See also: Appendix:Variations of "us"
Salar
Etymology
From Proto-Turkic *uč-. Cognate with Azerbaijani uçmaq, Gagauz uçmaa, Turkish and Turkmen uçmak.
Pronunciation
- (Xunhua, Qinghai; Gansu; Hualong, Qinghai) IPA(key): /yʃkysi/
- (Ili, Xinjiang; Xunhua, Qinghai) IPA(key): /uʃqusɨ/
- Hyphenation: üş‧gü‧si
Verb
üşgüsi (present üçer, past üşci)
- to fly
Derived terms
- üçireğüsi (“to meet”)
- üçiretgüsi
- üçireşgüsi (“to meet”)
- üçür (“fly”)
- üşderğüsi
- üşgüci
- üşiş
- üşişgüsi
Conjugation
Conjugation of üşgüsi
basic conjugation
| basic conjugation
|
|
|
positive
|
negative
|
| experiential
|
inferential
|
experiential
|
inferential
|
| aorist
|
üçer
|
üçer-a
|
üşmes
|
üşmes-a
|
| continuous
|
üşbır
|
üşba
|
üş yoxdır,
üşmır
|
üş yox-a
|
| past
|
üşci
|
üşmiş
|
üşmeci
|
üşmemiş
|
| future
|
üşgür
|
üşge
|
üşmeğür
|
üşmeğe
|
| past perfect
|
üşgen var
|
üşgen var-a
|
üşgen yoxdır
|
üşgen yox-a
|
| necessitative
|
üşgi
|
üşmeği
|
| conditional
|
üşse
|
üşmese
|
| imperative
|
1st person plural
|
üçel
|
üşmeğel
|
| 2nd & 3rd person
|
üş
|
üşme
|
| 2nd person
|
üşdoğo
|
üşquma
|
| 3rd person
|
üşqoğı
|
üşmeği
|
| infinitive
|
üşgüsi
|
üşmeğüsi
|
| manner noun
|
üçiş
|
üşmeş
|
| impersonal participle
|
imperfective
|
üşgen
|
üşmeğen
|
| perfective
|
üşmiş
|
üşmemiş
|
| prospective
|
üşgüsi
|
üşmeğüsi
|
| agent noun
|
üşgüci
|
üşmeğüci
|
|
|
converbs
|
| purposive converb
|
üşme
|
| posterior converb
|
üşgü, üşceni
|
| anterior converb
|
üşgünçük
|
| iterative converb
|
üçe-üçe
|
| immediate posterior converb
|
üşgüşli
|
| causal converb
|
üşceni
|
| prospective converb
|
üşgüdene
|
question conjugation
| question conjugation
|
|
|
positive
|
negative
|
|
|
experimental1
|
inferential2
|
experimental
|
inferential
|
| aorist
|
üçer-(m)i
|
üçer-(m)o
|
üşmes-(m)i
|
üşmes-(m)o
|
| continuous
|
üşbır-(m)i
|
üşba-(m)o
|
üş yoxdır-(m)i
|
üş yox-aro
|
| past
|
üş-du,
üşci-mu
|
üşmiş-(m)o
|
üşme-du,
üşmeci-mu
|
üşmemiş-(m)o
|
| future
|
üşgür-(m)i
|
üşge-(m)o
|
üşmeğür-(m)i
|
üşmeğe-(m)o
|
| past perfect
|
üşgen var-(m)i
|
üşgen var-(m)o
|
üşgen yoxdır-(m)i
|
üşgen yox-aro
|
| necessitative
|
üşgi-mu
|
üşmeği-mu
|
| conditional
|
üşse-mu
|
üşmese-mu
|
| imperative
|
1st person plural
|
üçel-mu
|
üşmeğel-mu
|
| 2nd & 3rd person
|
üş-mu
|
üşme-mu
|
| 2nd person
|
üşdoğo-mu
|
üşquma-mu
|
| 3rd person
|
üşqoğı-mu
|
üşmeği-mu
|
| infinitive
|
üşgüsi-mu
|
üşmeğüsi-mu
|
| manner noun
|
üçiş-mu
|
üşmeş-mu
|
| impersonal participle
|
imperfective
|
üşgen-mu
|
üşmeğen-mu
|
| perfective
|
üşmiş-mu
|
üşmemiş-mu
|
| prospective
|
üşgüsi-mu
|
üşmeğüsi-mu
|
| agent noun
|
üşgüci-mu
|
üşmeğüci-mu
|
potential conjugation
| potential conjugation
|
|
|
positive
|
negative
|
| experiential
|
inferential
|
experiential
|
inferential
|
| aorist
|
üçeler
|
üçeler-a
|
üçelmes
|
üçelmes-a
|
| continuous
|
üçelbır
|
üçelba
|
üçel yoxdır,
üçelmır
|
üçel yox-a
|
| past
|
üçelci
|
üçelmiş
|
üçelmeci
|
üçelmemiş
|
| future
|
üçelğür
|
üçelğe
|
üçelmeğür
|
üçelmeğe
|
| past perfect
|
üçelğen var
|
üçelğen var-a
|
üçelğen yoxdır
|
üçelğen yox-a
|
inceptive–punctual aspectual construction
| inceptive–punctual aspectual construction
|
|
|
positive
|
negative
|
| experiential
|
inferential
|
experiential
|
inferential
|
| aorist
|
{{{71}}}
|
{{{72}}}
|
{{{101}}}
|
{{{102}}}
|
| continuous
|
{{{73}}}
|
{{{74}}}
|
{{{103}}},
{{{1031}}}
|
{{{104}}}
|
| past
|
{{{75}}}
|
{{{76}}}
|
{{{105}}}
|
{{{106}}}
|
| future
|
{{{77}}}
|
{{{78}}}
|
{{{107}}}
|
{{{108}}}
|
| past perfect
|
{{{79}}}
|
{{{80}}}
|
{{{109}}}
|
{{{110}}}
|
|
1 The speaker knows the answer to the question, or believes that herself/himself does.
2 The speaker genuinely does not know the answer to the question.
References
- Tenishev, Edhem (1976), “üşgüsi”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, pages 531, 535, 538
- Yakup, Abdurishid (2002), “uʃ-”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon[1], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 172
- Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “uš-, üš-”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, pages 294, 299, 303, 304
- 马伟 (Ma Wei); 朝克 (Chao Ke) (2016), “üš-”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages - Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 国家社会科学基金项目 (National Social Science Foundation Project), pages 155, 291
- 林莲云 [Lin Lianyun] (1985), “uʃ-”, in 撒拉语简志 [A Brief History of Salar][2], Beijing: 民族出版社: 琴書店, →OCLC, page 142