xiine
Afar
Etymology
Cognate with Saho dhiine.
Pronunciation
- IPA(key): /ɖiːˈne/ [ɖiːˈnɛ]
- Hyphenation: xii‧ne
Verb
xiiné (causative xiinisé)
- (intransitive) sleep
Conjugation
| Conjugation of xiine (type II verb) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st singular | 2nd singular | 3rd singular | 1st plural | 2nd plural | 3rd plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| m | f | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| perfective | V-affirmative | xiinéh | xiintéh | xiinéh | xiintéh | xiinnéh | xiinteeníh | xiineeníh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| N-affirmative | xiiné | xiinté | xiiné | xiinté | xiinné | xiintén | xiinén | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | máxiininniyo | máxiininnito | máxiininna | máxiininna | máxiininnino | máxiininniton | máxiininnon | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| imperfective | V-affirmative | xiináh | xiintáh | xiináh | xiintáh | xiinnáh | xiintaanáh | xiinaanáh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| N-affirmative | xiiná | xiintá | xiiná | xiintá | xiinná | xiintán | xiinán | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | máxiina | máxiinta | máxiina | máxiinta | máxiinna | máxiintan | máxiinan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| prospective | V-affirmative | xiinéliyoh xiinéyyoh |
xiinélitoh xiinéttoh |
xiinéleh | xiinéleh | xiinélinoh xiinénnoh |
xiinélitoonuh xiinéttoonuh |
xiinéloonuh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| N-affirmative | xiinéliyo xiinéyyo |
xiinélito xiinétto |
xiinéle | xiinéle | xiinélino xiinénno |
xiinéliton xiinétton |
xiinélon | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| conjunctive I | V-affirmative | xíinuh | xíintuh | xíinuh | xíintuh | xíinuh | xiintóonuh | xiinóonuh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| N-affirmative | xíinu | xíintu | xíinu | xíintu | xíinu | xiintón | xiinón | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | xiiné wáyuh | xiiné wáytuh | xiiné wáyuh | xiiné wáytuh | xiiné wáynuh | xiiné waytóonuh | xiiné wóonuh | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| conjunctive II | V-affirmative | xiinánkeh | xiintánkeh | xiinánkeh | xiintánkeh | xiinnánkeh | xiintaanánkeh | xiinaanánkeh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| N-affirmative | xiinánke | xiintánke | xiinánke | xiintánke | xiinnánke | xiintaanánke | xiinaanánke | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | xiiné wáankeh | xiiné waytánkeh | xiiné wáankeh | xiiné waytánkeh | xiiné waynánkeh | xiiné waytaanánkeh | xiiné wáankeh | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| jussive | affirmative | xíinay | xíintay | xíinay | xíintay | xíinnay | xiintóonay | xiinóonay | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | xiiné wáay | xiiné wáytay | xiiné wáay | xiiné wáytay | xiiné wáynay | xiiné waytóonay | xiiné wóonay | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| past conditional |
affirmative | xiininniyóy | xiininnitóy | xiininnáy | xiininnáy | xiininninóy | xiininnitoonúy | xiininnoonúy | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | xiiné wanniyóy | xiiné wannitóy | xiiné wannáy | xiiné wannáy | xiiné wanninóy | xiiné wannitoonúy | xiiné wanninoonúy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| present conditional I |
affirmative | xiinék | xiinték | xiinék | xiinték | xiinnék | xiinteeník | xiineeník | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | xiiné wéek | xiiné wayték | xiiné wéek | xiiné wayték | xiiné waynék | xiiné wayteeník | xiiné weeník | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| singular | plural | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| consultative | affirmative | xiinóo | xiinnóo | imperative | affirmative | xín | xína | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| negative | maxiinóo | maxiinnóo | negative | máxiinin | máxiinina | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| -h converb | -i form | -k converb | -in(n)uh converb | -innuk converb | infinitive | indefinite participle | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| V-focus | N-focus | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| xíinah | xíini | xíinak | xiinínnuh | xiinínnuk | xiiníyya | xiinináanih | xiinináan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Derived terms
References
- E. M. Parker; R. J. Hayward (1985), “xiine”, in An Afar-English-French dictionary (with Grammatical Notes in English), University of London, →ISBN