iasc
See also: íasc
Irish
Etymology
From Old Irish íasc,[1] from Proto-Celtic *ɸeiskos, from Proto-Indo-European *peysk-; compare fish, Latin piscis. The Brythonic words (Welsh pysgodyn, Breton pesk) are loanwords from Latin.
Pronunciation
Noun
iasc m (genitive singular éisc, nominative plural éisc)
Declension
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Derived terms
- bé-iasc (“damselfish”)
- ciseán éisc m (“fish-basket”)
- dabhach éisc f (“fish-pond”)
- iasc scamhógach m (“lungfish”)
- iascaire m (“fisherman, angler”)
- iascán (“mussel”)
- isac órga (“goldfish”)
- na hÉisc (“Pisces”)
Verb
iasc (present analytic iascann, future analytic iascfaidh, verbal noun iascach, past participle iasctha)
- (ambitransitive) fish
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | iascaim | iascann tú; iascair† |
iascann sé, sí | iascaimid; iascann muid | iascann sibh | iascann siad; iascaid† |
a iascann; a iascas | iasctar |
| past | d'iasc mé; d'iascas / iasc mé‡; iascas‡ |
d'iasc tú; d'iascais / iasc tú‡; iascais‡ |
d'iasc sé, sí / iasc sé, sí‡ |
d'iascamar; d'iasc muid / iascamar‡; iasc muid‡ |
d'iasc sibh; d'iascabhair / iasc sibh‡; iascabhair‡ |
d'iasc siad; d'iascadar / iasc siad‡; iascadar‡ |
a d'iasc | iascadh; hiascadh† |
| past habitual | d'iascainn / iascainn‡ |
d'iasctá / iasctᇠ|
d'iascadh sé, sí / iascadh sé, sí‡ |
d'iascaimis; d'iascadh muid / iascaimis‡; iascadh muid‡ |
d'iascadh sibh / iascadh sibh‡ |
d'iascaidís; d'iascadh siad / iascaidís‡; iascadh siad‡ |
a d'iascadh | d'iasctaí / iasctaí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | iascfaidh mé; iascfad |
iascfaidh tú; iascfair† |
iascfaidh sé, sí | iascfaimid; iascfaidh muid |
iascfaidh sibh | iascfaidh siad; iascfaid† |
a iascfaidh; a iascfas | iascfar |
| conditional | d'iascfainn / iascfainn‡ |
d'iascfá / iascfᇠ|
d'iascfadh sé, sí / iascfadh sé, sí‡ |
d'iascfaimis; d'iascfadh muid / iascfaimis‡; iascfadh muid‡ |
d'iascfadh sibh / iascfadh sibh‡ |
d'iascfaidís; d'iascfadh siad / iascfaidís‡; iascfadh siad‡ |
a d'iascfadh | d'iascfaí / iascfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go n-iasca mé; go n-iascad† |
go n-iasca tú; go n-iascair† |
go n-iasca sé, sí | go n-iascaimid; go n-iasca muid |
go n-iasca sibh | go n-iasca siad; go n-iascaid† |
— | go n-iasctar |
| past | dá n-iascainn | dá n-iasctá | dá n-iascadh sé, sí | dá n-iascaimis; dá n-iascadh muid |
dá n-iascadh sibh | dá n-iascaidís; dá n-iascadh siad |
— | dá n-iasctaí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | iascaim | iasc | iascadh sé, sí | iascaimis | iascaigí; iascaidh† |
iascaidís | — | iasctar |
| past participle | iasctha | |||||||
| verbal noun | iascach | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | eclipsis | with h-prothesis | with t-prothesis |
|---|---|---|---|
| iasc | n-iasc | hiasc | t-iasc |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “íasc”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Sjoestedt, M. L. (1931), Phonétique d’un parler irlandais de Kerry [Phonetics of an Irish Dialect of Kerry] (in French), Paris: Librairie Ernest Leroux, § 46, page 24
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 158, page 61
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “iasc”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN