ceansaigh

Irish

Alternative forms

ceannsuigh (superseded)

Etymology

From Middle Irish cennsaigid (“to tame”), from Old Irish cennais (“mild, gentle”).^[1] By surface analysis, ceansa (“gentle”) +‎ -igh.

Pronunciation

(Munster) IPA^(key): /ˈcɑun̪ˠsˠɪɟ/
(Galway) IPA^(key): /ˈcan̪ˠsˠə/
(Mayo) IPA^(key): /ˈcan̪ˠsