díol
Irish
Etymology
From Middle Irish dílaid, from díl (“satisfaction, paying, of a debt”), from do·lá (“rejects, remits (a debt)”), from Proto-Celtic *dī-layeti (“throw away”), from Proto-Indo-European *leh₁- (“loosen, release”).
Pronunciation
Verb
díol (present analytic díolann, future analytic díolfaidh, verbal noun díol, past participle díolta)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | díolaim | díolann tú; díolair† |
díolann sé, sí | díolaimid; díolann muid | díolann sibh | díolann siad; díolaid† |
a dhíolann; a dhíolas | díoltar |
| past | dhíol mé; dhíolas | dhíol tú; dhíolais | dhíol sé, sí | dhíolamar; dhíol muid | dhíol sibh; dhíolabhair | dhíol siad; dhíoladar | a dhíol | díoladh |
| past habitual | dhíolainn / díolainn‡ |
dhíoltá / díoltᇠ|
dhíoladh sé, sí / díoladh sé, sí‡ |
dhíolaimis; dhíoladh muid / díolaimis‡; díoladh muid‡ |
dhíoladh sibh / díoladh sibh‡ |
dhíolaidís; dhíoladh siad / díolaidís‡; díoladh siad‡ |
a dhíoladh | dhíoltaí / díoltaí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | díolfaidh mé; díolfad |
díolfaidh tú; díolfair† |
díolfaidh sé, sí | díolfaimid; díolfaidh muid |
díolfaidh sibh | díolfaidh siad; díolfaid† |
a dhíolfaidh; a dhíolfas | díolfar |
| conditional | dhíolfainn / díolfainn‡ |
dhíolfá / díolfᇠ|
dhíolfadh sé, sí / díolfadh sé, sí‡ |
dhíolfaimis; dhíolfadh muid / díolfaimis‡; díolfadh muid‡ |
dhíolfadh sibh / díolfadh sibh‡ |
dhíolfaidís; dhíolfadh siad / díolfaidís‡; díolfadh siad‡ |
a dhíolfadh | dhíolfaí / díolfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go ndíola mé; go ndíolad† |
go ndíola tú; go ndíolair† |
go ndíola sé, sí | go ndíolaimid; go ndíola muid |
go ndíola sibh | go ndíola siad; go ndíolaid† |
— | go ndíoltar |
| past | dá ndíolainn | dá ndíoltá | dá ndíoladh sé, sí | dá ndíolaimis; dá ndíoladh muid |
dá ndíoladh sibh | dá ndíolaidís; dá ndíoladh siad |
— | dá ndíoltaí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | díolaim | díol | díoladh sé, sí | díolaimis | díolaigí; díolaidh† |
díolaidís | — | díoltar |
| past participle | díolta | |||||||
| verbal noun | díol | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Quotations
- 1906, E. C. Quiggin, A Dialect of Donegal (overall work in English), Cambridge University Press, section 253, page 91:
- ə Nʹiəl̥ət(ʹ) ʃə
- [dhá ndíolfadh sé]
- if he were to pay
- 1939, Peig Sayers, “Inghean an Cheannaidhe”, in Marie-Louise Sjoestedt, Description d’un parler irlandais de Kerry (Bibliothèque de l'École des Hautes Études; 270) (overall work in French), Paris: Librairie Honoré Champion, page 196:
- Fan timpall an tighe agus má’s bean mise a dhíolann ní bheidh tusa aon nídh chun deireadh leis an scéal.
- Stay around the house, and if I'm a woman who pays, you won’t be set back in the matter.
Noun
díol m (genitive singular as substantive díola, genitive as verbal noun díolta)
Declension
- As substantive
| ||||||||||||||||||||||||
- As verbal noun
| ||||||||||||||||||||||||
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| díol | dhíol | ndíol |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Ó Sé, Diarmuid (2000), Gaeilge Chorca Dhuibhne [The Irish of Corkaguiny] (in Irish), Institiúid Teangeolaíochta Éireann [Linguistics Institute of Ireland], →ISBN, section 8, page 14
- ^ Finck, F. N. (1899), Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), Zweiter Band: Wörterbuch [Second volume: Dictionary], Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 82
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 198
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1927), “díol”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 338; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Dinneen, Patrick S. (1927), “díolaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 339; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “díol”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN