rydzy

Inherited from Proto-Slavic *ryďь. First attested in c. 1428.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /rid͡zʲiː/
• IPA^(key): (15^th CE) /rid͡zʲi/
• Homophone: Rydzy

rydzy

1. (attested in Masovia, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) rust, rusty copper, fulvous, red-yellow

   Synonym: rudy

   • 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[1], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 488:

     Rydzy fuluius

     [Rydzy fuluius]

   • 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 288, page 87:

     Ridzi fulurus

     [Rydzy fulurus]

   • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[2], [3], [4]}, volume XVI, page 327:

     Non te scabrosi fuluo, rydzym, ceculere […] auro

     [Non te scabrosi fuluo, rydzym, ceculere […] auro]

   • 1885-2024 [XV med.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[5], volume V, page 28:

     Ridze sloto aurum fulvum

     [Rydze złoto aurum fulvum]

   • 1874-1891 [1451], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[6], [7], [8]}, volume XXII, Łęczyca, page 41:

     Ridzox fulvo

     [Rydzą fulvo]

   • 1885-2024 [1463], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[9], volume V, page 12:

     Rydzy spadix

     [Rydzy spadix]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 44:

     Fulwm, id est rubeum, a fulgeo ridzie

     [Fulwm, id est rubeum, a fulgeo rydze]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 49:

     Ridzego obrisi

     [Rydzego obrisi]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 61:

     Ridze obrisum

     [Rydze obrisum]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 55r:

     Fuluus dicitur varius color rubeus cum nigro szmyady vel rydzy

     [Fuluus dicitur varius color rubeus cum nigro śmiady vel rydzy]

   1. (attested in Masovia, Southern Borderlands, of the color of a horse's fur) chestnut
      • 1868 [1465], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[10], volume XIII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 468:

        Iohannes […] intercessit nobilem Nicolaum […] pro equo coloris rydzy

        [Iohannes […] intercessit nobilem Nicolaum […] pro equo coloris rydzy]

      • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[11], page 270:

        Kon […] rydzy, kopynyczy

        [Koń […] rydzy, kopijniczy]

      • 1950 [1473], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1363, Warsaw:

        Yakom ya nye wzyal gwalthem konya […] ridzego

        [Jakom ja nie wziął gwałtem konia […] rydzego]

      • 1950 [1479], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1455, Warsaw:

        Jakom ya nye wprawyl w *rakoyamsthwo […] Jana […] do Yakuba […] za kony r[z]ydzy pothla poszw

        [Jakom ja nie wprawił w rękojemstwo […] Jana […] do Jakuba […] za koń r[z]ydzy podla pozw[u]]

      • 1927-1930 [1491], Wilhelm Rolny, editor, Najstarsze akta konsystorza lwowskiego. Acta officii consistorialis Leopoliensis antiquissima‎^[12], volume II, number 456, Lviv:

        Dictus procurator petit eam […] ad restituendum duos equos: unum rydzy et alium plowy

        [Dictus procurator petit eam […] ad restituendum duos equos: unum rydzy et alium płowy]

      • 1868 [1498], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[13], volume XVII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 350:

        Nicolaus […] attentavit terminum […] contra […] Nicolaum […] pro equo suo rydzy y lyszy

        [Nicolaus […] attentavit terminum […] contra […] Nicolaum […] pro equo suo rydzy łysy]

      • 1868 [1499], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[14], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 381:

        Clemens […] habuit terminum […] pro equa rydza

        [Clemens […] habuit terminum […] pro equa rydza]

      • 1463, Wokabularz petersburski VII, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.I.100, page 12:

        Spadix rydzy

        [Spadix rydzy]

• Polish: rydzy — dated, dialectal, Podlachia, Tykocin
• Silesian: rydzy

• Boryś, Wiesław (2005), “rydz”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “rydz”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “rydzy”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• “rydzy”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 10, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk, Łódź: Polish Academy of Sciences, 1990, page 48
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “rydzy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “rydzy”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “rydzy”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Inherited from Old Polish rydzy.

• Rhymes: -ɘd͡zɘ
• Syllabification: ry‧dzy
• Homophone: Rydzy

rydzy (comparative bardziej rydzy, superlative najbardziej rydzy, no derived adverb)

1. (dated or dialectal, Podlachia, Tykocin) synonym of rudy

   rydzy:  

   • 1947, Ewa Zarembina Szelburg, Ziarno gorczyczne, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, →OCLC, page 68:

     W rydzym świetle, jakie pada na kamień, zobaczyłam — zaczerniało coś obok mnie: maluteńki cień.

     In the fulvous light, that fell on the stone, I saw — something blackened next to me: a tiny shadow.

• rydzy in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• rydzy in Polish dictionaries at PWN
• “rydzy”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish], 2022
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “rydzy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Samuel Bogumił Linde (1812), “rydzy”, in Słownik języka polskiego, volume 3, page 153
• Aleksander Zdanowicz (1861), “rydzy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861, volume II, page 1429
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rydzy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 789
• Jan Karłowicz (1907), “rydzy”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 78
• rydzy in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

Inherited from Old Polish rydzy.

• IPA^(key): /ˈrɪ.d͡zɪ/
• Rhymes: -ɪd͡zɪ
• Syllabification: ry‧dzy

rydzy (comparative bardzij rydzy, superlative nojbardzij rydzy)

1. rust, rusty copper, fulvous, red-yellow

   rydzy:  

• rydzy in silling.org
• Michał Przywara (c. 1900), “rudy”, in Narzecza śląskie napisał ks. Michał Przywara. C. Słownik‎^[15]