críochnaigh
Irish
Alternative forms
- críochnuigh (superseded)[1]
Etymology
From Middle Irish críchnaigid (“to complete”), from Old Irish crích (“boundary”) (compare modern críoch).[2]
Pronunciation
- (Munster) IPA(key): /ˈcɾʲiːxn̪ˠɪɟ/
- (Connacht) IPA(key): /ˈcɾʲiəxnˠiː/[3], /ˈcɾʲiəxnˠə/
- (Ulster) IPA(key): /ˈcɾʲiːxnˠi/
Verb
críochnaigh (present analytic críochnaíonn, future analytic críochnóidh, verbal noun críochnú, past participle críochnaithe)
- (ambitransitive) finish
- (transitive) complete, accomplish
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | críochnaím | críochnaíonn tú; críochnaír† |
críochnaíonn sé, sí | críochnaímid; críochnaíonn muid |
críochnaíonn sibh | críochnaíonn siad; críochnaíd† |
a chríochnaíonn; a chríochnaíos | críochnaítear |
| past | chríochnaigh mé; chríochnaíos | chríochnaigh tú; chríochnaís | chríochnaigh sé, sí | chríochnaíomar; chríochnaigh muid | chríochnaigh sibh; chríochnaíobhair | chríochnaigh siad; chríochnaíodar | a chríochnaigh | críochnaíodh |
| past habitual | chríochnaínn / críochnaínn‡ |
chríochnaíteá / críochnaíteᇠ|
chríochnaíodh sé, sí / críochnaíodh sé, sí‡ |
chríochnaímis; chríochnaíodh muid / críochnaímis‡; críochnaíodh muid‡ |
chríochnaíodh sibh / críochnaíodh sibh‡ |
chríochnaídís; chríochnaíodh / críochnaídís‡; críochnaíodh siad‡ |
a chríochnaíodh | chríochnaítí / críochnaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | críochnóidh mé; críochnód; críochnóchaidh mé† |
críochnóidh tú; críochnóir†; críochnóchaidh tú† |
críochnóidh sé, sí; críochnóchaidh sé, sí† |
críochnóimid; críochnóidh muid; críochnóchaimid†; críochnóchaidh muid† |
críochnóidh sibh; críochnóchaidh sibh† |
críochnóidh siad; críochnóid†; críochnóchaidh siad† |
a chríochnóidh; a chríochnós; a chríochnóchaidh†; a chríochnóchas† | críochnófar; críochnóchar† |
| conditional | chríochnóinn; chríochnóchainn† / críochnóinn‡; críochnóchainn†‡ |
chríochnófá; chríochnóchthᆠ/ críochnófá‡; críochnóchthᆇ |
chríochnódh sé, sí; chríochnóchadh sé, sí† / críochnódh sé, sí‡; críochnóchadh sé, s톇 |
chríochnóimis; chríochnódh muid; chríochnóchaimis†; chríochnóchadh muid† / críochnóimis‡; críochnódh muid‡; críochnóchaimis†‡; críochnóchadh muid†‡ |
chríochnódh sibh; chríochnóchadh sibh† / críochnódh sibh‡; críochnóchadh sibh†‡ |
chríochnóidís; chríochnódh siad; chríochnóchaidís†; chríochnóchadh siad† / críochnóidís‡; críochnódh siad‡; críochnóchaidís†‡; críochnóchadh siad†‡ |
a chríochnódh; a chríochnóchadh† | chríochnófaí; chríochnóchthaí† / críochnófaí‡; críochnóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gcríochnaí mé; go gcríochnaíod† |
go gcríochnaí tú; go gcríochnaír† |
go gcríochnaí sé, sí | go gcríochnaímid; go gcríochnaí muid |
go gcríochnaí sibh | go gcríochnaí siad; go gcríochnaíd† |
— | go gcríochnaítear |
| past | dá gcríochnaínn | dá gcríochnaíteá | dá gcríochnaíodh sé, sí | dá gcríochnaímis; dá gcríochnaíodh muid |
dá gcríochnaíodh sibh | dá gcríochnaídís; dá gcríochnaíodh siad |
— | dá gcríochnaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | críochnaím | críochnaigh | críochnaíodh sé, sí | críochnaímis | críochnaígí; críochnaídh† |
críochnaídís | — | críochnaítear |
| past participle | críochnaithe | |||||||
| verbal noun | críochnú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| críochnaigh | chríochnaigh | gcríochnaigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ “críochnaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “críchnaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Finck, F. N. (1899), Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), Zweiter Band: Wörterbuch [Second volume: Dictionary], Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 176
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1927), “críoċnuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 264; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “críochnaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
- de Bhaldraithe, Tomás (1959), “críochnaigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
- “críochnaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026