géaraigh
Irish
Alternative forms
- géaruigh, geuraigh, geuruigh (obsolete)[1]
Etymology
From Middle Irish géraigid.[2] By surface analysis, géar + -igh.
Pronunciation
- (Munster) IPA(key): /ˈɟiːa̯ɾˠɪɟ/
- (Galway) IPA(key): /ˈɟeːɾˠə/
- (Mayo) IPA(key): /ˈɟeːɾˠiː/
- (Ulster) IPA(key): /ˈɟeːɾˠi/, [ˈɟɛə̯ɾˠi][3]
Verb
géaraigh (present analytic géaraíonn, future analytic géaróidh, verbal noun géarú, past participle géaraithe)
- (ambitransitive) to sharpen
- Synonym: faobhraigh
- (transitive) to whet (one or rub on with some substance for the purpose of sharpening; stimulate or make more keen)
- (ambitransitive) to intensify
- (ambitransitive) to sour (to make/become sour)
- (intransitive) to quicken (become quicker)
- (transitive) to steepen (make steeper)
- to bring out (elicit, evoke, or emphasize a particular quality)
- to exacerbate (make worse)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | géaraím | géaraíonn tú; géaraír† |
géaraíonn sé, sí | géaraímid; géaraíonn muid |
géaraíonn sibh | géaraíonn siad; géaraíd† |
a ghéaraíonn; a ghéaraíos | géaraítear |
| past | ghéaraigh mé; ghéaraíos | ghéaraigh tú; ghéaraís | ghéaraigh sé, sí | ghéaraíomar; ghéaraigh muid | ghéaraigh sibh; ghéaraíobhair | ghéaraigh siad; ghéaraíodar | a ghéaraigh | géaraíodh |
| past habitual | ghéaraínn / géaraínn‡ |
ghéaraíteá / géaraíteᇠ|
ghéaraíodh sé, sí / géaraíodh sé, sí‡ |
ghéaraímis; ghéaraíodh muid / géaraímis‡; géaraíodh muid‡ |
ghéaraíodh sibh / géaraíodh sibh‡ |
ghéaraídís; ghéaraíodh / géaraídís‡; géaraíodh siad‡ |
a ghéaraíodh | ghéaraítí / géaraítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | géaróidh mé; géaród; géaróchaidh mé† |
géaróidh tú; géaróir†; géaróchaidh tú† |
géaróidh sé, sí; géaróchaidh sé, sí† |
géaróimid; géaróidh muid; géaróchaimid†; géaróchaidh muid† |
géaróidh sibh; géaróchaidh sibh† |
géaróidh siad; géaróid†; géaróchaidh siad† |
a ghéaróidh; a ghéarós; a ghéaróchaidh†; a ghéaróchas† | géarófar; géaróchar† |
| conditional | ghéaróinn; ghéaróchainn† / géaróinn‡; géaróchainn†‡ |
ghéarófá; ghéaróchthᆠ/ géarófá‡; géaróchthᆇ |
ghéaródh sé, sí; ghéaróchadh sé, sí† / géaródh sé, sí‡; géaróchadh sé, s톇 |
ghéaróimis; ghéaródh muid; ghéaróchaimis†; ghéaróchadh muid† / géaróimis‡; géaródh muid‡; géaróchaimis†‡; géaróchadh muid†‡ |
ghéaródh sibh; ghéaróchadh sibh† / géaródh sibh‡; géaróchadh sibh†‡ |
ghéaróidís; ghéaródh siad; ghéaróchaidís†; ghéaróchadh siad† / géaróidís‡; géaródh siad‡; géaróchaidís†‡; géaróchadh siad†‡ |
a ghéaródh; a ghéaróchadh† | ghéarófaí; ghéaróchthaí† / géarófaí‡; géaróchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go ngéaraí mé; go ngéaraíod† |
go ngéaraí tú; go ngéaraír† |
go ngéaraí sé, sí | go ngéaraímid; go ngéaraí muid |
go ngéaraí sibh | go ngéaraí siad; go ngéaraíd† |
— | go ngéaraítear |
| past | dá ngéaraínn | dá ngéaraíteá | dá ngéaraíodh sé, sí | dá ngéaraímis; dá ngéaraíodh muid |
dá ngéaraíodh sibh | dá ngéaraídís; dá ngéaraíodh siad |
— | dá ngéaraítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | géaraím | géaraigh | géaraíodh sé, sí | géaraímis | géaraígí; géaraídh† |
géaraídís | — | géaraítear |
| past participle | géaraithe | |||||||
| verbal noun | géarú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| géaraigh | ghéaraigh | ngéaraigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ “géaraigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “géraigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 130, page 50
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1904), “géaruiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 358
- Ó Dónaill, Niall (1977), “géaraigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN