пьрѣти

Old Church Slavonic

Alternative forms

Etymology

From Proto-Slavic *pьrěti.

Verb

пьрѣти • (pĭrětiimpf

  1. (reflexive) to quarrel, argue, dispute
    • from Vita Constantini, 0500510-0500520:
      въси подножꙇа моего нѣсте достоинꙑ, то како азь с вами се хощꙋ прѣти?
      vŭsi podnožia mojego něste dostoiny, to kako azĭ s vami se xoštu prěti?
      None of you are worthy of being my footstool so why should I wish to dispute with you?
    • from Vita Methodii, 0900800-0900820:
      философа потьна инъгда сърѣтъше людиѥ, рѣша ѥмоу; чьто сѧ потиши? дѣѥть онъ: съ гроубою сѧ чадью пьрѣхъ.
      filosofa potĭna inŭgda sŭrětŭše ljudije, rěša jemu; čĭto sę potiši? dějetĭ onŭ: sŭ gruboju čadĭju pĭrěxŭ.
      Once some people met a sweating philosopher and said to him: Why are you sweating? And he replied: I have been debating with crude people.
  2. to deny, contradict, oppose

Conjugation

Conjugation of пьрѣти
infinitive пьрѣти (pĭrěti)
supine пьрѣтъ (pĭrětŭ)
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
l-participle пьрѣлъ (pĭrělŭ) пьрѣло (pĭrělo) пьрѣла (pĭrěla) пьрѣла (pĭrěla) пьрѣлѣ (pĭrělě) пьрѣлѣ (pĭrělě) пьрѣли (pĭrěli) пьрѣла (pĭrěla) пьрѣлꙑ (pĭrěly)
singular dual plural
1st 2nd 3rd 1st 2nd 3rd 1st 2nd 3rd
азъ тꙑ тъ вѣ ва та мꙑ вꙑ ти
present пьрѭ (pĭrjǫ) пьриши (pĭriši) пьритъ (pĭritŭ) пьривѣ (pĭrivě) пьрита (pĭrita) пьрите, пьрита (pĭrite, pĭrita) пьримъ (pĭrimŭ) пьрите (pĭrite) пьрѧтъ (pĭrętŭ)
imperfect пьрѣахъ (pĭrěaxŭ) пьрѣаше (pĭrěaše) пьрѣаше (pĭrěaše) пьрѣаховѣ (pĭrěaxově) пьрѣашета (pĭrěašeta) пьрѣашете, пьрѣашета (pĭrěašete, pĭrěašeta) пьрѣахомъ (pĭrěaxomŭ) пьрѣашете (pĭrěašete) пьрѣахѫ (pĭrěaxǫ)
aorist пьрѣхъ (pĭrěxŭ) пьрѣ (pĭrě) пьрѣ (pĭrě) пьрѣховѣ (pĭrěxově) пьрѣста (pĭrěsta) пьрѣсте, пьрѣста (pĭrěste, pĭrěsta) пьрѣхомъ (pĭrěxomŭ) пьрѣсте (pĭrěste) пьрѣшѧ (pĭrěšę)
perfect1 Use the l-participle of пьрѣти and the present tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → пьрѣлъ ѥсмь
pluperfect1 Use the l-participle of пьрѣти and the imperfective aorist or imperfect tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → пьрѣлъ бѣхъ or пьрѣлъ бѣахъ
future perfect1 Use the l-participle of пьрѣти and the future tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → пьрѣлъ бѫдѫ
conditional1 Use the l-participle of пьрѣти and the conditional mood2 or perfective aorist tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → пьрѣлъ бимь or пьрѣлъ бꙑхъ
imperative пьри (pĭri) пьри (pĭri) пьривѣ (pĭrivě) пьрита (pĭrita) пьримъ (pĭrimŭ) пьрите (pĭrite)

1 Except first/second-person neuter singular/dual/plural.
2 The dual forms are unattested.
See also Old Church Slavonic grammar § Verbs on WikipediaWikipedia .

Present active participle of пьрѣти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative пьрѧ (pĭrę) пьрѧщи (pĭręšti) пьрѧща (pĭręšta) пьрѧщи (pĭręšti) пьрѧще (pĭręšte) пьрѧща (pĭręšta) пьрѧщѧ (pĭręštę)
genitive пьрѧща (pĭręšta) пьрѧщѧ (pĭręštę) пьрѧщоу (pĭręštu) пьрѧщь (pĭręštĭ)
dative пьрѧщоу (pĭręštu) пьрѧщи (pĭręšti) пьрѧщема (pĭręštema) пьрѧщама (pĭręštama) пьрѧщемъ (pĭręštemŭ) пьрѧщамъ (pĭręštamŭ)
accusative пьрѧщь (pĭręštĭ) пьрѧще (pĭręšte) пьрѧщѫ (pĭręštǫ) пьрѧща (pĭręšta) пьрѧщи (pĭręšti) пьрѧщѧ (pĭręštę) пьрѧща (pĭręšta) пьрѧщѧ (pĭręštę)
instrumental пьрѧщемь (pĭręštemĭ) пьрѧщеѭ (pĭręštejǫ) пьрѧщема (pĭręštema) пьрѧщама (pĭręštama) пьрѧщи (pĭręšti) пьрѧщами (pĭręštami)
locative пьрѧщи (pĭręšti) пьрѧщоу (pĭręštu) пьрѧщихъ (pĭręštixŭ) пьрѧщахъ (pĭręštaxŭ)
long forms
nominative пьрѧи (pĭręi) пьрѧщеѥ (pĭręšteje) пьрѧщиꙗ (pĭręštija) пьрѧщаꙗ (pĭręštaja) пьрѧщии (pĭręštii) пьрѧщеи, пьрѧщии (pĭręštei, pĭręštii) пьрѧщаꙗ (pĭręštaja) пьрѧщѧѩ (pĭręštęję)
genitive пьрѧщаѥго (pĭręštajego) пьрѧщѧѩ (pĭręštęję) пьрѧщоую (pĭręštuju) пьрѧщиихъ (pĭręštiixŭ)
dative пьрѧщоуѥмоу (pĭręštujemu) пьрѧщии (pĭręštii) пьрѧщиима (pĭręštiima) пьрѧщиимъ (pĭręštiimŭ)
accusative пьрѧщии (pĭręštii) пьрѧщеѥ (pĭręšteje) пьрѧщѫѭ (pĭręštǫjǫ) пьрѧщаꙗ (pĭręštaja) пьрѧщии (pĭręštii) пьрѧщѧѩ (pĭręštęję) пьрѧщаꙗ (pĭręštaja) пьрѧщѧѩ (pĭręštęję)
instrumental пьрѧщиимь (pĭręštiimĭ) пьрѧщѫѭ (pĭręštǫjǫ) пьрѧщиима (pĭręštiima) пьрѧщиими (pĭręštiimi)
locative пьрѧщиимь (pĭręštiimĭ) пьрѧщии (pĭręštii) пьрѧщоую (pĭręštuju) пьрѧщиихъ (pĭręštiixŭ)
Present passive participle of пьрѣти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative пьримъ (pĭrimŭ) пьримо (pĭrimo) пьрима (pĭrima) пьрима (pĭrima) пьримѣ (pĭrimě) пьрими (pĭrimi) пьрима (pĭrima) пьримꙑ (pĭrimy)
genitive пьрима (pĭrima) пьримꙑ (pĭrimy) пьримоу (pĭrimu) пьримъ (pĭrimŭ)
dative пьримоу (pĭrimu) пьримѣ (pĭrimě) пьримома (pĭrimoma) пьримама (pĭrimama) пьримомъ (pĭrimomŭ) пьримамъ (pĭrimamŭ)
accusative пьримъ (pĭrimŭ) пьримо (pĭrimo) пьримѫ (pĭrimǫ) пьрима (pĭrima) пьримѣ (pĭrimě) пьримꙑ (pĭrimy) пьрима (pĭrima) пьримꙑ (pĭrimy)
instrumental пьримомь (pĭrimomĭ) пьримоѭ (pĭrimojǫ) пьримома (pĭrimoma) пьримама (pĭrimama) пьримꙑ (pĭrimy) пьримами (pĭrimami)
locative пьримѣ (pĭrimě) пьримоу (pĭrimu) пьримѣхъ (pĭriměxŭ) пьримахъ (pĭrimaxŭ)
long forms
nominative пьримꙑи (pĭrimyi) пьримоѥ (pĭrimoje) пьримаꙗ (pĭrimaja) пьримаꙗ (pĭrimaja) пьримѣи (pĭriměi) пьримии (pĭrimii) пьримаꙗ (pĭrimaja) пьримꙑѩ (pĭrimyję)
genitive пьримaѥго (pĭrimajego) пьримꙑѩ (pĭrimyję) пьримоую (pĭrimuju) пьримꙑихъ (pĭrimyixŭ)
dative пьримоуѥмоу (pĭrimujemu) пьримѣи (pĭriměi) пьримꙑима (pĭrimyima) пьримꙑимъ (pĭrimyimŭ)
accusative пьримꙑи (pĭrimyi) пьримоѥ (pĭrimoje) пьримѫѭ (pĭrimǫjǫ) пьримаꙗ (pĭrimaja) пьримѣи (pĭriměi) пьримꙑѩ (pĭrimyję) пьримаꙗ (pĭrimaja) пьримꙑѩ (pĭrimyję)
instrumental пьримꙑимь (pĭrimyimĭ) пьримѫѭ (pĭrimǫjǫ) пьримꙑима (pĭrimyima) пьримꙑими (pĭrimyimi)
locative пьримѣѥмь (pĭrimějemĭ) пьримѣи (pĭriměi) пьримоую (pĭrimuju) пьримꙑихъ (pĭrimyixŭ)
Past active participle of пьрѣти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative пьрѣвъ (pĭrěvŭ) пьрѣвъши (pĭrěvŭši) пьрѣвъша (pĭrěvŭša) пьрѣвъши (pĭrěvŭši) пьрѣвъше (pĭrěvŭše) пьрѣвъша (pĭrěvŭša) пьрѣвъшѧ (pĭrěvŭšę)
genitive пьрѣвъша (pĭrěvŭša) пьрѣвъшѧ (pĭrěvŭšę) пьрѣвъшоу (pĭrěvŭšu) пьрѣвъшь (pĭrěvŭšĭ)
dative пьрѣвъшоу (pĭrěvŭšu) пьрѣвъши (pĭrěvŭši) пьрѣвъшема (pĭrěvŭšema) пьрѣвъшама (pĭrěvŭšama) пьрѣвъшемъ (pĭrěvŭšemŭ) пьрѣвъшамъ (pĭrěvŭšamŭ)
accusative пьрѣвъшь (pĭrěvŭšĭ) пьрѣвъше (pĭrěvŭše) пьрѣвъшѫ (pĭrěvŭšǫ) пьрѣвъша (pĭrěvŭša) пьрѣвъши (pĭrěvŭši) пьрѣвъшѧ (pĭrěvŭšę) пьрѣвъша (pĭrěvŭša) пьрѣвъшѧ (pĭrěvŭšę)
instrumental пьрѣвъшемь (pĭrěvŭšemĭ) пьрѣвъшеѭ (pĭrěvŭšejǫ) пьрѣвъшема (pĭrěvŭšema) пьрѣвъшама (pĭrěvŭšama) пьрѣвъши (pĭrěvŭši) пьрѣвъшами (pĭrěvŭšami)
locative пьрѣвъши (pĭrěvŭši) пьрѣвъшоу (pĭrěvŭšu) пьрѣвъшихъ (pĭrěvŭšixŭ) пьрѣвъшахъ (pĭrěvŭšaxŭ)
long forms
nominative пьрѣвꙑи (pĭrěvyi) пьрѣвъшеѥ (pĭrěvŭšeje) пьрѣвъшиꙗ (pĭrěvŭšija) пьрѣвъшаꙗ (pĭrěvŭšaja) пьрѣвъшии (pĭrěvŭšii) пьрѣвъшеи, пьрѣвъшии (pĭrěvŭšei, pĭrěvŭšii) пьрѣвъшаꙗ (pĭrěvŭšaja) пьрѣвъшѧѩ (pĭrěvŭšęję)
genitive пьрѣвъшаѥго (pĭrěvŭšajego) пьрѣвъшѧѩ (pĭrěvŭšęję) пьрѣвъшоую (pĭrěvŭšuju) пьрѣвъшиихъ (pĭrěvŭšiixŭ)
dative пьрѣвъшоуѥмоу (pĭrěvŭšujemu) пьрѣвъшии (pĭrěvŭšii) пьрѣвъшиима (pĭrěvŭšiima) пьрѣвъшиимъ (pĭrěvŭšiimŭ)
accusative пьрѣвъшии (pĭrěvŭšii) пьрѣвъшеѥ (pĭrěvŭšeje) пьрѣвъшѫѭ (pĭrěvŭšǫjǫ) пьрѣвъшаꙗ (pĭrěvŭšaja) пьрѣвъшии (pĭrěvŭšii) пьрѣвъшѧѩ (pĭrěvŭšęję) пьрѣвъшаꙗ (pĭrěvŭšaja) пьрѣвъшѧѩ (pĭrěvŭšęję)
instrumental пьрѣвъшиимь (pĭrěvŭšiimĭ) пьрѣвъшѫѭ (pĭrěvŭšǫjǫ) пьрѣвъшиима (pĭrěvŭšiima) пьрѣвъшиими (pĭrěvŭšiimi)
locative пьрѣвъшиимь (pĭrěvŭšiimĭ) пьрѣвъшии (pĭrěvŭšii) пьрѣвъшоую (pĭrěvŭšuju) пьрѣвъшиихъ (pĭrěvŭšiixŭ)
Past passive participle of пьрѣти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative пьрѣнъ (pĭrěnŭ) пьрѣно (pĭrěno) пьрѣна (pĭrěna) пьрѣна (pĭrěna) пьрѣнѣ (pĭrěně) пьрѣни (pĭrěni) пьрѣна (pĭrěna) пьрѣнꙑ (pĭrěny)
genitive пьрѣна (pĭrěna) пьрѣнꙑ (pĭrěny) пьрѣноу (pĭrěnu) пьрѣнъ (pĭrěnŭ)
dative пьрѣноу (pĭrěnu) пьрѣнѣ (pĭrěně) пьрѣнома (pĭrěnoma) пьрѣнама (pĭrěnama) пьрѣномъ (pĭrěnomŭ) пьрѣнамъ (pĭrěnamŭ)
accusative пьрѣнъ (pĭrěnŭ) пьрѣно (pĭrěno) пьрѣнѫ (pĭrěnǫ) пьрѣна (pĭrěna) пьрѣнѣ (pĭrěně) пьрѣнꙑ (pĭrěny) пьрѣна (pĭrěna) пьрѣнꙑ (pĭrěny)
instrumental пьрѣномь (pĭrěnomĭ) пьрѣноѭ (pĭrěnojǫ) пьрѣнома (pĭrěnoma) пьрѣнама (pĭrěnama) пьрѣнꙑ (pĭrěny) пьрѣнами (pĭrěnami)
locative пьрѣнѣ (pĭrěně) пьрѣноу (pĭrěnu) пьрѣнѣхъ (pĭrěněxŭ) пьрѣнахъ (pĭrěnaxŭ)
long forms
nominative пьрѣнꙑи (pĭrěnyi) пьрѣноѥ (pĭrěnoje) пьрѣнаꙗ (pĭrěnaja) пьрѣнаꙗ (pĭrěnaja) пьрѣнѣи (pĭrěněi) пьрѣнии (pĭrěnii) пьрѣнаꙗ (pĭrěnaja) пьрѣнꙑѩ (pĭrěnyję)
genitive пьрѣнaѥго (pĭrěnajego) пьрѣнꙑѩ (pĭrěnyję) пьрѣноую (pĭrěnuju) пьрѣнꙑихъ (pĭrěnyixŭ)
dative пьрѣноуѥмоу (pĭrěnujemu) пьрѣнѣи (pĭrěněi) пьрѣнꙑима (pĭrěnyima) пьрѣнꙑимъ (pĭrěnyimŭ)
accusative пьрѣнꙑи (pĭrěnyi) пьрѣноѥ (pĭrěnoje) пьрѣнѫѭ (pĭrěnǫjǫ) пьрѣнаꙗ (pĭrěnaja) пьрѣнѣи (pĭrěněi) пьрѣнꙑѩ (pĭrěnyję) пьрѣнаꙗ (pĭrěnaja) пьрѣнꙑѩ (pĭrěnyję)
instrumental пьрѣнꙑимь (pĭrěnyimĭ) пьрѣнѫѭ (pĭrěnǫjǫ) пьрѣнꙑима (pĭrěnyima) пьрѣнꙑими (pĭrěnyimi)
locative пьрѣнѣѥмь (pĭrěnějemĭ) пьрѣнѣи (pĭrěněi) пьрѣноую (pĭrěnuju) пьрѣнꙑихъ (pĭrěnyixŭ)

Derived terms

verbs
  • испьрѣти (ispĭrěti)
  • отъпьрѣти (otŭpĭrěti)
  • прѣпьрѣти сѧ (prěpĭrěti sę)
  • распьрѣти сѧ (raspĭrěti sę)
  • словопьрѣти сѧ (slovopĭrěti sę)
  • съпьрѣти сѧ (sŭpĭrěti sę)
nouns
  • пьрьць (pĭrĭcĭ)
  • пьрѣньѥ (pĭrěnĭje)
  • пьрꙗ (pĭrja)
  • прѣтити (prětiti)
  • сѫпьрь (sǫpĭrĭ)
  • *пьривъ (*pĭrivŭ)
    • люубопьривъ (ljuubopĭrivŭ)
    • мъногопьривъ (mŭnogopĭrivŭ)

References

  • Miklosich, Franz (1850), Lexicon linguae Slovenicae. Veteris dialecti[1], Vienna
  • Mali staroslavensko-hrvatski rječnik, Matica hrvatska, Zagreb, 2004
  • Бояджиев, Андрей (2016), Старобългарска читанка[2], София