çürğüsi

Salar

Etymology 1

Cognate to Azerbaijani çürümək, Gagauz çürütmää, Turkish çürümek, Turkmen çürtmek, çürüşmek, etc.

Pronunciation

  • (Ili, Xinjiang, Hualong, Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕyrɣysi/
  • Hyphenation: çür‧ğü‧si

Verb

çürğüsi (1st person plural imperative çürel, present continuous çürbır, past çürci)

  1. (intransitive) to rot
    Ağaş çürmiş.
    The wood is rotten.
  2. (intransitive) to corrupt, stale
    Çürgen yumutta.
    Staled egg.
Derived terms

Conjugation

Conjugation of çürğüsi
basic conjugation
basic conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist çürer çürer-a çümes çümes-a
continuous çürbır çürba(r) çür yoxdır,
çürmır
çür yox-a
past çürci çürmiş çürmeci çürmemiş
future çürğür çürğe(r) çürmeğür çürmeğe(r)
past perfect çürğen var çürğen var-a çürğen yoxdır çürğen yox-a
necessitative çürği çürmeği
conditional çürse çürmese
imperative 1st person plural çürel çürmeğel
2nd & 3rd person çür çürme
2nd person çürdoğo çürquma
3rd person çürqoğı çürmeği
infinitive çürğüsi çürmeğüsi
manner noun çürüş çürmeş
impersonal participle imperfective çürğen çürmeğen
perfective çürmiş çürmemiş
prospective çürğüsi çürmeğüsi
agent noun çürğüci çürmeğüci
converbs
purposive converb çürme
posterior converb çürğü, çürceni
anterior converb çürğünçük
iterative converb çüre-çüre
immediate posterior converb çürğüşli
causal converb çürceni
prospective converb çürğüdene
sequential converb çüri
question conjugation
question conjugation
positive negative
experimental1 inferential2 experimental inferential
aorist çürer-(m)i çürer-(m)o çümes-(m)i çümes-(m)o
continuous çürbır-(m)i çürba(r)-(m)o çür yoxdır-(m)i çür yox-aro
past çür-du,
çürci-mu
çürmiş-(m)o çürme-du,
çürmeci-mu
çürmemiş-(m)o
future çürğür-(m)i çürğe(r)-(m)o çürmeğür-(m)i çürmeğe(r)-(m)o
past perfect çürğen var-(m)i çürğen var-(m)o çürğen yoxdır-(m)i çürğen yox-aro
necessitative çürği-mu çürmeği-mu
conditional çürse-mu çürmese-mu
imperative 1st person plural çürel-mu çürmeğel-mu
2nd & 3rd person çür-mu çürme-mu
2nd person çürdoğo-mu çürquma-mu
3rd person çürqoğı-mu çürmeği-mu
infinitive çürğüsi-mu çürmeğüsi-mu
manner noun çürüş-mu çürmeş-mu
impersonal participle imperfective çürğen-mu çürmeğen-mu
perfective çürmiş-mu çürmemiş-mu
prospective çürğüsi-mu çürmeğüsi-mu
agent noun çürğüci-mu çürmeğüci-mu
potential conjugation
potential conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist çüreler çüreler-a çürelmes çürelmes-a
continuous çürelbır çürelba(r) çürel yoxdır,
çürelmır
çürel yox-a
past çürelci çürelmiş çürelmeci çürelmemiş
future çürelğür çürelğe(r) çürelmeğür çürelmeğe(r)
past perfect çürelğen var çürelğen var-a çürelğen yoxdır çürelğen yox-a
inceptive–punctual aspectual construction
inceptive–punctual aspectual construction
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist {{{71}}} {{{72}}} {{{101}}} {{{102}}}
continuous {{{73}}} {{{74}}} {{{103}}},
{{{1031}}}
{{{104}}}
past {{{75}}} {{{76}}} {{{105}}} {{{106}}}
future {{{77}}} {{{78}}} {{{107}}} {{{108}}}
past perfect {{{79}}} {{{80}}} {{{109}}} {{{110}}}

1 The speaker knows the answer to the question, or believes that herself/himself does.
2 The speaker genuinely does not know the answer to the question.

References

  • 林 (Lin), 莲云 (Lianyun) (1992), “çürğüsi”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都: 四川民族出版社, →ISBN, page 76
  • Yakup, Abdurishid (2002), “çürğüsi”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon[1], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 72
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “çürğüsi”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, pages 65-66
  • 马伟 (Ma Wei) (2016), “çürğüsi”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 青海师范大学 (Qinghai Normal University), Unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 291

Etymology 2

Altenative form of Salar çüregüsi. Cognate to Azerbaijani çevirmək, Gagauz çevirmää, Turkish çevirmek, Turkmen çöwürmek, etc.

Pronunciation

  • (Ili, Xinjiang, Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕyrɣysi/
  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕuːrɣysi/, /t͡ɕiyrɣysi/, /t͡ɕyvirɣysi/, /t͡ɕuvurɣysi/

Verb

çürğüsi (1st person plural imperative çürel, present continuous çürbır, past çürci)

  1. alternative form of çüreğüsi

References

  • Tenishev, Edhem (1976), “çürğüsi”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, page 316
  • Yakup, Abdurishid (2002), “çürğüsi”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon[2], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 72
  • 进锋张 [Ayso Cañ Cinfen] (2008), 乌璐别格 [Ulubeğ], 鄭初陽 [Çuyañ Yebey oğlı Ceñ], editors, 撒拉尔谚语 [Salar İbret Sözler, Salar Proverbs]‎[3], China Salar Youth League, page 95
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “çürğüsi”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, pages 60-61
  • 马伟 (Ma Wei) (2016), “çürğüsi”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 青海师范大学 (Qinghai Normal University), Unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), pages 285, 287