трѣбити

Old Church Slavonic

Etymology

трѣба (trěba) +‎ -ити (-iti), from Proto-Slavic *terbiti.

Verb

трѣбити • (trěbitiimpf

  1. to clear, to clean
    • from Ж. Сав. осв., 125.:
      Прииде [Сава] въ кастелии и нача мѣсто трѣбити и созьдати клѣти от мѣстьнаго камѣния.
      Priide [Sava] vŭ kastelii i nača město trěbiti i sozĭdati klěti ot městĭnago kaměnija.
      (please add an English translation of this quotation)
  2. to purify
    • from Vita Constantini:
      Бѣшѧ въ фоульсцѣ ѧзъіцѣ дѫбъ велии· съраслъ сѧ съ чрѣшн҄еѭ· подъ нимь же трѣбъі дѣѣхѫ· нарицаѭще и именьмь александръ· женьскоу полоу не даѭще пристѫпати къ н҄емоу.
      Běšę vŭ fulĭscě ęzycě dǫbŭ velii· sŭraslŭ sę sŭ črěšnʹjejǫ· podŭ nimĭ že trěby dějěxǫ· naricajǫšte i imenĭmĭ aleksandrŭ· ženĭsku polu ne dajǫšte pristǫpati kŭ nʹjemu.
      (please add an English translation of this quotation)

Conjugation

Conjugation of трѣбити
infinitive трѣбити (trěbiti)
supine трѣбитъ (trěbitŭ)
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
l-participle трѣбилъ (trěbilŭ) трѣбило (trěbilo) трѣбила (trěbila) трѣбила (trěbila) трѣбилѣ (trěbilě) трѣбилѣ (trěbilě) трѣбили (trěbili) трѣбила (trěbila) трѣбилꙑ (trěbily)
singular dual plural
1st 2nd 3rd 1st 2nd 3rd 1st 2nd 3rd
азъ тꙑ тъ вѣ ва та мꙑ вꙑ ти
present трѣблѭ (trěbljǫ) трѣбиши (trěbiši) трѣбитъ (trěbitŭ) трѣбивѣ (trěbivě) трѣбита (trěbita) трѣбите, трѣбита (trěbite, trěbita) трѣбимъ (trěbimŭ) трѣбите (trěbite) трѣбѧтъ (trěbętŭ)
imperfect трѣблꙗахъ (trěbljaaxŭ) трѣблꙗаше (trěbljaaše) трѣблꙗаше (trěbljaaše) трѣблꙗаховѣ (trěbljaaxově) трѣблꙗашета (trěbljaašeta) трѣблꙗашете, трѣблꙗашета (trěbljaašete, trěbljaašeta) трѣблꙗахомъ (trěbljaaxomŭ) трѣблꙗашете (trěbljaašete) трѣблꙗахѫ (trěbljaaxǫ)
aorist трѣбихъ (trěbixŭ) трѣби (trěbi) трѣби (trěbi) трѣбиховѣ (trěbixově) трѣбиста (trěbista) трѣбисте, трѣбиста (trěbiste, trěbista) трѣбихомъ (trěbixomŭ) трѣбисте (trěbiste) трѣбишѧ (trěbišę)
perfect1 Use the l-participle of трѣбити and the present tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → трѣбилъ ѥсмь
pluperfect1 Use the l-participle of трѣбити and the imperfective aorist or imperfect tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → трѣбилъ бѣхъ or трѣбилъ бѣахъ
future perfect1 Use the l-participle of трѣбити and the future tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → трѣбилъ бѫдѫ
conditional1 Use the l-participle of трѣбити and the conditional mood2 or perfective aorist tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → трѣбилъ бимь or трѣбилъ бꙑхъ
imperative трѣби (trěbi) трѣби (trěbi) трѣбивѣ (trěbivě) трѣбита (trěbita) трѣбимъ (trěbimŭ) трѣбите (trěbite)

1 Except first/second-person neuter singular/dual/plural.
2 The dual forms are unattested.
See also Old Church Slavonic grammar § Verbs on WikipediaWikipedia .

Present active participle of трѣбити
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative трѣбѧ (trěbę) трѣбѧщи (trěbęšti) трѣбѧща (trěbęšta) трѣбѧщи (trěbęšti) трѣбѧще (trěbęšte) трѣбѧща (trěbęšta) трѣбѧщѧ (trěbęštę)
genitive трѣбѧща (trěbęšta) трѣбѧщѧ (trěbęštę) трѣбѧщоу (trěbęštu) трѣбѧщь (trěbęštĭ)
dative трѣбѧщоу (trěbęštu) трѣбѧщи (trěbęšti) трѣбѧщема (trěbęštema) трѣбѧщама (trěbęštama) трѣбѧщемъ (trěbęštemŭ) трѣбѧщамъ (trěbęštamŭ)
accusative трѣбѧщь (trěbęštĭ) трѣбѧще (trěbęšte) трѣбѧщѫ (trěbęštǫ) трѣбѧща (trěbęšta) трѣбѧщи (trěbęšti) трѣбѧщѧ (trěbęštę) трѣбѧща (trěbęšta) трѣбѧщѧ (trěbęštę)
instrumental трѣбѧщемь (trěbęštemĭ) трѣбѧщеѭ (trěbęštejǫ) трѣбѧщема (trěbęštema) трѣбѧщама (trěbęštama) трѣбѧщи (trěbęšti) трѣбѧщами (trěbęštami)
locative трѣбѧщи (trěbęšti) трѣбѧщоу (trěbęštu) трѣбѧщихъ (trěbęštixŭ) трѣбѧщахъ (trěbęštaxŭ)
long forms
nominative трѣбѧи (trěbęi) трѣбѧщеѥ (trěbęšteje) трѣбѧщиꙗ (trěbęštija) трѣбѧщаꙗ (trěbęštaja) трѣбѧщии (trěbęštii) трѣбѧщеи, трѣбѧщии (trěbęštei, trěbęštii) трѣбѧщаꙗ (trěbęštaja) трѣбѧщѧѩ (trěbęštęję)
genitive трѣбѧщаѥго (trěbęštajego) трѣбѧщѧѩ (trěbęštęję) трѣбѧщоую (trěbęštuju) трѣбѧщиихъ (trěbęštiixŭ)
dative трѣбѧщоуѥмоу (trěbęštujemu) трѣбѧщии (trěbęštii) трѣбѧщиима (trěbęštiima) трѣбѧщиимъ (trěbęštiimŭ)
accusative трѣбѧщии (trěbęštii) трѣбѧщеѥ (trěbęšteje) трѣбѧщѫѭ (trěbęštǫjǫ) трѣбѧщаꙗ (trěbęštaja) трѣбѧщии (trěbęštii) трѣбѧщѧѩ (trěbęštęję) трѣбѧщаꙗ (trěbęštaja) трѣбѧщѧѩ (trěbęštęję)
instrumental трѣбѧщиимь (trěbęštiimĭ) трѣбѧщѫѭ (trěbęštǫjǫ) трѣбѧщиима (trěbęštiima) трѣбѧщиими (trěbęštiimi)
locative трѣбѧщиимь (trěbęštiimĭ) трѣбѧщии (trěbęštii) трѣбѧщоую (trěbęštuju) трѣбѧщиихъ (trěbęštiixŭ)
Present passive participle of трѣбити
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative трѣбимъ (trěbimŭ) трѣбимо (trěbimo) трѣбима (trěbima) трѣбима (trěbima) трѣбимѣ (trěbimě) трѣбими (trěbimi) трѣбима (trěbima) трѣбимꙑ (trěbimy)
genitive трѣбима (trěbima) трѣбимꙑ (trěbimy) трѣбимоу (trěbimu) трѣбимъ (trěbimŭ)
dative трѣбимоу (trěbimu) трѣбимѣ (trěbimě) трѣбимома (trěbimoma) трѣбимама (trěbimama) трѣбимомъ (trěbimomŭ) трѣбимамъ (trěbimamŭ)
accusative трѣбимъ (trěbimŭ) трѣбимо (trěbimo) трѣбимѫ (trěbimǫ) трѣбима (trěbima) трѣбимѣ (trěbimě) трѣбимꙑ (trěbimy) трѣбима (trěbima) трѣбимꙑ (trěbimy)
instrumental трѣбимомь (trěbimomĭ) трѣбимоѭ (trěbimojǫ) трѣбимома (trěbimoma) трѣбимама (trěbimama) трѣбимꙑ (trěbimy) трѣбимами (trěbimami)
locative трѣбимѣ (trěbimě) трѣбимоу (trěbimu) трѣбимѣхъ (trěbiměxŭ) трѣбимахъ (trěbimaxŭ)
long forms
nominative трѣбимꙑи (trěbimyi) трѣбимоѥ (trěbimoje) трѣбимаꙗ (trěbimaja) трѣбимаꙗ (trěbimaja) трѣбимѣи (trěbiměi) трѣбимии (trěbimii) трѣбимаꙗ (trěbimaja) трѣбимꙑѩ (trěbimyję)
genitive трѣбимaѥго (trěbimajego) трѣбимꙑѩ (trěbimyję) трѣбимоую (trěbimuju) трѣбимꙑихъ (trěbimyixŭ)
dative трѣбимоуѥмоу (trěbimujemu) трѣбимѣи (trěbiměi) трѣбимꙑима (trěbimyima) трѣбимꙑимъ (trěbimyimŭ)
accusative трѣбимꙑи (trěbimyi) трѣбимоѥ (trěbimoje) трѣбимѫѭ (trěbimǫjǫ) трѣбимаꙗ (trěbimaja) трѣбимѣи (trěbiměi) трѣбимꙑѩ (trěbimyję) трѣбимаꙗ (trěbimaja) трѣбимꙑѩ (trěbimyję)
instrumental трѣбимꙑимь (trěbimyimĭ) трѣбимѫѭ (trěbimǫjǫ) трѣбимꙑима (trěbimyima) трѣбимꙑими (trěbimyimi)
locative трѣбимѣѥмь (trěbimějemĭ) трѣбимѣи (trěbiměi) трѣбимоую (trěbimuju) трѣбимꙑихъ (trěbimyixŭ)
Past active participle of трѣбити
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative трѣбль, трѣбивъ (trěblĭ, trěbivŭ) трѣбльши, трѣбивъши (trěblĭši, trěbivŭši) трѣбльша, трѣбивъша (trěblĭša, trěbivŭša) трѣбльши, трѣбивъши (trěblĭši, trěbivŭši) трѣбльше, трѣбивъше (trěblĭše, trěbivŭše) трѣбльша, трѣбивъша (trěblĭša, trěbivŭša) трѣбльшѧ, трѣбивъшѧ (trěblĭšę, trěbivŭšę)
genitive трѣбльша, трѣбивъша (trěblĭša, trěbivŭša) трѣбльшѧ, трѣбивъшѧ (trěblĭšę, trěbivŭšę) трѣбльшоу, трѣбивъшоу (trěblĭšu, trěbivŭšu) трѣбльшь, трѣбивъшь (trěblĭšĭ, trěbivŭšĭ)
dative трѣбльшоу, трѣбивъшоу (trěblĭšu, trěbivŭšu) трѣбльши, трѣбивъши (trěblĭši, trěbivŭši) трѣбльшема, трѣбивъшема (trěblĭšema, trěbivŭšema) трѣбльшама, трѣбивъшама (trěblĭšama, trěbivŭšama) трѣбльшемъ, трѣбивъшемъ (trěblĭšemŭ, trěbivŭšemŭ) трѣбльшамъ, трѣбивъшамъ (trěblĭšamŭ, trěbivŭšamŭ)
accusative трѣбльшь, трѣбивъшь (trěblĭšĭ, trěbivŭšĭ) трѣбльше, трѣбивъше (trěblĭše, trěbivŭše) трѣбльшѫ, трѣбивъшѫ (trěblĭšǫ, trěbivŭšǫ) трѣбльша, трѣбивъша (trěblĭša, trěbivŭša) трѣбльши, трѣбивъши (trěblĭši, trěbivŭši) трѣбльшѧ, трѣбивъшѧ (trěblĭšę, trěbivŭšę) трѣбльша, трѣбивъша (trěblĭša, trěbivŭša) трѣбльшѧ, трѣбивъшѧ (trěblĭšę, trěbivŭšę)
instrumental трѣбльшемь, трѣбивъшемь (trěblĭšemĭ, trěbivŭšemĭ) трѣбльшеѭ, трѣбивъшеѭ (trěblĭšejǫ, trěbivŭšejǫ) трѣбльшема, трѣбивъшема (trěblĭšema, trěbivŭšema) трѣбльшама, трѣбивъшама (trěblĭšama, trěbivŭšama) трѣбльши, трѣбивъши (trěblĭši, trěbivŭši) трѣбльшами, трѣбивъшами (trěblĭšami, trěbivŭšami)
locative трѣбльши, трѣбивъши (trěblĭši, trěbivŭši) трѣбльшоу, трѣбивъшоу (trěblĭšu, trěbivŭšu) трѣбльшихъ, трѣбивъшихъ (trěblĭšixŭ, trěbivŭšixŭ) трѣбльшахъ, трѣбивъшахъ (trěblĭšaxŭ, trěbivŭšaxŭ)
long forms
nominative трѣбльи, трѣблии, трѣбивъи, трѣбивꙑи (trěblĭi, trěblii, trěbivŷi, trěbivyi) трѣбльшеѥ, трѣбивъшеѥ (trěblĭšeje, trěbivŭšeje) трѣбльшиꙗ, трѣбивъшиꙗ (trěblĭšija, trěbivŭšija) трѣбльшаꙗ, трѣбивъшаꙗ (trěblĭšaja, trěbivŭšaja) трѣбльшии, трѣбивъшии (trěblĭšii, trěbivŭšii) трѣбльшеи, трѣбльшии, трѣбивъшеи, трѣбивъшии (trěblĭšei, trěblĭšii, trěbivŭšei, trěbivŭšii) трѣбльшаꙗ, трѣбивъшаꙗ (trěblĭšaja, trěbivŭšaja) трѣбльшѧѩ, трѣбивъшѧѩ (trěblĭšęję, trěbivŭšęję)
genitive трѣбльшаѥго, трѣбивъшаѥго (trěblĭšajego, trěbivŭšajego) трѣбльшѧѩ, трѣбивъшѧѩ (trěblĭšęję, trěbivŭšęję) трѣбльшоую, трѣбивъшоую (trěblĭšuju, trěbivŭšuju) трѣбльшиихъ, трѣбивъшиихъ (trěblĭšiixŭ, trěbivŭšiixŭ)
dative трѣбльшоуѥмоу, трѣбивъшоуѥмоу (trěblĭšujemu, trěbivŭšujemu) трѣбльшии, трѣбивъшии (trěblĭšii, trěbivŭšii) трѣбльшиима, трѣбивъшиима (trěblĭšiima, trěbivŭšiima) трѣбльшиимъ, трѣбивъшиимъ (trěblĭšiimŭ, trěbivŭšiimŭ)
accusative трѣбльшии, трѣбивъшии (trěblĭšii, trěbivŭšii) трѣбльшеѥ, трѣбивъшеѥ (trěblĭšeje, trěbivŭšeje) трѣбльшѫѭ, трѣбивъшѫѭ (trěblĭšǫjǫ, trěbivŭšǫjǫ) трѣбльшаꙗ, трѣбивъшаꙗ (trěblĭšaja, trěbivŭšaja) трѣбльшии, трѣбивъшии (trěblĭšii, trěbivŭšii) трѣбльшѧѩ, трѣбивъшѧѩ (trěblĭšęję, trěbivŭšęję) трѣбльшаꙗ, трѣбивъшаꙗ (trěblĭšaja, trěbivŭšaja) трѣбльшѧѩ, трѣбивъшѧѩ (trěblĭšęję, trěbivŭšęję)
instrumental трѣбльшиимь, трѣбивъшиимь (trěblĭšiimĭ, trěbivŭšiimĭ) трѣбльшѫѭ, трѣбивъшѫѭ (trěblĭšǫjǫ, trěbivŭšǫjǫ) трѣбльшиима, трѣбивъшиима (trěblĭšiima, trěbivŭšiima) трѣбльшиими, трѣбивъшиими (trěblĭšiimi, trěbivŭšiimi)
locative трѣбльшиимь, трѣбивъшиимь (trěblĭšiimĭ, trěbivŭšiimĭ) трѣбльшии, трѣбивъшии (trěblĭšii, trěbivŭšii) трѣбльшоую, трѣбивъшоую (trěblĭšuju, trěbivŭšuju) трѣбльшиихъ, трѣбивъшиихъ (trěblĭšiixŭ, trěbivŭšiixŭ)
Past passive participle of трѣбити
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative трѣблѥнъ (trěbljenŭ) трѣблѥно (trěbljeno) трѣблѥна (trěbljena) трѣблѥна (trěbljena) трѣблѥнѣ (trěbljeně) трѣблѥни (trěbljeni) трѣблѥна (trěbljena) трѣблѥнꙑ (trěbljeny)
genitive трѣблѥна (trěbljena) трѣблѥнꙑ (trěbljeny) трѣблѥноу (trěbljenu) трѣблѥнъ (trěbljenŭ)
dative трѣблѥноу (trěbljenu) трѣблѥнѣ (trěbljeně) трѣблѥнома (trěbljenoma) трѣблѥнама (trěbljenama) трѣблѥномъ (trěbljenomŭ) трѣблѥнамъ (trěbljenamŭ)
accusative трѣблѥнъ (trěbljenŭ) трѣблѥно (trěbljeno) трѣблѥнѫ (trěbljenǫ) трѣблѥна (trěbljena) трѣблѥнѣ (trěbljeně) трѣблѥнꙑ (trěbljeny) трѣблѥна (trěbljena) трѣблѥнꙑ (trěbljeny)
instrumental трѣблѥномь (trěbljenomĭ) трѣблѥноѭ (trěbljenojǫ) трѣблѥнома (trěbljenoma) трѣблѥнама (trěbljenama) трѣблѥнꙑ (trěbljeny) трѣблѥнами (trěbljenami)
locative трѣблѥнѣ (trěbljeně) трѣблѥноу (trěbljenu) трѣблѥнѣхъ (trěbljeněxŭ) трѣблѥнахъ (trěbljenaxŭ)
long forms
nominative трѣблѥнꙑи (trěbljenyi) трѣблѥноѥ (trěbljenoje) трѣблѥнаꙗ (trěbljenaja) трѣблѥнаꙗ (trěbljenaja) трѣблѥнѣи (trěbljeněi) трѣблѥнии (trěbljenii) трѣблѥнаꙗ (trěbljenaja) трѣблѥнꙑѩ (trěbljenyję)
genitive трѣблѥнaѥго (trěbljenajego) трѣблѥнꙑѩ (trěbljenyję) трѣблѥноую (trěbljenuju) трѣблѥнꙑихъ (trěbljenyixŭ)
dative трѣблѥноуѥмоу (trěbljenujemu) трѣблѥнѣи (trěbljeněi) трѣблѥнꙑима (trěbljenyima) трѣблѥнꙑимъ (trěbljenyimŭ)
accusative трѣблѥнꙑи (trěbljenyi) трѣблѥноѥ (trěbljenoje) трѣблѥнѫѭ (trěbljenǫjǫ) трѣблѥнаꙗ (trěbljenaja) трѣблѥнѣи (trěbljeněi) трѣблѥнꙑѩ (trěbljenyję) трѣблѥнаꙗ (trěbljenaja) трѣблѥнꙑѩ (trěbljenyję)
instrumental трѣблѥнꙑимь (trěbljenyimĭ) трѣблѥнѫѭ (trěbljenǫjǫ) трѣблѥнꙑима (trěbljenyima) трѣблѥнꙑими (trěbljenyimi)
locative трѣблѥнѣѥмь (trěbljenějemĭ) трѣблѥнѣи (trěbljeněi) трѣблѥноую (trěbljenuju) трѣблѥнꙑихъ (trěbljenyixŭ)

Derived terms

  • истрѣбити (istrěbiti)
  • истрѣбление (istrěblenije)
  • отрѣбити (otrěbiti)
  • отрѣбление (otrěblenije)
  • потрѣбити (potrěbiti)
  • потрѣбление (potrěblenije)
  • сътрѣбити (sŭtrěbiti)

Descendants

  • Serbo-Croatian: требити, Serbo-Croatian: тријебити

References

  • трѣбити”, in GORAZD [Old Church Slavonic Digital Hub], http://gorazd.org, 2016—2026
  • Janyšková, Ilona, editor (2012), “trěbiti”, in Etymologický slovník jazyka staroslověnského [Etymological Dictionary of the Old Church Slavonic Language] (in Czech), numbers 16 (sьde – trъtъ), Brno: Tribun EU, →ISBN, page 979