добръ
Old Church Slavonic
Alternative forms
- ⰴⱁⰱⱃⱏ (dobrŭ) — Glagolitic
Etymology
Inherited from Proto-Slavic *dobrъ, from Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ-ro-s, from Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ- (“to match, to fit”).
Adjective
добръ • (dobrŭ) (comparative добрѣи or лоучии or соулѣи or соул҄ии or оун҄ии)
- good
- Antonym: зълъ (zŭlŭ)
- добръ чловѣкъ ― dobrŭ člověkŭ ― a good man
- добра волꙗ ― dobra volja ― goodwill
- добра землꙗ ― dobra zemlja ― fertile soil
- 11th century, Codex Marianus (in Glagolitic), Gospel of Matthew 12:35:
- Ⰴⱁⰱⱃⱏⰹ ⱍⰾ҃ⰲⰽⱏ ⱁⱅⱏ ⰴⱁⰱⱃⰰⰳⱁ ⱄⱏⰽⱃⱁⰲⰻⱎⱅⰰ ⰻⰸⱀⱁⱄⰻⱅⱏ ⰴⱁⰱⱃⰰⱑ ⰺ ⰸⱏⰾⱏⰹⱍ҃ⰾⰲⰽⱏ ⱁⱅⱏ ⰸⱏⰾⰰⰰⰳⱁ ⱄⱏⰽⱃⱁⰲⰻⱎⱅⰰ ⰻⰸⱀⱁⱄⰻⱅⱏ ⰸⱏⰾⰰⰰ҅ ·
- [Добръі чл҃вкъ отъ добраго съкровишта износитъ добраѣ ꙇ зълъіч҃лвкъ отъ зълааго съкровишта износитъ зълаа҅ ·]
- Dobry čl:vkŭ otŭ dobrago sŭkrovišta iznositŭ dobrajě i zŭlyč:lvkŭ otŭ zŭlaago sŭkrovišta iznositŭ zŭlhaa ·
- A good man brings good things out of the good stored up in him, and an evil man brings evil things out of the evil stored up in him
- 11th century, Codex Marianus (in Glagolitic), Gospel of Luke 8:15:
- ⰰ ⰵⰶⰵ ⱀⰰ ⰴⱁⰱⱃⱑ ⰸⰵⰿⰻ ⱄⰻⰻ ⱄⱘⱅⱐ · ⰺⰶⰵ ⰴⱁⰱⱃⱁⰿⱐ ⱄⱃⱏⰴⱐⱌⰵⰿⱏ ⰻ ⰱⰾⰰⰳⱁⰿⱐ · ⱄⰾⱏⰹⱎⰰⰲⱏⱎⰵ ⱄⰾⱁⰲⱁ ⰴⱃⱏⰶⱔⱅⱏ · ⰺ ⱂⰾⱁⰴⱏ ⱅⰲⱁⱃⱔⱅⱏ ⰲⱏ ⱅⱃⱏⱂⱑⱀⰻⰻ · ⁘ ⁘
- [а еже на добрѣ земи сии сѫть · ꙇже добромь сръдьцемъ и благомь · слъішавъше слово дръжѧтъ · ꙇ плодъ творѧтъ въ тръпѣнии · ⁘ ⁘]
- a eže na dobrě zemi sii sǫtĭ · iže dobromĭ srŭdĭcemŭ i blagomĭ · slyšavŭše slovo drŭžętŭ · i plodŭ tvorętŭ vŭ trŭpěnii · ⁘ ⁘
- But the seed on good soil stands for those with a noble and good heart, who hear the word, retain it, and by persevering produce a crop
- beautiful
- 11th century, Codex Marianus (in Glagolitic), Gospel of Luke 21:5:
- ⰺ҅ ⰵⰴⰻⱀⱑⰿⱏ ⰳⰾ҃ⱙⱎⱅⰵⰿⱐ ⱁ ⱌⱃ҃ⰽⰲⰻ · ⱑⰽⱁ ⰽⰰⰿⰵⱀⰻⰵⰿⱐ ⰴⱁⰱⱃⱁⰿⱐ ⰻ ⱄⱏⱄⱘⰴⱏⰹⱆⰽⱃⰰⱎⰵⱀⰰ ⰵⱄⱅⱏ · ⱃⰵⱍⰵ ·
- [ꙇ҅ единѣмъ гл҃ѭштемь о цр҃кви · ѣко камениемь добромь и съсѫдъіоукрашена естъ · рече ·]
- hi ediněmŭ gl:jǫštemĭ o cr:kvi · jěko kamenijemĭ dobromĭ i sŭsǫdyukrašena estŭ · reče ·
- Some of his disciples were remarking about how the temple was adorned with beautiful stones and with gifts dedicated to God. But Jesus said
- 11th century, Retko, Codex Suprasliensis (in Old Cyrillic), page 57, line 18:
- доидошꙙ и новосвѣтълꙑѧ благовѣрию подвижьникꙑ· ѥже доухомь господьн҄емь ꙁлатꙑ строуѧ· добрꙑѧ цвѣтьцꙙ крьстиꙗномъ·
- doidošę i novosvětŭlyję blagověriju podvižĭniky· ježe duxomĭ gospodĭnʹjemĭ zlaty struję· dobryję cvětĭcę krĭstijanomŭ·
- (please add an English translation of this quotation)
Declension
| singular | dual | plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | |
| nominative | добръ dobrŭ |
добро dobro |
добра dobra |
добра dobra |
добрѣ dobrě |
добри dobri |
добра dobra |
добрꙑ dobry | |
| genitive | добра dobra |
добрꙑ dobry |
доброу dobru |
доброу dobru |
добръ dobrŭ |
добръ dobrŭ | |||
| dative | доброу dobru |
добрѣ dobrě |
