ^ Lubotsky, Alexander (2011), “ásta-”, in The Indo-Aryan Inherited Lexicon (in progress) (Indo-European Etymological Dictionary Project), Leiden University, page 64
Further reading
- Monier Williams (1899), “अस्त”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 122, column 1.