fuascail
Irish
Alternative forms
Etymology
From Middle Irish fúasclaid (“release, redeem”), a late form of fúaslaici, fúasailci formed by metathesis, from Old Irish do·fúasailci (“release, dissolve”), through loss of the first preverb.[2] Cognate with Scottish Gaelic fuasgail.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈfˠuəsˠkəlʲ/
Verb
fuascail (present analytic fuasclaíonn, future analytic fuasclóidh, verbal noun fuascailt, past participle fuascailte)
- to deliver (set free), free, liberate, release, emancipate, extricate
- Synonym: saor
- to ransom (pay a price to set someone free), redeem (liberate by payment of ransom)
- to redeem (recover ownership of something by paying a sum, set free by force, convert into cash)
- to solve (find an answer or solution), answer (a question)
- to clear up (clarify, correct a misconception)
- (military) to relieve (bring military help to a besieged town; to lift the siege on)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | fuasclaím | fuasclaíonn tú; fuasclaír† |
fuasclaíonn sé, sí | fuasclaímid; fuasclaíonn muid |
fuasclaíonn sibh | fuasclaíonn siad; fuasclaíd† |
a fhuasclaíonn; a fhuasclaíos | fuasclaítear |
| past | d'fhuascail mé; d'fhuasclaíos / fhuascail mé‡; fhuasclaíos‡ |
d'fhuascail tú; d'fhuasclaís / fhuascail tú‡; fhuasclaís‡ |
d'fhuascail sé, sí / fhuascail sé, sí‡ |
d'fhuasclaíomar; d'fhuascail muid / fhuasclaíomar‡; fhuascail muid‡ |
d'fhuascail sibh; d'fhuasclaíobhair / fhuascail sibh‡; fhuasclaíobhair‡ |
d'fhuascail siad; d'fhuasclaíodar / fhuascail siad‡; fhuasclaíodar‡ |
a d'fhuascail | fuasclaíodh |
| past habitual | d'fhuasclaínn / fuasclaínn‡ |
d'fhuasclaíteá / fuasclaíteᇠ|
d'fhuasclaíodh sé, sí / fuasclaíodh sé, sí‡ |
d'fhuasclaímis; d'fhuasclaíodh muid / fuasclaímis‡; fuasclaíodh muid‡ |
d'fhuasclaíodh sibh / fuasclaíodh sibh‡ |
d'fhuasclaídís; d'fhuasclaíodh / fuasclaídís‡; fuasclaíodh siad‡ |
a d'fhuasclaíodh | d'fhuasclaítí / fuasclaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | fuasclóidh mé; fuasclód; fuasclóchaidh mé† |
fuasclóidh tú; fuasclóir†; fuasclóchaidh tú† |
fuasclóidh sé, sí; fuasclóchaidh sé, sí† |
fuasclóimid; fuasclóidh muid; fuasclóchaimid†; fuasclóchaidh muid† |
fuasclóidh sibh; fuasclóchaidh sibh† |
fuasclóidh siad; fuasclóid†; fuasclóchaidh siad† |
a fhuasclóidh; a fhuasclós; a fhuasclóchaidh†; a fhuasclóchas† | fuasclófar; fuasclóchar† |
| conditional | d'fhuasclóinn; d'fhuasclóchainn† / fuasclóinn‡; fuasclóchainn†‡ |
d'fhuasclófá; d'fhuasclóchthᆠ/ fuasclófá‡; fuasclóchthᆇ |
d'fhuasclódh sé, sí; d'fhuasclóchadh sé, sí† / fuasclódh sé, sí‡; fuasclóchadh sé, s톇 |
d'fhuasclóimis; d'fhuasclódh muid; d'fhuasclóchaimis†; d'fhuasclóchadh muid† / fuasclóimis‡; fuasclódh muid‡; fuasclóchaimis†‡; fuasclóchadh muid†‡ |
d'fhuasclódh sibh; d'fhuasclóchadh sibh† / fuasclódh sibh‡; fuasclóchadh sibh†‡ |
d'fhuasclóidís; d'fhuasclódh siad; d'fhuasclóchaidís†; d'fhuasclóchadh siad† / fuasclóidís‡; fuasclódh siad‡; fuasclóchaidís†‡; fuasclóchadh siad†‡ |
a d'fhuasclódh; a d'fhuasclóchadh† | d'fhuasclófaí; d'fhuasclóchthaí† / fuasclófaí‡; fuasclóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go bhfuasclaí mé; go bhfuasclaíod† |
go bhfuasclaí tú; go bhfuasclaír† |
go bhfuasclaí sé, sí | go bhfuasclaímid; go bhfuasclaí muid |
go bhfuasclaí sibh | go bhfuasclaí siad; go bhfuasclaíd† |
— | go bhfuasclaítear |
| past | dá bhfuasclaínn | dá bhfuasclaíteá | dá bhfuasclaíodh sé, sí | dá bhfuasclaímis; dá bhfuasclaíodh muid |
dá bhfuasclaíodh sibh | dá bhfuasclaídís; dá bhfuasclaíodh siad |
— | dá bhfuasclaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | fuasclaím | fuascail | fuasclaíodh sé, sí | fuasclaímis | fuasclaígí; fuasclaídh† |
fuasclaídís | — | fuasclaítear |
| past participle | fuascailte | |||||||
| verbal noun | fuascailt | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
- Alternative verbal noun: fuascladh
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| fuascail | fhuascail | bhfuascail |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ “fuascail”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “fúasclaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1904), “fuasclaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 338
- Ó Dónaill, Niall (1977), “fuascail”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN