faichill
Irish
Etymology
From Middle Irish foichell, from Old Irish fochell.[1]
Pronunciation
Noun
faichill f (genitive singular faichille)
- verbal noun of faichill
- care, caution
- wariness, guardedness
Declension
| ||||||||||||||||||||||||
Verb
faichill (present analytic faichilleann, future analytic faichillfidh, verbal noun faichill, past participle faichillte)
- (ambitransitive, reflexive) be careful, wary, on guard [with ar ‘of, against’]
- Faichill thú féin air.
- Be wary of him.
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | faichillim | faichilleann tú; faichillir† |
faichilleann sé, sí | faichillimid; faichilleann muid | faichilleann sibh | faichilleann siad; faichillid† |
a fhaichilleann; a fhaichilleas | faichilltear |
| past | d'fhaichill mé; d'fhaichilleas / fhaichill mé‡; fhaichilleas‡ |
d'fhaichill tú; d'fhaichillis / fhaichill tú‡; fhaichillis‡ |
d'fhaichill sé, sí / fhaichill sé, sí‡ |
d'fhaichilleamar; d'fhaichill muid / fhaichilleamar‡; fhaichill muid‡ |
d'fhaichill sibh; d'fhaichilleabhair / fhaichill sibh‡; fhaichilleabhair‡ |
d'fhaichill siad; d'fhaichilleadar / fhaichill siad‡; fhaichilleadar‡ |
a d'fhaichill | faichilleadh |
| past habitual | d'fhaichillinn / faichillinn‡ |
d'fhaichillteá / faichillteᇠ|
d'fhaichilleadh sé, sí / faichilleadh sé, sí‡ |
d'fhaichillimis; d'fhaichilleadh muid / faichillimis‡; faichilleadh muid‡ |
d'fhaichilleadh sibh / faichilleadh sibh‡ |
d'fhaichillidís; d'fhaichilleadh siad / faichillidís‡; faichilleadh siad‡ |
a d'fhaichilleadh | d'fhaichilltí / faichilltí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | faichillfidh mé; faichillfead |
faichillfidh tú; faichillfir† |
faichillfidh sé, sí | faichillfimid; faichillfidh muid |
faichillfidh sibh | faichillfidh siad; faichillfid† |
a fhaichillfidh; a fhaichillfeas | faichillfear |
| conditional | d'fhaichillfinn / faichillfinn‡ |
d'fhaichillfeá / faichillfeᇠ|
d'fhaichillfeadh sé, sí / faichillfeadh sé, sí‡ |
d'fhaichillfimis; d'fhaichillfeadh muid / faichillfimis‡; faichillfeadh muid‡ |
d'fhaichillfeadh sibh / faichillfeadh sibh‡ |
d'fhaichillfidís; d'fhaichillfeadh siad / faichillfidís‡; faichillfeadh siad‡ |
a d'fhaichillfeadh | d'fhaichillfí / faichillfí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go bhfaichille mé; go bhfaichillead† |
go bhfaichille tú; go bhfaichillir† |
go bhfaichille sé, sí | go bhfaichillimid; go bhfaichille muid |
go bhfaichille sibh | go bhfaichille siad; go bhfaichillid† |
— | go bhfaichilltear |
| past | dá bhfaichillinn | dá bhfaichillteá | dá bhfaichilleadh sé, sí | dá bhfaichillimis; dá bhfaichilleadh muid |
dá bhfaichilleadh sibh | dá bhfaichillidís; dá bhfaichilleadh siad |
— | dá bhfaichilltí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | faichillim | faichill | faichilleadh sé, sí | faichillimis | faichilligí; faichillidh† |
faichillidís | — | faichilltear |
| past participle | faichillte | |||||||
| verbal noun | faichilleadh | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| faichill | fhaichill | bhfaichill |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “fochell”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 343, page 118
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “faichill”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN