garama

Tooro

Etymology

Inherited from Proto-Bantu *gàdama.

Pronunciation

  • IPA(key): /ɡaɾáma/

Verb

-garama (infinitive okugarama) (intransitive)

  1. to lie down flat on one's back
    Hypernym: -byama (to lie down)

Conjugation

Conjugation of -garama
infinitives
affirmative okugarama
negative okutagarama
imperatives
affirmative garama
negative (see second-person negative subjunctive forms)
tense polarity basic forms relative forms1
present habitual affirmative
subject concord + -garama
person noun class singular plural
first person ngarama tugarama
second person ogarama mugarama
third person 1/2 agarama bagarama
3/4 gugarama egarama
5/6 ligarama gagarama
7/8 kigarama bigarama
9/10 egarama zigarama
11/10 rugarama
12/14 kagarama bugarama
13 tugarama
14/6 bugarama gagarama
15/6 kugarama
16 hagarama
negative
ti- + subject concord + -garama
person noun class singular plural
first person tingarama titugarama
second person togarama timugarama
third person 1/2 tagarama tibagarama
3/4 tigugarama tegarama
5/6 tirigarama tigagarama
7/8 tikigarama tibigarama
9/10 tegarama tizigarama
11/10 tirugarama
12/14 tikagarama tibugarama
13 titugarama
14/6 tibugarama tigagarama
15/6 tikugarama
16 tihagarama
subject concord + -tagarama
present continuous affirmative
ni- + subject concord + -garama
person noun class singular plural
first person ningarama nitugarama
second person noogarama nimugarama
third person 1/2 naagarama nibagarama
3/4 nigugarama neegarama
5/6 nirigarama nigagarama
7/8 nikigarama nibigarama
9/10 neegarama nizigarama
11/10 nirugarama
12/14 nikagarama nibugarama
13 nitugarama
14/6 nibugarama nigagarama
15/6 nikugarama
16 nihagarama
subject concord + -rukugarama
negative
ti- + subject concord + -rukugarama
person noun class singular plural
first person tindukugarama titurukugarama
second person torukugarama timurukugarama
third person 1/2 tarukugarama tibarukugarama
3/4 tigurukugarama terukugarama
5/6 tirirukugarama tigarukugarama
7/8 tikirukugarama tibirukugarama
9/10 terukugarama tizirukugarama
11/10 tirurukugarama
12/14 tikarukugarama tiburukugarama
13 titurukugarama
14/6 tiburukugarama tigarukugarama
15/6 tikurukugarama
16 tiharukugarama
subject concord + -tarukugarama
present continuative affirmative
ni- + subject concord + -kyagarama
person noun class singular plural
first person ninkyagarama nitukyagarama
second person nookyagarama nimukyagarama
third person 1/2 naakyagarama nibakyagarama
3/4 nigukyagarama neekyagarama
5/6 nirikyagarama nigakyagarama
7/8 nikikyagarama nibikyagarama
9/10 neekyagarama nizikyagarama
11/10 nirukyagarama
12/14 nikakyagarama nibukyagarama
13 nitukyagarama
14/6 nibukyagarama nigakyagarama
15/6 nikukyagarama
16 nihakyagarama
subject concord + -rukukyagarama
negative
ti- + subject concord + -kyagarama
person noun class singular plural
first person tinkyagarama titukyagarama
second person tokyagarama timukyagarama
third person 1/2 takyagarama tibakyagarama
3/4 tigukyagarama tekyagarama
5/6 tirikyagarama tigakyagarama
7/8 tikikyagarama tibikyagarama
9/10 tekyagarama tizikyagarama
11/10 tirukyagarama
12/14 tikakyagarama tibukyagarama
13 titukyagarama
14/6 tibukyagarama tigakyagarama
15/6 tikukyagarama
16 tihakyagarama
subject concord + -takyagarama
virtual present affirmative
subject concord + -agarama
person noun class singular plural
first person nagarama twagarama
second person wagarama mwagarama
third person 1/2 yagarama baagarama
3/4 gwagarama yagarama
5/6 lyagarama gaagarama
7/8 kyagarama byagarama
9/10 yagarama zaagarama
11/10 rwagarama
12/14 kaagarama bwagarama
13 twagarama
14/6 bwagarama gaagarama
15/6 kwagarama
16 haagarama
negative
ti- + subject concord + agarama
person noun class singular plural
first person tinagarama titwagarama
second person tiwagarama timwagarama
third person 1/2 tiyagarama tibaagarama
3/4 tigwagarama tiyagarama
5/6 tiryagarama tigaagarama
7/8 tikyagarama tibyagarama
9/10 tiyagarama tizaagarama
11/10 tirwagarama
12/14 tikaagarama tibwagarama
13 titwagarama
14/6 tibwagarama tigaagarama
15/6 tikwagarama
16 tihaagarama
subject concord + -taagarama
present perfect affirmative
subject concord + -garamire
person noun class singular plural
first person ngaramire tugaramire
second person ogaramire mugaramire
third person 1/2 agaramire bagaramire
3/4 gugaramire egaramire
5/6 ligaramire gagaramire
7/8 kigaramire bigaramire
9/10 egaramire zigaramire
11/10 rugaramire
12/14 kagaramire bugaramire
13 tugaramire
14/6 bugaramire gagaramire
15/6 kugaramire
16 hagaramire
negative
ti- + subject concord + -garamire
person noun class singular plural
first person tingaramire titugaramire
second person togaramire timugaramire
third person 1/2 tagaramire tibagaramire
3/4 tigugaramire tegaramire
5/6 tirigaramire tigagaramire
7/8 tikigaramire tibigaramire
9/10 tegaramire tizigaramire
11/10 tirugaramire
12/14 tikagaramire tibugaramire
13 titugaramire
14/6 tibugaramire tigagaramire
15/6 tikugaramire
16 tihagaramire
subject concord + -tagaramire
near perfective affirmative
subject concord + -akagarama
person noun class singular plural
first person nakagarama twakagarama
second person wakagarama mwakagarama
third person 1/2 yakagarama baakagarama
3/4 gwakagarama yakagarama
5/6 lyakagarama gaakagarama
7/8 kyakagarama byakagarama
9/10 yakagarama zaakagarama
11/10 rwakagarama
12/14 kaakagarama bwakagarama
13 twakagarama
14/6 bwakagarama gaakagarama
15/6 kwakagarama
16 haakagarama
negative
ti- + subject concord + -kagaramire
person noun class singular plural
first person tinkagaramire titukagaramire
second person tokagaramire timukagaramire
third person 1/2 takagaramire tibakagaramire
3/4 tigukagaramire tekagaramire
5/6 tirikagaramire tigakagaramire
7/8 tikikagaramire tibikagaramire
9/10 tekagaramire tizikagaramire
11/10 tirukagaramire
12/14 tikakagaramire tibukagaramire
13 titukagaramire
14/6 tibukagaramire tigakagaramire
15/6 tikukagaramire
16 tihakagaramire
subject concord + -takagaramire
near past affirmative
subject concord + -garamirege
person noun class singular plural
first person ngaramirege tugaramirege
second person ogaramirege mugaramirege
third person 1/2 agaramirege bagaramirege
3/4 gugaramirege egaramirege
5/6 ligaramirege gagaramirege
7/8 kigaramirege bigaramirege
9/10 egaramirege zigaramirege
11/10 rugaramirege
12/14 kagaramirege bugaramirege
13 tugaramirege
14/6 bugaramirege gagaramirege
15/6 kugaramirege
16 hagaramirege
negative
ti- + subject concord + -garamirege
person noun class singular plural
first person tingaramirege titugaramirege
second person togaramirege timugaramirege
third person 1/2 tagaramirege tibagaramirege
3/4 tigugaramirege tegaramirege
5/6 tirigaramirege tigagaramirege
7/8 tikigaramirege tibigaramirege
9/10 tegaramirege tizigaramirege
11/10 tirugaramirege
12/14 tikagaramirege tibugaramirege
13 titugaramirege
14/6 tibugaramirege tigagaramirege
15/6 tikugaramirege
16 tihagaramirege
subject concord + -tagaramirege
remote past affirmative
subject concord + -kagarama
person noun class singular plural
first person nkagarama tukagarama
second person okagarama mukagarama
third person 1/2 akagarama bakagarama
3/4 gukagarama ekagarama
5/6 likagarama gakagarama
7/8 kikagarama bikagarama
9/10 ekagarama zikagarama
11/10 rukagarama
12/14 kakagarama bukagarama
13 tukagarama
14/6 bukagarama gakagarama
15/6 kukagarama
16 hakagarama
subject concord + -agaramire
negative
subject concord + -tagarame
person noun class singular plural
first person ntagarame tutagarame
second person otagarame mutagarame
third person 1/2 atagarame batagarame
3/4 gutagarame etagarame
5/6 litagarame gatagarame
7/8 kitagarame bitagarame
9/10 etagarame ziitagarame
11/10 rutagarame
12/14 katagarame butagarame
13 tutagarame
14/6 butagarame gatagarame
15/6 kutagarame
16 hatagarame
subject concord + -taragaramire
experiential perfective affirmative
subject concord + -ragaramire
person noun class singular plural
first person ndagaramire turagaramire
second person oragaramire muragaramire
third person 1/2 aragaramire baragaramire
3/4 guragaramire eragaramire
5/6 liragaramire garagaramire
7/8 kiragaramire biragaramire
9/10 eragaramire ziragaramire
11/10 ruragaramire
12/14 karagaramire buragaramire
13 turagaramire
14/6 buragaramire garagaramire
15/6 kuragaramire
16 haragaramire
negative
ti- + subject concord + -kagaramaga
person noun class singular plural
first person tinkagaramaga titukagaramaga
second person tokagaramaga timukagaramaga
third person 1/2 takagaramaga tibakagaramaga
3/4 tigukagaramaga tekagaramaga
5/6 tirikagaramaga tigakagaramaga
7/8 tikikagaramaga tibikagaramaga
9/10 tekagaramaga tizikagaramaga
11/10 tirukagaramaga
12/14 tikakagaramaga tibukagaramaga
13 titukagaramaga
14/6 tibukagaramaga tigakagaramaga
15/6 tikukagaramaga
16 tihakagaramaga
subject concord + -takagaramaga
cessative perfective affirmative
subject concord + -aagaramire
person noun class singular plural
first person naagaramire twagaramire
second person waagaramire mwagaramire
third person 1/2 yaagaramire baagaramire
3/4 gwagaramire yaagaramire
5/6 lyagaramire gaagaramire
7/8 kyagaramire byagaramire
9/10 yaagaramire zaagaramire
11/10 rwagaramire
12/14 kaagaramire bwagaramire
13 twagaramire
14/6 bwagaramire gaagaramire
15/6 kwagaramire
16 haagaramire
past habitual affirmative
subject concord + -agaramaga
person noun class singular plural
first person nagaramaga twagaramaga
second person wagaramaga mwagaramaga
third person 1/2 yagaramaga baagaramaga
3/4 gwagaramaga yagaramaga
5/6 lyagaramaga gaagaramaga
7/8 kyagaramaga byagaramaga
9/10 yagaramaga zaagaramaga
11/10 rwagaramaga
12/14 kaagaramaga bwagaramaga
13 twagaramaga
14/6 bwagaramaga gaagaramaga
15/6 kwagaramaga
16 haagaramaga
negative
ti- + subject concord + agaramaga
person noun class singular plural
first person tinagaramaga titwagaramaga
second person tiwagaramaga timwagaramaga
third person 1/2 tiyagaramaga tibaagaramaga
3/4 tigwagaramaga tiyagaramaga
5/6 tiryagaramaga tigaagaramaga
7/8 tikyagaramaga tibyagaramaga
9/10 tiyagaramaga tizaagaramaga
11/10 tirwagaramaga
12/14 tikaagaramaga tibwagaramaga
13 titwagaramaga
14/6 tibwagaramaga tigaagaramaga
15/6 tikwagaramaga
16 tihaagaramaga
subject concord + -taagaramaga
near future affirmative
subject concord + -raagarama
person noun class singular plural
first person ndaagarama turaagarama
second person oraagarama muraagarama
third person 1/2 araagarama baraagarama
3/4 guraagarama eraagarama
5/6 liraagarama garaagarama
7/8 kiraagarama biraagarama
9/10 eraagarama ziraagarama
11/10 ruraagarama
12/14 karaagarama buraagarama
13 turaagarama
14/6 buraagarama garaagarama
15/6 kuraagarama
16 haraagarama
negative
ti- + subject concord + -aagarame
person noun class singular plural
first person tinaagarame titwagarame
second person tiwaagarame timwagarame
third person 1/2 tiyaagarame tibaagarame
3/4 tigwagarame tiyaagarame
5/6 tiryagarame tigaagarame
7/8 tikyagarame tibyagarame
9/10 tiyaagarame tizaagarame
11/10 tirwagarame
12/14 tikaagarame tibwagarame
13 titwagarame
14/6 tibwagarame tigaagarame
15/6 tikwagarame
16 tihaagarame
subject concord + -taagarame
remote future affirmative
subject concord + -ligarama
person noun class singular plural
first person ndigarama tuligarama
second person oligarama muligarama
third person 1/2 aligarama baligarama
3/4 guligarama erigarama
5/6 lirigarama galigarama
7/8 kirigarama birigarama
9/10 erigarama zirigarama
11/10 ruligarama
12/14 kaligarama buligarama
13 tuligarama
14/6 buligarama galigarama
15/6 kuligarama
16 haligarama
negative
ti- + subject concord + -ligarama
person noun class singular plural
first person tindigarama tituligarama
second person toligarama timuligarama
third person 1/2 taligarama tibaligarama
3/4 tiguligarama terigarama
5/6 tiririgarama tigaligarama
7/8 tikirigarama tibirigarama
9/10 terigarama tizirigarama
11/10 tiruligarama
12/14 tikaligarama tibuligarama
13 tituligarama
14/6 tibuligarama tigaligarama
15/6 tikuligarama
16 tihaligarama
subject concord + -taligarama
future habitual affirmative
subject concord + -raagaramaga
person noun class singular plural
first person ndaagaramaga turaagaramaga
second person oraagaramaga muraagaramaga
third person 1/2 araagaramaga baraagaramaga
3/4 guraagaramaga eraagaramaga
5/6 liraagaramaga garaagaramaga
7/8 kiraagaramaga biraagaramaga
9/10 eraagaramaga ziraagaramaga
11/10 ruraagaramaga
12/14 karaagaramaga buraagaramaga
13 turaagaramaga
14/6 buraagaramaga garaagaramaga
15/6 kuraagaramaga
16 haraagaramaga
negative
ti- + subject concord + -aagaramege
person noun class singular plural
first person tinaagaramege titwagaramege
second person tiwaagaramege timwagaramege
third person 1/2 tiyaagaramege tibaagaramege
3/4 tigwagaramege tiyaagaramege
5/6 tiryagaramege tigaagaramege
7/8 tikyagaramege tibyagaramege
9/10 tiyaagaramege tizaagaramege
11/10 tirwagaramege
12/14 tikaagaramege tibwagaramege
13 titwagaramege
14/6 tibwagaramege tigaagaramege
15/6 tikwagaramege
16 tihaagaramege
subject concord + -taagaramege
subjunctive affirmative
subject concord + garame
person noun class singular plural
first person ngarame tugarame
second person ogarame mugarame
third person 1/2 agarame bagarame
3/4 gugarame egarame
5/6 ligarame gagarame
7/8 kigarame bigarame
9/10 egarame zigarame
11/10 rugarame
12/14 kagarame bugarame
13 tugarame
14/6 bugarame gagarame
15/6 kugarame
16 hagarame
negative
subject concord + -tagarama
person noun class singular plural
first person ntagarama tutagarama
second person otagarama mutagarama
third person 1/2 atagarama batagarama
3/4 gutagarama etagarama
5/6 litagarama gatagarama
7/8 kitagarama bitagarama
9/10 etagarama zitagarama
11/10 rutagarama
12/14 katagarama butagarama
13 tutagarama
14/6 butagarama gatagarama
15/6 kutagarama
16 hatagarama
subjunctive habitual affirmative
subject concord + garamege
person noun class singular plural
first person ngaramege tugaramege
second person ogaramege mugaramege
third person 1/2 agaramege bagaramege
3/4 gugaramege egaramege
5/6 ligaramege gagaramege
7/8 kigaramege bigaramege
9/10 egaramege zigaramege
11/10 rugaramege
12/14 kagaramege bugaramege
13 tugaramege
14/6 bugaramege gagaramege
15/6 kugaramege
16 hagaramege
hypothetical affirmative
subject concord + -aakugarama
person noun class singular plural
first person naakugarama twakugarama
second person waakugarama mwakugarama
third person 1/2 yaakugarama baakugarama
3/4 gwakugarama yaakugarama
5/6 lyakugarama gaakugarama
7/8 kyakugarama byakugarama
9/10 yaakugarama zaakugarama
11/10 rwakugarama
12/14 kaakugarama bwakugarama
13 twakugarama
14/6 bwakugarama gaakugarama
15/6 kwakugarama
16 haakugarama
negative
ti- + subject concord + -aakugarama
person noun class singular plural
first person tinaakugarama titwakugarama
second person tiwaakugarama timwakugarama
third person 1/2 tiyaakugarama tibaakugarama
3/4 tigwakugarama tiyaakugarama
5/6 tiryakugarama tigaakugarama
7/8 tikyakugarama tibyakugarama
9/10 tiyaakugarama tizaakugarama
11/10 tirwakugarama
12/14 tikaakugarama tibwakugarama
13 titwakugarama
14/6 tibwakugarama tigaakugarama
15/6 tikwakugarama
16 tihaakugarama
subject concord + -taakugarama
conditional affirmative
subject concord + -aakugaramire
person noun class singular plural
first person naakugaramire twakugaramire
second person waakugaramire mwakugaramire
third person 1/2 yaakugaramire baakugaramire
3/4 gwakugaramire yaakugaramire
5/6 lyakugaramire gaakugaramire
7/8 kyakugaramire byakugaramire
9/10 yaakugaramire zaakugaramire
11/10 rwakugaramire
12/14 kaakugaramire bwakugaramire
13 twakugaramire
14/6 bwakugaramire gaakugaramire
15/6 kwakugaramire
16 haakugaramire
negative
ti- + subject concord + -aakugaramire
person noun class singular plural
first person tinaakugaramire titwakugaramire
second person tiwaakugaramire timwakugaramire
third person 1/2 tiyaakugaramire tibaakugaramire
3/4 tigwakugaramire tiyaakugaramire
5/6 tiryakugaramire tigaakugaramire
7/8 tikyakugaramire tibyakugaramire
9/10 tiyaakugaramire tizaakugaramire
11/10 tirwakugaramire
12/14 tikaakugaramire tibwakugaramire
13 titwakugaramire
14/6 tibwakugaramire tigaakugaramire
15/6 tikwakugaramire
16 tihaakugaramire
subject concord + -taakugaramire

1 The forms in this column are reduced relative forms; full relative forms require an augment before the subject concord.


Derived terms

  • Verbal derivations:
    • Short causative: -garamya

References

  • Kaji, Shigeki (2007), A Rutooro Vocabulary[1], Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), →ISBN, page 235
  • Rubongoya, L. T. (2013), Katondogorozi y'Orunyoro-Rutooro n'Orungereza [Runyoro–Rutooro-English and English-Runyoro–Rutooro dictionary]‎[2], Kampala: Modrug Publishers, →ISBN, page 105
  • Entry 1296 at Bantu Lexical Reconstructions 3