dáil

See also: Dáil, dail, Dail, and dàil

Irish

Pronunciation

  • IPA(key): /d̪ˠɑːlʲ/[1], /d̪ˠaːlʲ/

Etymology 1

From Old Irish dál, from Proto-Celtic *datlā. Compare Breton dael and Welsh dadl.

Noun

dáil f (genitive singular dála, nominative plural dálaí)

  1. tryst
  2. betrothal
  3. legislature
  4. (usually capitalized; in full, Dáil Éireann) the lower house of the Irish parliament
  5. (in the plural) conditions
  6. (in the plural) data
Declension
Declension of dáil (third declension)
bare forms
singular plural
nominative dáil dálaí
vocative a dháil a dhálaí
genitive dála dálaí
dative dáil dálaí
forms with the definite article
singular plural
nominative an dáil na dálaí
genitive na dála na ndálaí
dative leis an dáil
don dáil 		leis na dálaí
Derived terms

Etymology 2

From Old Irish dáilid.

Verb

dáil (present analytic dáileann, future analytic dáilfidh, verbal noun dáileadh, past participle dáilte)

  1. to allocate, distribute, allot
  2. to pour out
Conjugation
Conjugation of dáil (first conjugation – A)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present dáilim dáileann tú;
dáilir† 		dáileann sé, sí dáilimid; dáileann muid dáileann sibh dáileann siad;
dáilid† 		a dháileann; a dháileas dáiltear
past dháil mé; dháileas dháil tú; dháilis dháil sé, sí dháileamar; dháil muid dháil sibh; dháileabhair dháil siad; dháileadar a dháil dáileadh
past habitual dháilinn /
dáilinn‡ 		dháilteá /
dáilteᇠ		dháileadh sé, sí /
dáileadh sé, sí‡ 		dháilimis; dháileadh muid /
dáilimis‡; dáileadh muid‡ 		dháileadh sibh /
dáileadh sibh‡ 		dháilidís; dháileadh siad /
dáilidís‡; dáileadh siad‡ 		a dháileadh dháiltí /
dáiltí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future dáilfidh mé;
dáilfead 		dáilfidh tú;
dáilfir† 		dáilfidh sé, sí dáilfimid;
dáilfidh muid 		dáilfidh sibh dáilfidh siad;
dáilfid† 		a dháilfidh; a dháilfeas dáilfear
conditional dháilfinn /
dáilfinn‡ 		dháilfeá /
dáilfeᇠ		dháilfeadh sé, sí /
dáilfeadh sé, sí‡ 		dháilfimis; dháilfeadh muid /
dáilfimis‡; dáilfeadh muid‡ 		dháilfeadh sibh /
dáilfeadh sibh‡ 		dháilfidís; dháilfeadh siad /
dáilfidís‡; dáilfeadh siad‡ 		a dháilfeadh dháilfí /
dáilfí‡
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go ndáile mé;
go ndáilead† 		go ndáile tú;
go ndáilir† 		go ndáile sé, sí go ndáilimid;
go ndáile muid 		go ndáile sibh go ndáile siad;
go ndáilid† 		— go ndáiltear
past dá ndáilinn dá ndáilteá dá ndáileadh sé, sí dá ndáilimis;
dá ndáileadh muid 		dá ndáileadh sibh dá ndáilidís;
dá ndáileadh siad 		— dá ndáiltí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— dáilim dáil dáileadh sé, sí dáilimis dáiligí;
dáilidh† 		dáilidís — dáiltear
past participle dáilte
verbal noun dáileadh

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Mutation

Mutated forms of dáil
radical lenition eclipsis
dáil dháil ndáil

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  1. ^ Sjoestedt, M. L. (1931), Phonétique d’un parler irlandais de Kerry [Phonetics of an Irish Dialect of Kerry] (in French), Paris: Librairie Ernest Leroux, § 121, page 65

Further reading

  • Dinneen, Patrick S. (1927), “dáil”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 301; reprinted with additions 1996, →ISBN
  • Ó Dónaill, Niall (1977), “dáil”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN

Old Irish

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈd̪aːlʲ/

Verb

·dáil

  1. third-person singular preterite conjunct of dáilid

Verb

dáil

  1. second-person singular imperative of dáilid

Noun

dáil

  1. genitive singular of dál n
  2. inflection of dál f:
    1. accusative/dative singular
    2. nominative/vocative/accusative dual

Mutation

Mutation of dáil
radical lenition nasalization
dáil dáil
pronounced with /ð-/		 ndáil

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.