dírigh
Irish
Pronunciation
- (Munster) IPA(key): /ˈdʲiːɾʲɪɟ/
- (Galway) IPA(key): /ˈdʲiːɾʲə/
- (Mayo) IPA(key): /ˈdʲiːɾʲiː/
- (Ulster) IPA(key): /ˈdʲiːɾʲi/
Etymology 1
From Old Irish dírgid,[1] from Latin dīrigō. By surface analysis, díreach + -igh.
Verb
dírigh (present analytic díríonn, future analytic díreoidh, verbal noun díriú, past participle dírithe)
- (ambitransitive) to straighten
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | dírím | díríonn tú; dírír† |
díríonn sé, sí | dírímid; díríonn muid |
díríonn sibh | díríonn siad; díríd† |
a dhíríonn; a dhíríos | dírítear |
| past | dhírigh mé; dhíríos | dhírigh tú; dhírís | dhírigh sé, sí | dhíríomar; dhírigh muid | dhírigh sibh; dhíríobhair | dhírigh siad; dhíríodar | a dhírigh | díríodh |
| past habitual | dhírínn / dírínn‡ |
dhíríteá / díríteᇠ|
dhíríodh sé, sí / díríodh sé, sí‡ |
dhírímis; dhíríodh muid / dírímis‡; díríodh muid‡ |
dhíríodh sibh / díríodh sibh‡ |
dhírídís; dhíríodh / dírídís‡; díríodh siad‡ |
a dhíríodh | dhírítí / dírítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | díreoidh mé; díreod; díreochaidh mé† |
díreoidh tú; díreoir†; díreochaidh tú† |
díreoidh sé, sí; díreochaidh sé, sí† |
díreoimid; díreoidh muid; díreochaimid†; díreochaidh muid† |
díreoidh sibh; díreochaidh sibh† |
díreoidh siad; díreoid†; díreochaidh siad† |
a dhíreoidh; a dhíreos; a dhíreochaidh†; a dhíreochas† | díreofar; díreochar† |
| conditional | dhíreoinn; dhíreochainn† / díreoinn‡; díreochainn†‡ |
dhíreofá; dhíreochthᆠ/ díreofá‡; díreochthᆇ |
dhíreodh sé, sí; dhíreochadh sé, sí† / díreodh sé, sí‡; díreochadh sé, s톇 |
dhíreoimis; dhíreodh muid; dhíreochaimis†; dhíreochadh muid† / díreoimis‡; díreodh muid‡; díreochaimis†‡; díreochadh muid†‡ |
dhíreodh sibh; dhíreochadh sibh† / díreodh sibh‡; díreochadh sibh†‡ |
dhíreoidís; dhíreodh siad; dhíreochaidís†; dhíreochadh siad† / díreoidís‡; díreodh siad‡; díreochaidís†‡; díreochadh siad†‡ |
a dhíreodh; a dhíreochadh† | dhíreofaí; dhíreochthaí† / díreofaí‡; díreochtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go ndírí mé; go ndíríod† |
go ndírí tú; go ndírír† |
go ndírí sé, sí | go ndírímid; go ndírí muid |
go ndírí sibh | go ndírí siad; go ndíríd† |
— | go ndírítear |
| past | dá ndírínn | dá ndíríteá | dá ndíríodh sé, sí | dá ndírímis; dá ndíríodh muid |
dá ndíríodh sibh | dá ndírídís; dá ndíríodh siad |
— | dá ndírítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | dírím | dírigh | díríodh sé, sí | dírímis | dírígí; dírídh† |
dírídís | — | dírítear |
| past participle | dírithe | |||||||
| verbal noun | díriú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1927), “díriġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 342; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “dírigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
- de Bhaldraithe, Tomás (1959), “dírigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
- “dírigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026
Etymology 2
See the etymology of the corresponding lemma form.
Adjective
dírigh
- inflection of díreach:
- genitive/vocative singular masculine
- (archaic) dative singular feminine
Noun
dírigh
- genitive/vocative singular of díreach
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| dírigh | dhírigh | ndírigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “dírgid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language