վառեմ

Old Armenian

Etymology 1

    Borrowed from some descendant of Proto-Indo-European *wer- (to burn), perhaps Hittite 𒉿𒊏 (wa-ra).

    Verb

    վառեմ • (vaṙem)

    1. (transitive) to light up, to set fire to, to fire
    2. (transitive, figuratively) to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse
      վառեալ բորբոքելvaṙeal borbokʻelto inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire
    3. (mediopassive voice, intransitive) to take fire, to be kindled, lighted, to be on fire, to burn
      վառեցաւ բորբոքեցաւvaṙecʻaw borbokʻecʻawhe was filled with indignation, disgust, anger
    Conjugation
    active
    infinitive վառել (vaṙel) participle վառեցեալ, վառեալ (vaṙecʻeal, vaṙeal)
    causative վառեցուցանեմ (vaṙecʻucʻanem) aorist stem վառեց- (vaṙecʻ-)
    singular plural
    1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
    indicative
    present վառեմ (vaṙem) վառես (vaṙes) վառէ (vaṙē) վառեմք (vaṙemkʻ) վառէք (vaṙēkʻ) վառեն (vaṙen)
    imperfect վառէի, վառեի* (vaṙēi, vaṙei*) վառէիր, վառեիր* (vaṙēir, vaṙeir*) վառէր (vaṙēr) վառէաք, վառեաք* (vaṙēakʻ, vaṙeakʻ*) վառէիք, վառեիք* (vaṙēikʻ, vaṙeikʻ*) վառէին, վառեին* (vaṙēin, vaṙein*)
    aorist վառեցի (vaṙecʻi) վառեցեր (vaṙecʻer) վառեաց (vaṙeacʻ) վառեցաք (vaṙecʻakʻ) վառեցէք, վառեցիք (vaṙecʻēkʻ, vaṙecʻikʻ) վառեցին (vaṙecʻin)
    subjunctive
    present վառիցեմ (vaṙicʻem) վառիցես (vaṙicʻes) վառիցէ (vaṙicʻē) վառիցեմք (vaṙicʻemkʻ) վառիցէք (vaṙicʻēkʻ) վառիցեն (vaṙicʻen)
    aorist վառեցից (vaṙecʻicʻ) վառեսցես (vaṙescʻes) վառեսցէ (vaṙescʻē) վառեսցուք (vaṙescʻukʻ) վառեսջիք (vaṙesǰikʻ) վառեսցեն (vaṙescʻen)
    imperatives
    imperative վառեա՛ (vaṙeá) վառեցէ՛ք (vaṙecʻḗkʻ)
    cohortative վառեսջի՛ր (vaṙesǰír) վառեսջի՛ք (vaṙesǰíkʻ)
    prohibitive մի՛ վառեր (mí vaṙer) մի՛ վառէք (mí vaṙēkʻ)

    *rare

    mediopassive
    infinitive վառել, վառիլ* (vaṙel, vaṙil*) participle վառեցեալ, վառեալ (vaṙecʻeal, vaṙeal)
    causative վառեցուցանեմ (vaṙecʻucʻanem) aorist stem վառեց- (vaṙecʻ-)
    singular plural
    1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
    indicative
    present վառիմ (vaṙim) վառիս (vaṙis) վառի (vaṙi) վառիմք (vaṙimkʻ) վառիք (vaṙikʻ) վառին (vaṙin)
    imperfect վառէի (vaṙēi) վառէիր (vaṙēir) վառէր, վառիւր (vaṙēr, vaṙiwr) վառէաք (vaṙēakʻ) վառէիք (vaṙēikʻ) վառէին (vaṙēin)
    aorist վառեցայ (vaṙecʻay) վառեցար (vaṙecʻar) վառեցաւ (vaṙecʻaw) վառեցաք (vaṙecʻakʻ) վառեցայք (vaṙecʻaykʻ) վառեցան (vaṙecʻan)
    subjunctive
    present վառիցիմ (vaṙicʻim) վառիցիս (vaṙicʻis) վառիցի (vaṙicʻi) վառիցիմք (vaṙicʻimkʻ) վառիցիք (vaṙicʻikʻ) վառիցին (vaṙicʻin)
    aorist վառեցայց (vaṙecʻaycʻ) վառեսցիս (vaṙescʻis) վառեսցի (vaṙescʻi) վառեսցուք (vaṙescʻukʻ) վառեսջիք (vaṙesǰikʻ) վառեսցին (vaṙescʻin)
    imperatives
    imperative վառեա՛ց (vaṙeácʻ) վառեցարո՛ւք (vaṙecʻarúkʻ)
    cohortative վառեսջի՛ր (vaṙesǰír) վառեսջի՛ք (vaṙesǰíkʻ)
    prohibitive մի՛ վառիր (mí vaṙir) մի՛ վառիք (mí vaṙikʻ)

