ис

See also: Appendix:Variations of "is"

Dolgan

Etymology

From Proto-Turkic *ič-, compare Old Uyghur [script needed] (ič-), Karachay-Balkar ичерге (içerge), Kyrgyz ичүү (icüü), Uzbek ichmoq, Turkish içmek, Tuvan ижер (ijer).

Verb

ис • (is)

to drink

Nogai

Etymology

From Proto-Turkic *īĺč.

Noun

ис • (is)

work, labor

References

N. A. Baskakov, S.A Kalmykov, editor (1963), “ис”, in Nogajsko-Russkij Slovarʹ [Nogai-Russian Dictionary], Moscow: karačajevo-čerkesskij naučno- issledovatelʹskij institut jazyka, literatury i istorii, →ISBN

Northern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *īŕ. Cognate to Khakas іс (ìs), Shor ис (is), Tuvan ис (is), etc.

Noun

ис • (is)

track, trace

References

N. A Baskakov, editor (1966), “ис”, in Severnyje Dialekty Altajskovo (Ojrotskovo) Jazyka - Dialekty Černevyx Tatar (Tuba-Kiži) - Grammatičeskij Očerk i Slovarʹ [Northern Altai Dialect of Altai Language - Black Tatar Dialect (Tuba-Kiži), Grammatical text and dictionary], Moskva: glavnaja redakcija vostočnoja literatury, →ISBN, page 119

Northern Khanty

Etymology

Inherited from Proto-Khanty *īs, ultimately from Proto-Uralic *iće ~ *iśe ~ *ić(ć)V (“shadow, shadow soul”). ^[1]^[2]

Pronunciation

IPA^(key): [is]

Noun

ис (is) (Kazym)

soul
Synonym: ԓыԓ (łył)
(totem) bear's blood

References

^ Entry #142 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.
^ Ante Aikio (2020), Uralic Etymological Dictionary (draft version of entries A–Ć; 1/17/2020)‎^[1], page 57

Solovar, V. N. (2014), “ис”, in Хантыйско-русский Словарь (казымский диалект) [Khanty-Russian Dictionary (Kazym Dialect)]‎^[3], 2nd edition, Khanty-Mansiysk: ООО «ФОРМАТ», →ISBN, page 75

Northern Mansi

Etymology

Inherited from Proto-Mansi *is ~ *isǟ ~ *īsī, ultimately from Proto-Uralic *iće ~ *iśe (“shadow, shadow soul”). Cognates include; Northern Khanty ис (is), ис хур (is hur). ^[1]^[2]

Pronunciation

IPA^(key): [ˈis]
Hyphenation: ис
Rhymes: -is

Noun

ис (is) (Sosva, Sygva, Upper Lozva, Ob)

soul, spirit (Shadow-soul; The true shadow of men in sunlight, which is carried with him at all times. The transparent soul of living or dead beings.)
Synonyms: лылы (lyly), исхар (ishar)

Declension

Inflection of ис (is)
	singular	dual	plural
nominative	ис (is)	исыг (isyg)	исыт (isyt)
locative	ист (ist)	исыгт (isygt)	исытт (isytt)
lative	исн (isn)	исыгн (isygn)	исытн (isytn)
ablative	исныл (isnyl)	исыгныл (isygnyl)	исытныл (isytnyl)
instrumental	исыл (isyl)	исыгныл (isygnyl)	исытыл (isytyl)
translative	исыг (isyg)	――	――

Possessive forms of ис (is)
possessor	single possession	double possession	multiple possession
1^st person sing.	исум (isum)	исагум (isagum)	исанум (isanum)
2^rd person sing.	исын (isyn)	исагын (isagyn)	исан (isan)
3^rd person sing.	исэ (isè)	исаге (isage)	исанэ (isanè)
1^st person dual	исме̄н (ismēn)	исагаме̄н (isagamēn)	исанаме̄н (isanamēn)
2^rd person dual	исы̄н (isȳn)	исагы̄н (isagȳn)	исаны̄н (isanȳn)
3^rd person dual	исэ̄ (isè̄)	исаге̄н (isagēn)	исанэ̄н (isanè̄n)
1^st person plural	исув (isuv)	исагув (isaguv)	исанув (isanuv)
2^rd person plural	исы̄н (isȳn)	исагы̄н (isagȳn)	исаны̄н (isanȳn)
3^rd person plural	исаныл (isanyl)	исага̄ныл (isagānyl)	иса̄ныл (isānyl)

Related terms

исхор (ishor , “shadow”)

Type of Souls

исхар (ishar , “Shadow-soul”)
ло̄ӈхаль миннэ ис (lōňhalʹ minnè is , “Dream-soul”)
лылы (lyly , “Breath-soul”)
ӯлум ис (ūlum is , “Dream-guard-soul”)
ӯрт (ūrt , “Death-soul”)

References

Afanasʹjeva, K. V.; Sobjanina, S. A. (2012), “ис”, in Školʹnyj mansijsko-russkij slovarʹ [Mansi-Russian school dictionary], Khanty-Mansiysk: RIO IRO

^ Entry #142 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.
^ Ante Aikio (2020), Uralic Etymological Dictionary (draft version of entries A–Ć; 1/17/2020)‎^[2], page 57

Southern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *īŕ, etc. Kazakh із (ız), Kyrgyz из (iz), Crimean Tatar iz, Karachay-Balkar ыз (ız), Kumyk гьыз (hız), Bashkir эҙ (eź), Tatar эз (ez), Azerbaijani iz, Turkish iz, Uzbek iz, Uyghur ئىز (iz), etc.

