добръ

Old Church Slavonic

Alternative forms

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *dobrъ, from Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ-ro-s, from Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ- (to match, to fit).

Adjective

добръ • (dobrŭ) (comparative добрѣи or лоучии or соулѣи or соул҄ии or оун҄ии)

  1. good
    Antonym: зълъ (zŭlŭ)
    добръ чловѣкъdobrŭ člověkŭa good man
    добра волꙗdobra voljagoodwill
    добра землꙗdobra zemljafertile soil
    • 11th century, Codex Marianus (in Glagolitic), Gospel of Matthew 12:35:
      Ⰴⱁⰱⱃⱏⰹ ⱍⰾ҃ⰲⰽⱏ ⱁⱅⱏ ⰴⱁⰱⱃⰰⰳⱁ ⱄⱏⰽⱃⱁⰲⰻⱎⱅⰰ ⰻⰸⱀⱁⱄⰻⱅⱏ ⰴⱁⰱⱃⰰⱑ ⰺ ⰸⱏⰾⱏⰹⱍ҃ⰾⰲⰽⱏ ⱁⱅⱏ ⰸⱏⰾⰰⰰⰳⱁ ⱄⱏⰽⱃⱁⰲⰻⱎⱅⰰ ⰻⰸⱀⱁⱄⰻⱅⱏ ⰸⱏⰾⰰⰰ҅ ·
      [Добръі чл҃вкъ отъ добраго съкровишта износитъ добраѣ ꙇ зълъіч҃лвкъ отъ зълааго съкровишта износитъ зълаа҅ ·]
      Dobry čl:vkŭ otŭ dobrago sŭkrovišta iznositŭ dobrajě i zŭlyč:lvkŭ otŭ zŭlaago sŭkrovišta iznositŭ zŭlhaa ·
      A good man brings good things out of the good stored up in him, and an evil man brings evil things out of the evil stored up in him
    • 11th century, Codex Marianus (in Glagolitic), Gospel of Luke 8:15:
      ⰰ ⰵⰶⰵ ⱀⰰ ⰴⱁⰱⱃⱑ ⰸⰵⰿⰻ ⱄⰻⰻ ⱄⱘⱅⱐ · ⰺⰶⰵ ⰴⱁⰱⱃⱁⰿⱐ ⱄⱃⱏⰴⱐⱌⰵⰿⱏ ⰻ ⰱⰾⰰⰳⱁⰿⱐ · ⱄⰾⱏⰹⱎⰰⰲⱏⱎⰵ ⱄⰾⱁⰲⱁ ⰴⱃⱏⰶⱔⱅⱏ · ⰺ ⱂⰾⱁⰴⱏ ⱅⰲⱁⱃⱔⱅⱏ ⰲⱏ ⱅⱃⱏⱂⱑⱀⰻⰻ · ⁘ ⁘
      [а еже на добрѣ земи сии сѫть · ꙇже добромь сръдьцемъ и благомь · слъішавъше слово дръжѧтъ · ꙇ плодъ творѧтъ въ тръпѣнии · ⁘ ⁘]
      a eže na dobrě zemi sii sǫtĭ · iže dobromĭ srŭdĭcemŭ i blagomĭ · slyšavŭše slovo drŭžętŭ · i plodŭ tvorętŭ vŭ trŭpěnii · ⁘ ⁘
      But the seed on good soil stands for those with a noble and good heart, who hear the word, retain it, and by persevering produce a crop
  2. beautiful
    Synonyms: доброличьнъ (dobroličĭnŭ), красьнъ (krasĭnŭ), лѣпъ (lěpŭ)
    Antonym: гнѫсьнъ (gnǫsĭnŭ)
    • 11th century, Codex Marianus (in Glagolitic), Gospel of Luke 21:5:
      ⰺ҅ ⰵⰴⰻⱀⱑⰿⱏ ⰳⰾ҃ⱙⱎⱅⰵⰿⱐ ⱁ ⱌⱃ҃ⰽⰲⰻ · ⱑⰽⱁ ⰽⰰⰿⰵⱀⰻⰵⰿⱐ ⰴⱁⰱⱃⱁⰿⱐ ⰻ ⱄⱏⱄⱘⰴⱏⰹⱆⰽⱃⰰⱎⰵⱀⰰ ⰵⱄⱅⱏ · ⱃⰵⱍⰵ ·
      [ꙇ҅ единѣмъ гл҃ѭштемь о цр҃кви · ѣко камениемь добромь и съсѫдъіоукрашена естъ · рече ·]
      hi ediněmŭ gl:jǫštemĭ o cr:kvi · jěko kamenijemĭ dobromĭ i sŭsǫdyukrašena estŭ · reče ·
      Some of his disciples were remarking about how the temple was adorned with beautiful stones and with gifts dedicated to God. But Jesus said
    • 11th century, Retko, Codex Suprasliensis (in Old Cyrillic), page 57, line 18:
      доидошꙙ и новосвѣтълꙑѧ благовѣрию подвижьникꙑ· ѥже доухомь господьн҄емь ꙁлатꙑ строуѧ· добрꙑѧ цвѣтьцꙙ крьстиꙗномъ·
      doidošę i novosvětŭlyję blagověriju podvižĭniky· ježe duxomĭ gospodĭnʹjemĭ zlaty struję· dobryję cvětĭcę krĭstijanomŭ·
      (please add an English translation of this quotation)

Declension

Short declension of добръ (hard o/a stem)
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative добръ
dobrŭ
добро
dobro
добра
dobra
добра
dobra
добрѣ
dobrě
добри
dobri
добра
dobra
добрꙑ
dobry
genitive добра
dobra
добрꙑ
dobry
доброу
dobru
доброу
dobru
добръ
dobrŭ
добръ
dobrŭ
dative доброу
dobru
добрѣ
dobrě
доброма
dobroma
добрама
dobrama
добромъ
dobromŭ
добрамъ
dobramŭ
accusative добръ
dobrŭ
добро
dobro
добрѫ
dobrǫ
добра
dobra
добрѣ
dobrě
добрꙑ
dobry
добра
dobra
добрꙑ
dobry
instrumental добромь
dobromĭ
доброѭ
dobrojǫ
доброма
dobroma
добрама
dobrama
добрꙑ
dobry
добрами
dobrami
locative добрѣ
dobrě
добрѣ
dobrě
доброу
dobru
доброу
dobru
добрѣхъ
dobrěxŭ
добрахъ
dobraxŭ
vocative добръ
dobrŭ
добро
dobro
добра
dobra
добра
dobra
добрѣ
dobrě
добри
dobri
добра
dobra
добрꙑ
dobry
Long declension of добръ (hard o/a stem)
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative добрꙑи
dobryi
доброѥ
dobroje
добраꙗ
dobraja
добраꙗ
dobraja
добрѣи
dobrěi
добрии
dobrii
добраꙗ
dobraja
добрꙑѩ
dobryję
genitive добраѥго
dobrajego
добрꙑѩ
dobryję
доброую
dobruju
доброую
dobruju
добрꙑихъ
dobryixŭ
добрꙑихъ
dobryixŭ
dative доброуѥмоу
dobrujemu
добрѣи
dobrěi
добрꙑима
dobryima
добрꙑима
dobryima
добрꙑимъ
dobryimŭ
добрꙑимъ
dobryimŭ
accusative добрꙑи
dobryi
доброѥ
dobroje
добрѫѭ
dobrǫjǫ
добраꙗ
dobraja
добрѣи
dobrěi
добрꙑѩ
dobryję
добраꙗ
dobraja
добрꙑѩ
dobryję
instrumental добрꙑимь
dobryimĭ
добрѫѭ
dobrǫjǫ
добрꙑима
dobryima
добрꙑима
dobryima
добрꙑими
dobryimi
добрꙑими
dobryimi
locative добрѣѥмь
dobrějemĭ
добрѣи
dobrěi
доброую
dobruju
доброую
dobruju
добрꙑихъ
dobryixŭ
добрꙑихъ
dobryixŭ
vocative добрꙑи
dobryi
доброѥ
dobroje
добраꙗ
dobraja
добраꙗ
dobraja
добрѣи
dobrěi
добрии
dobrii
добраꙗ
dobraja
добрꙑѩ
dobryję

Derived terms

nouns
  • добро n (dobro)
  • добровониѥ n (dobrovonije)
  • добродѣꙗниѥ n (dobrodějanije)
  • добрость f (dobrostĭ)
  • доброта f (dobrota)
  • доброчьстиѥ n (dobročĭstije)
adjectives
  • доброличьнъ (dobroličĭnŭ)
  • доброобразьнъ (dobroobrazĭnŭ)
  • добропотрѣбьнъ (dobropotrěbĭnŭ)
  • доброразоумивъ (dobrorazumivŭ)
  • доброродьнъ (dobrorodĭnŭ)
  • доброчьстивъ (dobročĭstivŭ)
verbs
  • добродѣꙗти impf (dobrodějati)
  • доброприимати impf (dobropriimati)

Further reading

  • добръ”, in GORAZD [Old Church Slavonic Digital Hub], http://gorazd.org, 2016—2026
  • Havlová, Eva, editor (1992), “dobrъ”, in Etymologický slovník jazyka staroslověnského [Etymological Dictionary of the Old Church Slavonic Language] (in Czech), numbers 3 (dělo – gospodь), Prague: Academia, →ISBN, page 137
  • добръ”, in Исторически речник на българския език [Historical Dictionary of the Bulgarian Language] (in Bulgarian), Sofia University "St. Clement Ohridsky", 2011–2022

Old East Slavic

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *dobrъ.

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈdoːbrʊ//ˈdoːbrʊ//ˈdɔːbr/, /ˈdoːbr/
  • (ca. 9th CE) IPA(key): /ˈdoːbrʊ/
  • (ca. 11th CE) IPA(key): /ˈdoːbrʊ/
  • (ca. 13th CE) IPA(key): /ˈdɔːbr/, /ˈdoːbr/

  • Hyphenation: до‧бръ

Adjective

добръ (dobrŭ)

  1. good
    • 1076, Sviatoslav's izbornik[1], page 1:
      Добро есть, братиѥ, почѥтаньѥ книжьноѥ։ паче вьсѧкомоу хрьстьꙗноу·
      Dobro jestĭ, bratije, počjetanĭje knižĭnoje։ pače vĭsękomu xrĭstĭjanu·
      The reading of books is good, brothers: more so for any Christian.

Declension

Descendants

  • Old Ruthenian: добрый (dobryj)
  • Russian: до́брый (dóbryj)

References

  • Sreznevsky, Izmail I. (1893), “добръ”, in Матеріалы для Словаря древне-русскаго языка по письменнымъ памятникамъ [Materials for the Dictionary of the Old East Slavic Language Based on Written Monuments]‎[2] (in Russian), volume 1 (А – К), Saint Petersburg: Department of Russian Language and Literature of the Imperial Academy of Sciences, column 681