    *post-classical

    Derived terms
    • աստուածավառ (astuacavaṙ)
    • արփիավառեալ (arpʻiavaṙeal)
    • բոցավառեալ (bocʻavaṙeal)
    • լուսավառ (lusavaṙ)
    • լուսավառեալ (lusavaṙeal)
    • լուսավառութիւն (lusavaṙutʻiwn)
    • կրակավառ (krakavaṙ)
    • հրավառ (hravaṙ)
    • հրավառելիք (hravaṙelikʻ)
    • հրավառեմ (hravaṙem)
    • հրավառութիւն (hravaṙutʻiwn)
    • միգավառ (migavaṙ)
    • մշտավառ (mštavaṙ)
    • մշտնջենավառ (mštnǰenavaṙ)
    • յաւէտավառ (yawētavaṙ)
    • ջահավառ (ǰahavaṙ)
    • ջահավառեմ (ǰahavaṙem)
    • ջահավառութիւն (ǰahavaṙutʻiwn)
    • վայելչավառ (vayelčʻavaṙ)
    • վառ (vaṙ)
    • վառած (vaṙac)
    • վառարան (vaṙaran)
    • վառեան (vaṙean)
    • վառեցումն (vaṙecʻumn)
    • վառեցուցանեմ (vaṙecʻucʻanem)
    • վառիչ (vaṙičʻ)
    • վառիվառ (vaṙivaṙ)
    • վառիվառեալ (vaṙivaṙeal)
    • վառումն (vaṙumn)
    • վառվառիմ (vaṙvaṙim)
    • վառվառուկ (vaṙvaṙuk)
    • վառվռուկ (vaṙvṙuk)
    Descendants
    • Armenian: վառել (vaṙel)

    References

    • Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979), “վառ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
    • Awetikʻean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “վառեմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
    • Petrosean, Matatʻeay (1879), “վառեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy

    Etymology 2

      The origin is uncertain.

      Verb

      վառեմ • (vaṙem)

      1. (transitive) to arm, to equip, to fit out
        • 5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).17.1–2:[1]
          Է զեռուն ինչ որ կոչի ոզնի՝ գնդաձեւ կերպարանաւք, եւ ողն նորա վառեալ է ամենայն փշովք։ Եւ փուշն նմանէ ծովային ոզնոցն։
          Ē zeṙun inčʻ or kočʻi ozni, gndajew kerparanawkʻ, ew ołn nora vaṙeal ē amenayn pʻšovkʻ. Ew pʻušn nmanē covayin oznocʻn.
          • Translation by Gohar Muradyan
            There is a creeping animal called hedgehog, with a spherical shape, and its back is thoroughly armed with quills. And its quills look like those of the sea-urchin.
      2. (transitive) to put on, to attire, to dress, to bedeck
        վառել զդրօշսvaṙel zdrōšsto hoist the colours
      3. (mediopassive voice, intransitive) to arm oneself, to take up arms, to fly to arms; to equip oneself
      Conjugation
      active
      infinitive վառել (vaṙel) participle վառեցեալ, վառեալ (vaṙecʻeal, vaṙeal)
      causative վառեցուցանեմ (vaṙecʻucʻanem) aorist stem վառեց- (vaṙecʻ-)
      singular plural
      1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
      indicative
      present վառեմ (vaṙem) վառես (vaṙes) վառէ (vaṙē) վառեմք (vaṙemkʻ) վառէք (vaṙēkʻ) վառեն (vaṙen)
      imperfect վառէի, վառեի* (vaṙēi, vaṙei*) վառէիր, վառեիր* (vaṙēir, vaṙeir*) վառէր (vaṙēr) վառէաք, վառեաք* (vaṙēakʻ, vaṙeakʻ*) վառէիք, վառեիք* (vaṙēikʻ, vaṙeikʻ*) վառէին, վառեին* (vaṙēin, vaṙein*)
      aorist վառեցի (vaṙecʻi) վառեցեր (vaṙecʻer) վառեաց (vaṙeacʻ) վառեցաք (vaṙecʻakʻ) վառեցէք, վառեցիք (vaṙecʻēkʻ, vaṙecʻikʻ) վառեցին (vaṙecʻin)
      subjunctive
      present վառիցեմ (vaṙicʻem) վառիցես (vaṙicʻes) վառիցէ (vaṙicʻē) վառիցեմք (vaṙicʻemkʻ) վառիցէք (vaṙicʻēkʻ) վառիցեն (vaṙicʻen)
      aorist վառեցից (vaṙecʻicʻ) վառեսցես (vaṙescʻes) վառեսցէ (vaṙescʻē) վառեսցուք (vaṙescʻukʻ) վառեսջիք (vaṙesǰikʻ) վառեսցեն (vaṙescʻen)
      imperatives
      imperative վառեա՛ (vaṙeá) վառեցէ՛ք (vaṙecʻḗkʻ)
      cohortative վառեսջի՛ր (vaṙesǰír) վառեսջի՛ք (vaṙesǰíkʻ)
      prohibitive մի՛ վառեր (mí vaṙer) մի՛ վառէք (mí vaṙēkʻ)

      *rare

      mediopassive
      infinitive վառել, վառիլ* (vaṙel, vaṙil*) participle վառեցեալ, վառեալ (vaṙecʻeal, vaṙeal)
      causative վառեցուցանեմ (vaṙecʻucʻanem) aorist stem վառեց- (vaṙecʻ-)
      singular plural
      1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
      indicative
      present վառիմ (vaṙim) վառիս (vaṙis) վառի (vaṙi) վառիմք (vaṙimkʻ) վառիք (vaṙikʻ) վառին (vaṙin)
      imperfect վառէի (vaṙēi) վառէիր (vaṙēir) վառէր, վառիւր (vaṙēr, vaṙiwr) վառէաք (vaṙēakʻ) վառէիք (vaṙēikʻ) վառէին (vaṙēin)
      aorist վառեցայ (vaṙecʻay) վառեցար (vaṙecʻar) վառեցաւ (vaṙecʻaw) վառեցաք (vaṙecʻakʻ) վառեցայք (vaṙecʻaykʻ) վառեցան (vaṙecʻan)
      subjunctive
      present վառիցիմ (vaṙicʻim) վառիցիս (vaṙicʻis) վառիցի (vaṙicʻi) վառիցիմք (vaṙicʻimkʻ) վառիցիք (vaṙicʻikʻ) վառիցին (vaṙicʻin)
      aorist վառեցայց (vaṙecʻaycʻ) վառեսցիս (vaṙescʻis) վառեսցի (vaṙescʻi) վառեսցուք (vaṙescʻukʻ) վառեսջիք (vaṙesǰikʻ) վառեսցին (vaṙescʻin)
      imperatives
      imperative վառեա՛ց (vaṙeácʻ) վառեցարո՛ւք (vaṙecʻarúkʻ)
      cohortative վառեսջի՛ր (vaṙesǰír) վառեսջի՛ք (vaṙesǰíkʻ)
      prohibitive մի՛ վառիր (mí vaṙir) մի՛ վառիք (mí vaṙikʻ)

      *post-classical

      Derived terms
      • զրահավառ (zrahavaṙ)
      • վահանավառ (vahanavaṙ)
      • վառելիք (vaṙelikʻ)
      • վառեցուցանեմ (vaṙecʻucʻanem)
      • վառուած (vaṙuac)

      References

      1. ^ Muradyan, Gohar (2005), Physiologus: The Greek and Armenian Versions with a Study of Translation Technique (Hebrew University Armenian Studies; 6)‎[1], Leuven – Paris – Dudley: Peeters, pages 114–115, 151

      Further reading

      • Petrosean, Matatʻeay (1879), “վառեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
      • Awetikʻean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “վառեմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
      • Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979), “վառ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press