mulapik
Tagalog
Etymology
Blend of mulaan + tipik, literally “originating particle”.
Coined by Lupon sa Agham (Committee on Science) in the Maugnaying Talasalitaang Pang-agham : Ingles-Pilipino (Correlative Word List for Sciences : English-Filipino), published in 1969 and edited by Gonsalo del Rosario. This term fell under the Kublupon sa Kapnayan (Subcommittee on Chemistry), headed by Roberto B. Torres.
Pronunciation
- (Standard Tagalog) IPA(key): /muˈlapik/ [mʊˈlaː.pɪk̚]
- Rhymes: -apik
- Syllabification: mu‧la‧pik
Noun
mulapik (Baybayin spelling ᜋᜓᜎᜉᜒᜃ᜔) (physics, chemistry, neologism)
- atom
- 1973, Rogelio N. Relova, “Ang Mulapik”, in Mga simulain sa maugnaying Pilipino: isang aklat-aralan sa aghimuing (technical) Pilipino, GMS Publishing Corporation, page 119:
- Ang ligiran ng dagisik sa palibot ng isang mulapik ay maaaring bilog o habilog¹⁶ na lumiligid sa lundo ng dagsin.¹⁷
- The orbit of the electron around the atom can be circular or elliptical that surrounds the center of gravity.
- (Can we date this quote?), Rebecca L. Mendoza, Diwang Filipino 6, Rex Bookstore Inc., page 254:
- Simula nung maipahayag ni Einstein ang kanyang kaisipan, maraming histulanon (Physicist) ang gumawa ng pag-aaral tungkol sa mulapik (atom) na nagpatunay na tama ang kuru-kuro ni Einstein.
- (please add an English translation of this quotation)
- 2022, Rose Tan, Malefica (Ang Unang Engkanto)[1], Precious Pages Corporation:
- "Mulapik?" Atom. Sa lebel na atomiko ka nagbabago."
- "Mulapik?" Atom. "You transform at the atomic level."
- 2026, Michael Silerio, “Tálaulitán ng mga Mulangkáp : Isang Alternatibong Pagbabaka-sakali sa Wikang Filipino”, in Facebook[2]:
- Unang iginiit ni John Dalton noong 1803 na isang payak na timbulog (sphere) ang hugis ng isang múlapik. Ngunit nang matuklasan ni Joseph John Thomson ang dagisik noong 1897, ipinanukala niyang ang isang múlapik ay binubuo ng mga múlasik at dagisik na nakakalat sa loob (na tinagurian niyang “Plum Pudding Model") noong 1904.
- (please add an English translation of this quotation)