Noun

ис • (is)

trace, track
footprint, footmark, sign

Declension

Inflection of ис
	singular	plural
absolute	ис (is)	истер (ister)
definite genitive	истиҥ (istiŋ)	истердиҥ (isterdiŋ)
dative	иске (iske)	истерге (isterge)
definite accusative	исти (isti)	истерди (isterdi)
locative	исте (iste)	истерде (isterde)
ablative	истеҥ (isteŋ)	истердеҥ (isterdeŋ)

References

N. A. Baskakov, Toščakova N.A, editor (1947), “ис”, in Ojrotsko-Russkij Slovarʹ [Oyrot-Russian Dictionary], Moscow: M.: OGIZ, →ISBN

Tatar

Etymology 1

From Proto-Turkic *es. Cognate to Bashkir иҫ (iś), etc.

Noun

ис • (is)

memory

Declension

Declension of ис
	singular	plural
nominative	ис (is)	исләр (islär)
genitive	иснең (isneñ)	исләрнең (islärneñ)
definite accusative	исне (isne)	исләрне (islärne)
dative	искә (iskä)	исләргә (islärgä)
locative	истә (istä)	исләрдә (islärdä)
ablative	истән (istän)	исләрдән (islärdän)

Possessive forms of ис
nominative
	singular	plural
минем (“my”)	исем (isem)	исләрем (islärem)
синең (“your”)	исең (iseñ)	исләрең (isläreñ)
аның (“his/her/it”)	исе (ise)	исләре (isläre)
безнең (“our”)	исебез (isebez)	исләребез (islärebez)
сезнең (“your”)	исегез (isegez)	исләрегез (isläregez)
аларның (“their”)	исе (ise)	исләре (isläre)

genitive
	singular	plural
минем (“my”)	исемнең (isemneñ)	исләремнең (isläremneñ)
синең (“your”)	исеңнең (iseñneñ)	исләреңнең (isläreñneñ)
аның (“his/her/it”)	исенең (iseneñ)	исләренең (isläreneñ)
безнең (“our”)	исебезнең (isebezneñ)	исләребезнең (islärebezneñ)
сезнең (“your”)	исегезнең (isegezneñ)	исләрегезнең (isläregezneñ)
аларның (“their”)	исенең (iseneñ)	исләренең (isläreneñ)

definite accusative
	singular	plural
минем (“my”)	исемне (isemne)	исләремне (isläremne)
синең (“your”)	исеңне (iseñne)	исләреңне (isläreñne)
аның (“his/her/it”)	исен (isen)	исләрен (islären)
безнең (“our”)	исебезне (isebezne)	исләребезне (islärebezne)
сезнең (“your”)	исегезне (isegezne)	исләрегезне (isläregezne)
аларның (“their”)	исен (isen)	исләрен (islären)

dative
	singular	plural
минем (“my”)	исемгә (isemgä)	исләремгә (isläremgä)
синең (“your”)	исеңгә (iseñgä)	исләреңгә (isläreñgä)
аның (“his/her/it”)	исенә (isenä)	исләренә (islärenä)
безнең (“our”)	исебезгә (isebezgä)	исләребезгә (islärebezgä)
сезнең (“your”)	исегезгә (isegezgä)	исләрегезгә (isläregezgä)
аларның (“their”)	исенә (isenä)	исләренә (islärenä)

locative
	singular	plural
минем (“my”)	исемдә (isemdä)	исләремдә (isläremdä)
синең (“your”)	исеңдә (iseñdä)	исләреңдә (isläreñdä)
аның (“his/her/it”)	исендә (isendä)	исләрендә (islärendä)
безнең (“our”)	исебездә (isebezdä)	исләребездә (islärebezdä)
сезнең (“your”)	исегездә (isegezdä)	исләрегездә (isläregezdä)
аларның (“their”)	исендә (isendä)	исләрендә (islärendä)

ablative
	singular	plural
минем (“my”)	исемнән (isemnän)	исләремнән (isläremnän)
синең (“your”)	исеңнән (iseñnän)	исләреңнән (isläreñnän)
аның (“his/her/it”)	исеннән (isennän)	исләреннән (islärennän)
безнең (“our”)	исебездән (isebezdän)	исләребездән (islärebezdän)
сезнең (“your”)	исегездән (isegezdän)	исләрегездән (isläregezdän)
аларның (“their”)	исеннән (isennän)	исләреннән (islärennän)

Etymology 2

Cognate to Bashkir еҫ (yeś), etc.

This etymology is incomplete. You can help Wiktionary by elaborating on the origins of this term.

Noun

ис • (is)

smell; odour

Declension

Declension of ис
	singular	plural
nominative	ис (is)	исләр (islär)
genitive	иснең (isneñ)	исләрнең (islärneñ)
definite accusative	исне (isne)	исләрне (islärne)
dative	искә (iskä)	исләргә (islärgä)
locative	истә (istä)	исләрдә (islärdä)
ablative	истән (istän)	исләрдән (islärdän)

Possessive forms of ис
nominative
	singular	plural
минем (“my”)	исем (isem)	исләрем (islärem)
синең (“your”)	исең (iseñ)	исләрең (isläreñ)
аның (“his/her/it”)	исе (ise)	исләре (isläre)
безнең (“our”)	исебез (isebez)	исләребез (islärebez)
сезнең (“your”)	исегез (isegez)	исләрегез (isläregez)
аларның (“their”)	исе (ise)	исләре (isläre)

genitive
	singular	plural
минем (“my”)	исемнең (isemneñ)	исләремнең (isläremneñ)
синең (“your”)	исеңнең (iseñneñ)	исләреңнең (isläreñneñ)
аның (“his/her/it”)	исенең (iseneñ)	исләренең (isläreneñ)
безнең (“our”)	исебезнең (isebezneñ)	исләребезнең (islärebezneñ)
сезнең (“your”)	исегезнең (isegezneñ)	исләрегезнең (isläregezneñ)
аларның (“their”)	исенең (iseneñ)	исләренең (isläreneñ)

definite accusative
	singular	plural
минем (“my”)	исемне (isemne)	исләремне (isläremne)
синең (“your”)	исеңне (iseñne)	исләреңне (isläreñne)
аның (“his/her/it”)	исен (isen)	исләрен (islären)
безнең (“our”)	исебезне (isebezne)	исләребезне (islärebezne)
сезнең (“your”)	исегезне (isegezne)	исләрегезне (isläregezne)
аларның (“their”)	исен (isen)	исләрен (islären)

dative
	singular	plural
минем (“my”)	исемгә (isemgä)	исләремгә (isläremgä)
синең (“your”)	исеңгә (iseñgä)	исләреңгә (isläreñgä)
аның (“his/her/it”)	исенә (isenä)	исләренә (islärenä)
безнең (“our”)	исебезгә (isebezgä)	исләребезгә (islärebezgä)
сезнең (“your”)	исегезгә (isegezgä)	исләрегезгә (isläregezgä)
аларның (“their”)	исенә (isenä)	исләренә (islärenä)

locative
	singular	plural
минем (“my”)	исемдә (isemdä)	исләремдә (isläremdä)
синең (“your”)	исеңдә (iseñdä)	исләреңдә (isläreñdä)
аның (“his/her/it”)	исендә (isendä)	исләрендә (islärendä)
безнең (“our”)	исебездә (isebezdä)	исләребездә (islärebezdä)
сезнең (“your”)	исегездә (isegezdä)	исләрегездә (isläregezdä)
аларның (“their”)	исендә (isendä)	исләрендә (islärendä)

ablative
	singular	plural
минем (“my”)	исемнән (isemnän)	исләремнән (isläremnän)
синең (“your”)	исеңнән (iseñnän)	исләреңнән (isläreñnän)
аның (“his/her/it”)	исеннән (isennän)	исләреннән (islärennän)
безнең (“our”)	исебездән (isebezdän)	исләребездән (islärebezdän)
сезнең (“your”)	исегездән (isegezdän)	исләрегездән (isläregezdän)
аларның (“their”)	исеннән (isennän)	исләреннән (islärennän)

Derived terms

исле (isle, “fragrant”, adjective)
исләнү (islänü, “to become rancid”, verb)

Yakut

Etymology 1

From Proto-Turkic *ič, compare Turkish iç.

Adjective

ис • (is)

interior, internal

Noun

ис • (is)

inside, interior
^{The template Template:syndiff does not use the parameter(s): t=center, middle
Please see Module:checkparams for help with this warning.}See synonyms at орто (orto).
Antonym: тас (tas, “outside, exterior”)
(anatomy, by extension) abdomen, belly, guts
Synonym: оһоҕос (ohoğos, “intestine, guts”)

Derived terms

иһирдьэ (ihirje, “inside”, adverb)

Etymology 2

From Proto-Turkic *ič-, compare Turkish içmek.

Verb

ис • (is)

(transitive or intransitive) to drink

Etymology 3

From Proto-Turkic *siĺč-, Compare to Turkish şişmek, Tuvan ыжар (ıjar).

Verb

ис • (is)

(intransitive) to swell

[1] Entry #142 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.

[2] Ante Aikio (2020), Uralic Etymological Dictionary (draft version of entries A–Ć; 1/17/2020)‎^[1], page 57

[3] Entry #142 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.

[4] Ante Aikio (2020), Uralic Etymological Dictionary (draft version of entries A–Ć; 1/17/2020)‎^[2], page 57

[1]

[2]

[1]

[2]