úim
See also: UIM
Irish
Alternative forms
- adhaim, udhaim, ughaim (obsolete)
- úghaim (superseded)[1]
Etymology
From Middle Irish uidim,[2] from Old Irish aidemm (“tool, implement”).[3] Cognate with Scottish Gaelic uidheam (“equipment, gear”).
Pronunciation
- IPA(key): /uːmʲ/
Noun
úim f (genitive singular úma, nominative plural úmacha)
Declension
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Verb
úim (present analytic úmann, future analytic úmfaidh, verbal noun úmadh, past participle úmtha)
- to harness
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | úmaim | úmann tú; úmair† |
úmann sé, sí | úmaimid; úmann muid | úmann sibh | úmann siad; úmaid† |
a úmann; a úmas | úmtar |
| past | d'úim mé; d'úmas / úim mé‡; úmas‡ |
d'úim tú; d'úmais / úim tú‡; úmais‡ |
d'úim sé, sí / úim sé, sí‡ |
d'úmamar; d'úim muid / úmamar‡; úim muid‡ |
d'úim sibh; d'úmabhair / úim sibh‡; úmabhair‡ |
d'úim siad; d'úmadar / úim siad‡; úmadar‡ |
a d'úim | úmadh; húmadh† |
| past habitual | d'úmainn / úmainn‡ |
d'úmtá / úmtᇠ|
d'úmadh sé, sí / úmadh sé, sí‡ |
d'úmaimis; d'úmadh muid / úmaimis‡; úmadh muid‡ |
d'úmadh sibh / úmadh sibh‡ |
d'úmaidís; d'úmadh siad / úmaidís‡; úmadh siad‡ |
a d'úmadh | d'úmtaí / úmtaí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | úmfaidh mé; úmfad |
úmfaidh tú; úmfair† |
úmfaidh sé, sí | úmfaimid; úmfaidh muid |
úmfaidh sibh | úmfaidh siad; úmfaid† |
a úmfaidh; a úmfas | úmfar |
| conditional | d'úmfainn / úmfainn‡ |
d'úmfá / úmfᇠ|
d'úmfadh sé, sí / úmfadh sé, sí‡ |
d'úmfaimis; d'úmfadh muid / úmfaimis‡; úmfadh muid‡ |
d'úmfadh sibh / úmfadh sibh‡ |
d'úmfaidís; d'úmfadh siad / úmfaidís‡; úmfadh siad‡ |
a d'úmfadh | d'úmfaí / úmfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go n-úma mé; go n-úmad† |
go n-úma tú; go n-úmair† |
go n-úma sé, sí | go n-úmaimid; go n-úma muid |
go n-úma sibh | go n-úma siad; go n-úmaid† |
— | go n-úmtar |
| past | dá n-úmainn | dá n-úmtá | dá n-úmadh sé, sí | dá n-úmaimis; dá n-úmadh muid |
dá n-úmadh sibh | dá n-úmaidís; dá n-úmadh siad |
— | dá n-úmtaí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | úmaim | úim | úmadh sé, sí | úmaimis | úmaigí; úmaidh† |
úmaidís | — | úmtar |
| past participle | úmtha | |||||||
| verbal noun | úmadh | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | eclipsis | with h-prothesis | with t-prothesis |
|---|---|---|---|
| úim | n-úim | húim | not applicable |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ “úim”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “ugaim”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “aidemm”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1904), “úġaim; úġamaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 774
- Ó Dónaill, Niall (1977), “úim”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN