çaxmaq

Azerbaijani

Other scripts
Cyrillic чахмаг
Arabic چاخماق

Etymology

From Proto-Common Turkic *čak- (“to strike”).

Pronunciation

  • IPA(key): [t͡ʃɑχˈmɑχ], [t͡sɑχˈmɑχ]
  • (Tabriz) IPA(key): [ʃɑχˈmɑχ] (as if spelled şaxmaq)
  • Hyphenation: çax‧maq

Verb

çaxmaq

  1. (transitive) to hit, to slam, to bang
    Synonyms: vurmaq, çırpmaq, çalmaq
  2. (transitive) to strike (fire)
  3. (transitive) to fire (a weapon)
    bir güllə çaxmaq ― to fire a shot
  4. (intransitive) to break out, to burst out, to burst forth
    ildırım çaxdı ― there was a clap/crash/peal of thunder
    • 1954, Mohammad-Hossein Shahriar, translated by Hasan Javadi, Heydar Babaya Salam:
      حیدر بابا ‌ایلدریملار شاخاندا
      .سئللر سولار شاقیلدایوب آخاندا کچدی گلممه دیم گج اولدی
      قیزلار اونا صف باغلایوب باخاندا
      سلام اولسون شوکتوزه ائلوزه !
      منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوزه
      Heydər Baba, ildırımlar şaxanda,
      Sellər, sular şaqqıldayıb axanda,
      Qızlar ona səf bağlayıb baxanda,
      Salam olsun şövkətizə, elizə, Mənim də bir adım gəlsin dilizə.
      Heydar Baba, when the thunder resounds across the skies,
      When floods roar down the mountainsides,
      And the girls line up to watch it rushing by,
      Send my greetings to the tribesmen and the village folk
      And remember me and my name once more.
  5. (intransitive) to sparkle, to flash
  6. (intransitive, figurative) to flash across one's mind
  7. (transitive) to stick (to press something with a sharp point), drive (into)
    Synonyms: sancmaq, soxmaq
  8. (transitive) to hammer in, to nail in
    Synonym: qaxmaq

Conjugation

Conjugation of çaxmaq
Positive conjugation
subject non-past participle çaxan
subject past participle çaxmış
subject future definite participle çaxacaq
non-subject future participle (mənim +) çaxacağım (sənin +) çaxacağın (onun +) çaxacağı (bizim +) çaxacağımız (sizin +) çaxacağınız (onların +) çaxacağı or çaxacaqları
non-subject past participle (mənim +) çaxdığım (sənin +) çaxdığın (onun +) çaxdığı (bizim +) çaxdığımız (sizin +) çaxdığınız (onların +) çaxdığı or çaxdıqları
converb çaxıb
general temporal participle çaxanda
participle of intensification çaxdıqca
specific temporal participle çaxarkən
reduplicated participle çaxa-çaxa
modal participle çaxaraq
infinitive çaxmaq
verbal noun çaxma
singular plural
first second third first second third
indicative present simple çaxıram çaxırsan çaxır çaxırıq çaxırsınız çaxırlar
perfect 1 çaxmışam çaxmısan,
çaxmışsan* 		çaxmışdır çaxmışıq çaxmısınız,
çaxmışsınız* 		çaxmışlar
perfect 2 – çaxıbsan çaxıb(dır) – çaxıbsınız çaxıb(dır)lar
past simple çaxdım çaxdın çaxdı çaxdıq çaxdınız çaxdılar
continuous çaxırdım çaxırdın çaxırdı çaxırdıq çaxırdınız çaxırdılar
perfect çaxmışdım çaxmışdın çaxmışdı çaxmışdıq çaxmışdınız çaxmışdılar
future definite çaxacağam çaxacaqsan, çaxassan çaxacaq çaxacağıq çaxacaqsınız, çaxassız çaxacaqlar
indefinite çaxaram çaxarsan çaxar çaxarıq çaxarsınız çaxarlar
future-in-the-past definite çaxacaqdım çaxacaqdın çaxacaqdı çaxacaqdıq çaxacaqdınız çaxacaqdılar
indefinite çaxardım çaxardın çaxardı çaxardıq çaxardınız çaxardılar
conditional present çaxsam çaxsan çaxsa çaxsaq çaxsanız çaxsalar
past çaxsaydım çaxsaydın çaxsaydı çaxsaydıq çaxsaydınız çaxsaydılar
obligational present çaxmalıyam çaxmalısan çaxmalıdır çaxmalıyıq çaxmalısınız çaxmalıdırlar
past çaxmalıydım çaxmalıydın çaxmalıydı çaxmalıydıq çaxmalıydınız çaxmalıydılar
evidential present çaxırmışam çaxırmışsan çaxırmış çaxırmışıq çaxırmışsınız çaxırmışlar
past çaxıbmışam çaxıbmışsan çaxıbmış çaxıbmışıq çaxıbmışsınız çaxıbmışlar
subjunctive çaxam çaxasan çaxa çaxaq çaxasınız çaxalar
hortative çaxasıyam çaxasısan çaxasıdır çaxasıyıq çaxasısınız çaxasıdırlar
imperative çaxım çax çaxsın çaxaq,
çaxalım* 		çaxın çaxsınlar
Negative conjugation
subject non-past participle çaxmayan
subject past participle çaxmamış
subject future definite participle çaxmayacaq
non-subject future participle (mənim +) çaxmayacağım (sənin +) çaxmayacağın (onun +) çaxmayacağı (bizim +) çaxmayacağımız (sizin +) çaxmayacağınız (onların +) çaxmayacağı or çaxmayacaqları
non-subject participle (mənim +) çaxmadığım (sənin +) çaxmadığın (onun +) çaxmadığı (bizim +) çaxmadığımız (sizin +) çaxmadığınız (onların +) çaxmadığı or çaxmadıqları
converb çaxmayıb
caritive converb çaxmadan
general temporal participle çaxmayanda
participle of intensification çaxmadıqca
specific temporal participle çaxmayarkən
modal participle çaxmayaraq
infinitive çaxmamaq
singular plural
first second third first second third
indicative present simple çaxmıram çaxmırsan çaxmır çaxmırıq çaxmırsınız çaxmırlar
perfect 1 çaxmamışam çaxmamısan,
çaxmamışsan* 		çaxmamış çaxmamışıq çaxmamısınız,
çaxmamışsınız* 		çaxmamışlar
perfect 2 – çaxmayıbsan çaxmayıb(dır) – çaxmayıbsınız çaxmayıb(dır)lar
past simple çaxmadım çaxmadın çaxmadı çaxmadıq çaxmadınız çaxmadılar
continuous çaxmırdım çaxmırdın çaxmırdı çaxmırdıq çaxmırdınız çaxmırdılar
perfect çaxmamışdım çaxmamışdın çaxmamışdı çaxmamışdıq çaxmamışdınız çaxmamışdılar
future definite çaxmayacağam çaxmayacaqsan çaxmayacaq çaxmayacağıq çaxmayacaqsınız çaxmayacaqlar
indefinite çaxmaram çaxmarsan,
çaxmazsan 		çaxmaz çaxmarıq çaxmarsınız, çaxmazsınız çaxmazlar
future-in-the-past definite çaxmayacaqdım çaxmayacaqdın çaxmayacaqdı çaxmayacaqdıq çaxmayacaqdınız çaxmayacaqdılar
indefinite çaxmazdım çaxmazdın çaxmazdı çaxmazdıq çaxmazdınız çaxmazdılar
conditional present çaxmasam çaxmasan çaxmasa çaxmasaq çaxmasanız çaxmasalar
past çaxmasaydım çaxmasaydın çaxmasaydı çaxmasaydıq çaxmasaydınız çaxmasaydılar
obligational present çaxmamalıyam çaxmamalısan çaxmamalı çaxmamalıyıq çaxmamalısınız çaxmamalılar
past çaxmamalıydım çaxmamalıydın çaxmamalıydı çaxmamalıydıq çaxmamalıydınız çaxmamalıydılar
evidential present çaxmayırmışam çaxmayırmışsan çaxmayırmış çaxmayırmışıq çaxmayırmışsınız çaxmayırmışlar
past çaxmayıbmışam çaxmayıbmışsan çaxmayıbmış çaxmayıbmışıq çaxmayıbmışsınız çaxmayıbmışlar
subjunctive çaxmayam çaxmayasan çaxmaya çaxmayaq çaxmayasınız çaxmayalar
hortative çaxmayasıyam çaxmayasısan çaxmayası çaxmayasıyıq çaxmayasısınız çaxmayasılar
imperative çaxmayım çaxma çaxmasın çaxmayaq
çaxmayalım* 		çaxmayın çaxmasınlar
Negative potential conjugation
subject non-past participle çaxammayan
subject future definite participle çaxammayacaq
non-subject participle (mənim +) çaxammadığım (sənin +) çaxammadığın (onun +) çaxammadığı (bizim +) çaxammadığımız (sizin +) çaxammadığınız (onların +) çaxammadığı or çaxammadıqları
converb çaxammayıb
caritive converb çaxammadan
general temporal participle çaxammayanda
participle of intensification çaxammadıqca
specific temporal participle çaxammayarkən
modal participle çaxammayaraq
infinitive çaxammamaq
singular plural
first second third first second third
indicative present simple çaxammıram çaxammırsan çaxammır çaxammırıq çaxammırsınız çaxammırlar
perfect 1 çaxammamışam çaxammamısan,
çaxammamışsan* 		çaxammamışdır çaxammamışıq çaxammamısınız,
çaxammamışsınız* 		çaxammaşmılar
perfect 2 – çaxammayıbsan çaxammayıb(dır) – çaxammayıbsınız çaxammayıb(dır)lar
past simple çaxammadım çaxammadın çaxammadı çaxammadıq çaxammadınız çaxammadılar
continuous çaxammırdım çaxammırdın çaxammırdı çaxammırdıq çaxammırdınız çaxammırdılır
perfect çaxammamışdım çaxammamışdın çaxammamışdı çaxammamışdıq çaxammamışdınız çaxammamışdılar
future definite çaxammayacağam çaxammayacaqsan çaxammayacaq çaxammayacağıq çaxammayacaqsınız çaxammayacaqlar
indefinite çaxammaram çaxammarsan,
çaxammazsan 		çaxammaz çaxammarıq çaxammarsınız,
çaxammazsınız 		çaxammazlar
future-in-the-past definite çaxammayacaqdım çaxammayacaqdın çaxammayacaqdı çaxammayacaqdıq çaxammayacaqdınız çaxammayacaqdılar
indefinite çaxammazdım çaxammazdın çaxammazdı çaxammazdıq çaxammazdınız çaxammazdılar
conditional present çaxammasam çaxammasan çaxammasa çaxammasaq çaxammasanız çaxammasalar
past çaxammasaydım çaxammasaydın çaxammasaydı çaxammasaydıq çaxammasaydınız çaxammasaydılar
subjunctive çaxammayam çaxammayasan çaxammaya çaxammayaq çaxammayasınız çaxammayalar
imperative çaxammayım çaxamma çaxammasın çaxammayaq çaxammayın çaxammasınlar

* dated or highly formal

Noun

çaxmaq (definite accusative çaxmağı, plural çaxmaqlar)

  1. breechblock
  2. firestriker or flint used as such

Declension

Declension of çaxmaq
singular plural
nominative çaxmaqçaxmaqlar
definite accusative çaxmağıçaxmaqları
dative çaxmağaçaxmaqlara
locative çaxmaqdaçaxmaqlarda
ablative çaxmaqdançaxmaqlardan
definite genitive çaxmağınçaxmaqların
Possessive forms of çaxmaq
nominative
singular plural
mənim (“my”) çaxmağım çaxmaqlarım
sənin (“your”) çaxmağın çaxmaqların
onun (“his/her/its”) çaxmağı çaxmaqları
bizim (“our”) çaxmağımız çaxmaqlarımız
sizin (“your”) çaxmağınız çaxmaqlarınız
onların (“their”) çaxmağı or çaxmaqları çaxmaqları
accusative
singular plural
mənim (“my”) çaxmağımı çaxmaqlarımı
sənin (“your”) çaxmağını çaxmaqlarını
onun (“his/her/its”) çaxmağını çaxmaqlarını
bizim (“our”) çaxmağımızı çaxmaqlarımızı
sizin (“your”) çaxmağınızı çaxmaqlarınızı
onların (“their”) çaxmağını or çaxmaqlarını çaxmaqlarını
dative
singular plural
mənim (“my”) çaxmağıma çaxmaqlarıma
sənin (“your”) çaxmağına çaxmaqlarına
onun (“his/her/its”) çaxmağına çaxmaqlarına
bizim (“our”) çaxmağımıza çaxmaqlarımıza
sizin (“your”) çaxmağınıza çaxmaqlarınıza
onların (“their”) çaxmağına or çaxmaqlarına çaxmaqlarına
locative
singular plural
mənim (“my”) çaxmağımda çaxmaqlarımda
sənin (“your”) çaxmağında çaxmaqlarında
onun (“his/her/its”) çaxmağında çaxmaqlarında
bizim (“our”) çaxmağımızda çaxmaqlarımızda
sizin (“your”) çaxmağınızda çaxmaqlarınızda
onların (“their”) çaxmağında or çaxmaqlarında çaxmaqlarında
ablative
singular plural
mənim (“my”) çaxmağımdan çaxmaqlarımdan
sənin (“your”) çaxmağından çaxmaqlarından
onun (“his/her/its”) çaxmağından çaxmaqlarından
bizim (“our”) çaxmağımızdan çaxmaqlarımızdan
sizin (“your”) çaxmağınızdan çaxmaqlarınızdan
onların (“their”) çaxmağından or çaxmaqlarından çaxmaqlarından
genitive
singular plural
mənim (“my”) çaxmağımın çaxmaqlarımın
sənin (“your”) çaxmağının çaxmaqlarının
onun (“his/her/its”) çaxmağının çaxmaqlarının
bizim (“our”) çaxmağımızın çaxmaqlarımızın
sizin (“your”) çaxmağınızın çaxmaqlarınızın
onların (“their”) çaxmağının or çaxmaqlarının çaxmaqlarının

Derived terms

  • çaxmaqdaşı

Descendants

  • → Persian: چخماق (čaxmâġ, “flint”)

References

Salar

Etymology

From Early Old Oghuz جَقْماقْ (çaqma:q, “to reach; to abet; to light up; lighter”). Cognate to Azerbaijani çaxmaq, Turkish çakmak.

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ʃɨχmɨχ/
  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ʃɑχmɑχ/

Noun

çaxmaq (3rd person possessive çaqmağı, plural çaxmaqlar)

  1. lightning
  2. fire striker
  3. silex, flint
    Synonym: çaxmaq daş

Derived terms

  • çaxmaq daş (“silex, flint”)
  • çaxmaq yandırğusı (“lighting arrester”)

References

  • al-Kashgarî, Mahmud (1072–1074), Besim Atalay, transl., Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi [Translation of the “Compendium of the languages of the Turks”] (Türk Dil Kurumu Yayınları; 521) (in Turkish), 1985 edition, volume II, Ankara: Türk Tarih Kurmu Basımevi, published 1939–1943, page 17
  • Potanin, G.N. (1893), “çaxmaq”, in Тангутско-Тибетская окраина Китая и Центральная Монголия (in Russian), page 428
  • Rockhill, William Woodville (1894), Diary of a journey through Mongolia and Tibet in 1891 and 1892, Washington: Smithsonian Institution, page 374
  • Poppe, Nicholas (1953). Remarks on The Salar Language. Harvard Journal of Asiatic Studies, 16(3/4), 438–477. [2]
  • Kakuk, S. (1962), “çaxmaq”, in “Un Vocabulaire Salar”, in Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae‎[3], volume 14, number 2, Akadémiai Kiadó, →ISBN, pages 173-196
  • Tenishev, Edhem (1976), “çaxmaq”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, page 312
  • 林 (Lin), 莲云 (Lianyun) (1992), “çaxmaq”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都: 四川民族出版社, →ISBN, page 73
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “çaxmaq”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 57
This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.