tüxürğüsi

Salar

Etymology

From Proto-Turkic *tüpkür-. Cognate to Azerbaijani tüpürmək, Gagauz tükürmää, Turkish tükürmek, Turkmen tüýkürmek.

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /tʰyxur(ɣysi)/, /t͡ɕyxur(ɣysi)/
  • (Mengda, Qinghai) IPA(key): /ʒʰixur(ɣysi)/

Verb

tüxürğüsi (present tüxürer, past tükürci)

  1. to spit

Conjugation

Conjugation of tüxürğüsi
basic conjugation
basic conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist tüxürer tüxürer-a tüxümes tüxümes-a
continuous tüxürbır tüxürba tüxür yoxdır,
tüxürmır
tüxür yox-a
past tüxürci tüxürmiş tüxürmeci tüxürmemiş
future tüxürğür tüxürğe tüxürmeğür tüxürmeğe
past perfect tüxürğen var tüxürğen var-a tüxürğen yoxdır tüxürğen yox-a
necessitative tüxürği tüxürmeği
conditional tüxürse tüxürmese
imperative 1st person plural tüxürel tüxürmeğel
2nd & 3rd person tüxür tüxürme
2nd person tüxürdoğo tüxürquma
3rd person tüxürqoğı tüxürmeği
infinitive tüxürğüsi tüxürmeğüsi
manner noun tüxüriş tüxürmeş
impersonal participle imperfective tüxürğen tüxürmeğen
perfective tüxürmiş tüxürmemiş
prospective tüxürğüsi tüxürmeğüsi
agent noun tüxürğüci tüxürmeğüci
converbs
purposive converb tüxürme
posterior converb tüxürğü, tüxürceni
anterior converb tüxürğünçük
iterative converb tüxüre-tüxüre
immediate posterior converb tüxürğüşli
causal converb tüxürceni
prospective converb tüxürğüdene
question conjugation
question conjugation
positive negative
experimental1 inferential2 experimental inferential
aorist tüxürer-(m)i tüxürer-(m)o tüxümes-(m)i tüxümes-(m)o
continuous tüxürbır-(m)i tüxürba-(m)o tüxür yoxdır-(m)i tüxür yox-aro
past tüxür-du,
tüxürci-mu
tüxürmiş-(m)o tüxürme-du,
tüxürmeci-mu
tüxürmemiş-(m)o
future tüxürğür-(m)i tüxürğe-(m)o tüxürmeğür-(m)i tüxürmeğe-(m)o
past perfect tüxürğen var-(m)i tüxürğen var-(m)o tüxürğen yoxdır-(m)i tüxürğen yox-aro
necessitative tüxürği-mu tüxürmeği-mu
conditional tüxürse-mu tüxürmese-mu
imperative 1st person plural tüxürel-mu tüxürmeğel-mu
2nd & 3rd person tüxür-mu tüxürme-mu
2nd person tüxürdoğo-mu tüxürquma-mu
3rd person tüxürqoğı-mu tüxürmeği-mu
infinitive tüxürğüsi-mu tüxürmeğüsi-mu
manner noun tüxüriş-mu tüxürmeş-mu
impersonal participle imperfective tüxürğen-mu tüxürmeğen-mu
perfective tüxürmiş-mu tüxürmemiş-mu
prospective tüxürğüsi-mu tüxürmeğüsi-mu
agent noun tüxürğüci-mu tüxürmeğüci-mu
potential conjugation
potential conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist tüxüreler tüxüreler-a tüxürelmes tüxürelmes-a
continuous tüxürelbır tüxürelba tüxürel yoxdır,
tüxürelmır
tüxürel yox-a
past tüxürelci tüxürelmiş tüxürelmeci tüxürelmemiş
future tüxürelğür tüxürelğe tüxürelmeğür tüxürelmeğe
past perfect tüxürelğen var tüxürelğen var-a tüxürelğen yoxdır tüxürelğen yox-a
inceptive–punctual aspectual construction
inceptive–punctual aspectual construction
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist {{{71}}} {{{72}}} {{{101}}} {{{102}}}
continuous {{{73}}} {{{74}}} {{{103}}},
{{{1031}}}
{{{104}}}
past {{{75}}} {{{76}}} {{{105}}} {{{106}}}
future {{{77}}} {{{78}}} {{{107}}} {{{108}}}
past perfect {{{79}}} {{{80}}} {{{109}}} {{{110}}}

1 The speaker knows the answer to the question, or believes that herself/himself does.
2 The speaker genuinely does not know the answer to the question.

References

  • Potanin, G.N. (1893), “tüxürğüsi”, in Тангутско-Тибетская окраина Китая и Центральная Монголия (in Russian)
  • Kakuk, S. (1962), “tüxürğüsi”, in “Un Vocabulaire Salar”, in Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae[1], volume 14, number 2, Akadémiai Kiadó, →ISBN, page 193
  • Tenishev, Edhem (1976), “tüxürğüsi”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, pages 527, 568
  • 林 (Lin), 莲云 (Lianyun) (1992), “tüxürğüsi”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都: 四川民族出版社, →ISBN, page 51
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “tüxürğüsi”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 293
  • 马伟 (Ma Wei); 朝克 (Chao Ke) (2016), “tüxürğüsi”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 国家社会科学基金项目 (National Social Science Foundation Project), page 283