доброма dobroma |
добрама dobrama |
добромъ dobromŭ |
добрамъ dobramŭ | |||
| accusative | добръ dobrŭ |
добро dobro |
добрѫ dobrǫ |
добра dobra |
добрѣ dobrě |
добрꙑ dobry |
добра dobra |
добрꙑ dobry | |
| instrumental | добромь dobromĭ |
доброѭ dobrojǫ |
доброма dobroma |
добрама dobrama |
добрꙑ dobry |
добрами dobrami | |||
| locative | добрѣ dobrě |
добрѣ dobrě |
доброу dobru |
доброу dobru |
добрѣхъ dobrěxŭ |
добрахъ dobraxŭ | |||
| vocative | добръ dobrŭ |
добро dobro |
добра dobra |
добра dobra |
добрѣ dobrě |
добри dobri |
добра dobra |
добрꙑ dobry | |
| singular | dual | plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | |
| nominative | добрꙑи dobryi |
доброѥ dobroje |
добраꙗ dobraja |
добраꙗ dobraja |
добрѣи dobrěi |
добрии dobrii |
добраꙗ dobraja |
добрꙑѩ dobryję | |
| genitive | добраѥго dobrajego |
добрꙑѩ dobryję |
доброую dobruju |
доброую dobruju |
добрꙑихъ dobryixŭ |
добрꙑихъ dobryixŭ | |||
| dative | доброуѥмоу dobrujemu |
добрѣи dobrěi |
добрꙑима dobryima |
добрꙑима dobryima |
добрꙑимъ dobryimŭ |
добрꙑимъ dobryimŭ | |||
| accusative | добрꙑи dobryi |
доброѥ dobroje |
добрѫѭ dobrǫjǫ |
добраꙗ dobraja |
добрѣи dobrěi |
добрꙑѩ dobryję |
добраꙗ dobraja |
добрꙑѩ dobryję | |
| instrumental | добрꙑимь dobryimĭ |
добрѫѭ dobrǫjǫ |
добрꙑима dobryima |
добрꙑима dobryima |
добрꙑими dobryimi |
добрꙑими dobryimi | |||
| locative | добрѣѥмь dobrějemĭ |
добрѣи dobrěi |
доброую dobruju |
доброую dobruju |
добрꙑихъ dobryixŭ |
добрꙑихъ dobryixŭ | |||
| vocative | добрꙑи dobryi |
доброѥ dobroje |
добраꙗ dobraja |
добраꙗ dobraja |
добрѣи dobrěi |
добрии dobrii |
добраꙗ dobraja |
добрꙑѩ dobryję | |
Derived terms
nouns
adjectives
- доброличьнъ (dobroličĭnŭ)
- доброобразьнъ (dobroobrazĭnŭ)
- добропотрѣбьнъ (dobropotrěbĭnŭ)
- доброразоумивъ (dobrorazumivŭ)
- доброродьнъ (dobrorodĭnŭ)
- доброчьстивъ (dobročĭstivŭ)
verbs
- добродѣꙗти impf (dobrodějati)
- доброприимати impf (dobropriimati)
Further reading
- “добръ”, in GORAZD [Old Church Slavonic Digital Hub], http://gorazd.org, 2016—2026
- Havlová, Eva, editor (1992), “dobrъ”, in Etymologický slovník jazyka staroslověnského [Etymological Dictionary of the Old Church Slavonic Language] (in Czech), numbers 3 (dělo – gospodь), Prague: Academia, →ISBN, page 137
- “добръ”, in Исторически речник на българския език [Historical Dictionary of the Bulgarian Language] (in Bulgarian), Sofia University "St. Clement Ohridsky", 2011–2022
Old East Slavic
Etymology
Inherited from Proto-Slavic *dobrъ.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈdoːbrʊ/→/ˈdoːbrʊ/→/ˈdɔːbr/, /ˈdoːbr/
- Hyphenation: до‧бръ
Adjective
добръ (dobrŭ)
- good
- 1076, Sviatoslav's izbornik[1], page 1:
- Добро есть, братиѥ, почѥтаньѥ книжьноѥ։ паче вьсѧкомоу хрьстьꙗноу·
- Dobro jestĭ, bratije, počjetanĭje knižĭnoje։ pače vĭsękomu xrĭstĭjanu·
- The reading of books is good, brothers: more so for any Christian.
Declension
Short declension of добръ (hard o/a stem)
| Singular | Dual | Plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masculine | Neuter | Feminine | Masculine | Neuter | Feminine | Masculine | Neuter | Feminine | |
| Nominative | добръ dobrŭ |
добро dobro |
добра dobra |
добра dobra |
добрѣ dobrě |
добри dobri |
добра dobra |
добрꙑ dobry | |
| Genitive | добра dobra |
добрꙑ dobry |
добру dobru |
добру dobru |
добръ dobrŭ |
добръ dobrŭ | |||
| Dative | добру dobru |
добрѣ dobrě |
доброма dobroma |
добрама dobrama |
добромъ dobromŭ |
добрамъ dobramŭ | |||
| Accusative | добръ dobrŭ |
добро dobro |
добрѫ dobrǫ |
добра dobra |
добрѣ dobrě |
добри dobri |
добра dobra |
добрꙑ dobry | |
| Instrumental | добръмь dobrŭmĭ |
доброѭ dobrojǫ |
доброма dobroma |
добрама dobrama |
добрꙑ dobry |
добрами dobrami | |||
| Locative | добрѣ dobrě |
добрѣ dobrě |
добру dobru |
добру dobru |
добрѣхъ dobrěxŭ |
добрахъ dobraxŭ | |||
Long declension of добръ (hard o/a stem)
| Singular | Dual | Plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masculine | Neuter | Feminine | Masculine | Neuter | Feminine | Masculine | Neuter | Feminine | |
| Nominative | добрꙑи dobryi |
доброе dobroje |
добраꙗ dobraja |
добраꙗ dobraja |
добрѣи dobrěi |
добрии dobrii |
добраꙗ dobraja |
добрꙑѣ dobryjě | |
| Genitive | доброго dobrogo |
добрꙑѣ dobryjě |
добрую dobruju |
добрую dobruju |
добрꙑихъ dobryixŭ |
добрꙑихъ dobryixŭ | |||
| Dative | доброму dobromu |
доброи dobroi |
добрꙑима dobryima |
добрꙑима dobryima |
добрꙑимъ dobryimŭ |
добрꙑимъ dobryimŭ | |||
| Accusative | добрꙑи dobryi |
доброе dobroje |
добрѫѭ dobrǫjǫ |
добраꙗ dobraja |
добрѣи dobrěi |
добрꙑѣ dobryjě |
добраꙗ dobraja |
добрꙑѣ dobryjě | |
| Instrumental | добрꙑимь dobryimĭ |
доброѭ dobrojǫ |
добрꙑима dobryima |
добрꙑима dobryima |
добрꙑими dobryimi |
добрꙑими dobryimi | |||
| Locative | добромь dobromĭ |
доброи dobroi |
добрую dobruju |
добрую dobruju |
добрꙑихъ dobryixŭ |
добрꙑихъ dobryixŭ | |||
Descendants
References
- Sreznevsky, Izmail I. (1893), “добръ”, in Матеріалы для Словаря древне-русскаго языка по письменнымъ памятникамъ [Materials for the Dictionary of the Old East Slavic Language Based on Written Monuments][2] (in Russian), volume 1 (А – К), Saint Petersburg: Department of Russian Language and Literature of the Imperial Academy of Sciences, column 681