gurutze

Basque

Etymology

Probably borrowed from a Romance descendant of Latin crucem.

Pronunciation

  • IPA(key): /ɡuɾut͡s̻e/ [ɡu.ɾu.t͡s̻e]
  • Audio:(file)
  • Rhymes: -uts̻e, -e
  • Hyphenation: gu‧ru‧tze

Noun

gurutze inan

  1. cross
  2. (figuratively) torture, misery
  3. intersection, crossing

Declension

Declension of gurutze (inan V-stem)
indefinite singular plural proximal plural
absolutive gurutze gurutzea gurutzeak gurutzeok
ergative gurutzek gurutzeak gurutzeek gurutzeok
dative gurutzeri gurutzeari gurutzeei gurutzeoi
genitive gurutzeren gurutzearen gurutzeen gurutzeon
comitative gurutzerekin gurutzearekin gurutzeekin gurutzeokin
causative gurutzerengatik gurutzearengatik gurutzeengatik gurutzeongatik
benefactive gurutzerentzat gurutzearentzat gurutzeentzat gurutzeontzat
instrumental gurutzez gurutzeaz gurutzeez gurutzeotaz
innesive gurutzetan gurutzean gurutzeetan gurutzeotan
locative gurutzetako gurutzeko gurutzeetako gurutzeotako
allative gurutzetara gurutzera gurutzeetara gurutzeotara
terminative gurutzetaraino gurutzeraino gurutzeetaraino gurutzeotaraino
directive gurutzetarantz gurutzerantz gurutzeetarantz gurutzeotarantz
destinative gurutzetarako gurutzerako gurutzeetarako gurutzeotarako
ablative gurutzetatik gurutzetik gurutzeetatik gurutzeotatik
partitive gurutzerik
prolative gurutzetzat

Derived terms

  • bidegurutze (crossroads)
  • Gurutze Gorria (Red Cross)
  • gurutze santuaren egin (to make the sign of the cross)
  • gurutze-bide (Way of the Cross)
  • gurutze-ganga (Latin cross plan)
  • gurutzearen seinale (sign of the cross)
  • gurutzedun (cruciferous)
  • gurutzefika (crucifix)
  • gurutzeratu (to crucify)
  • gurutzeria (crossing of a church)
  • gurutzeta (crossroads)
  • gurutzetara (forming a cross)
  • gurutzefikatu (to crucify)
  • gurutzegrama (crosswords)

Further reading

  • gurutze”, in Euskaltzaindiaren Hiztegia [Dictionary of the Basque Academy] (in Basque), Euskaltzaindia [Royal Academy of the Basque Language]
  • gurutze”, in Orotariko Euskal Hiztegia [General Basque Dictionary], Euskaltzaindia, 1987–2005