daingnigh
Irish
FWOTD – 17 January 2025
Etymology
Pronunciation
- (Munster) IPA(key): /ˈd̪ˠaɲɟənʲɪɟ/
- (Galway) IPA(key): /ˈd̪ˠaŋnˠə/, /ˈd̪ˠaŋn̪ˠə/; /ˈd̪ˠæŋnˠə/, /ˈd̪ˠæŋn̪ˠə/
Verb
daingnigh (present analytic daingníonn, future analytic daingneoidh, verbal noun daingniú, past participle daingnithe)
- to fortify, strengthen
- to fasten
- 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart [The Aran Dialect], volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 65:
- dȧŋnīm n̥ bād g n̥ filār.
- [Daingním an bád chuig an philéar.]
- I fasten the boat to the pillar.
- to ratify, confirm
- 1939, Peig Sayers, “Inghean an Cheannaidhe”, in Marie-Louise Sjoestedt, Description d’un parler irlandais de Kerry (Bibliothèque de l'École des Hautes Études; 270) (overall work in French), Paris: Librairie Honoré Champion, page 194:
- Do dhaingnigheadar an geall agus do fhágadar slán ag n-a chéile.
- They ratified the pledge and bade each other goodbye.
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | daingním | daingníonn tú; daingnír† |
daingníonn sé, sí | daingnímid; daingníonn muid |
daingníonn sibh | daingníonn siad; daingníd† |
a dhaingníonn; a dhaingníos | daingnítear |
| past | dhaingnigh mé; dhaingníos | dhaingnigh tú; dhaingnís | dhaingnigh sé, sí | dhaingníomar; dhaingnigh muid | dhaingnigh sibh; dhaingníobhair | dhaingnigh siad; dhaingníodar | a dhaingnigh | daingníodh |
| past habitual | dhaingnínn / daingnínn‡ |
dhaingníteá / daingníteᇠ|
dhaingníodh sé, sí / daingníodh sé, sí‡ |
dhaingnímis; dhaingníodh muid / daingnímis‡; daingníodh muid‡ |
dhaingníodh sibh / daingníodh sibh‡ |
dhaingnídís; dhaingníodh / daingnídís‡; daingníodh siad‡ |
a dhaingníodh | dhaingnítí / daingnítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | daingneoidh mé; daingneod; daingneochaidh mé† |
daingneoidh tú; daingneoir†; daingneochaidh tú† |
daingneoidh sé, sí; daingneochaidh sé, sí† |
daingneoimid; daingneoidh muid; daingneochaimid†; daingneochaidh muid† |
daingneoidh sibh; daingneochaidh sibh† |
daingneoidh siad; daingneoid†; daingneochaidh siad† |
a dhaingneoidh; a dhaingneos; a dhaingneochaidh†; a dhaingneochas† | daingneofar; daingneochar† |
| conditional | dhaingneoinn; dhaingneochainn† / daingneoinn‡; daingneochainn†‡ |
dhaingneofá; dhaingneochthᆠ/ daingneofá‡; daingneochthᆇ |
dhaingneodh sé, sí; dhaingneochadh sé, sí† / daingneodh sé, sí‡; daingneochadh sé, s톇 |
dhaingneoimis; dhaingneodh muid; dhaingneochaimis†; dhaingneochadh muid† / daingneoimis‡; daingneodh muid‡; daingneochaimis†‡; daingneochadh muid†‡ |
dhaingneodh sibh; dhaingneochadh sibh† / daingneodh sibh‡; daingneochadh sibh†‡ |
dhaingneoidís; dhaingneodh siad; dhaingneochaidís†; dhaingneochadh siad† / daingneoidís‡; daingneodh siad‡; daingneochaidís†‡; daingneochadh siad†‡ |
a dhaingneodh; a dhaingneochadh† | dhaingneofaí; dhaingneochthaí† / daingneofaí‡; daingneochtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go ndaingní mé; go ndaingníod† |
go ndaingní tú; go ndaingnír† |
go ndaingní sé, sí | go ndaingnímid; go ndaingní muid |
go ndaingní sibh | go ndaingní siad; go ndaingníd† |
— | go ndaingnítear |
| past | dá ndaingnínn | dá ndaingníteá | dá ndaingníodh sé, sí | dá ndaingnímis; dá ndaingníodh muid |
dá ndaingníodh sibh | dá ndaingnídís; dá ndaingníodh siad |
— | dá ndaingnítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | daingním | daingnigh | daingníodh sé, sí | daingnímis | daingnígí; daingnídh† |
daingnídís | — | daingnítear |
| past participle | daingnithe | |||||||
| verbal noun | daingniú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
- daingnitheach (“fortifying; ratifying”, adjective)
- daingnitheoir m (“stabilizer; steady”)
- daingniúchán m (“fortification”)
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| daingnigh | dhaingnigh | ndaingnigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “daingnigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN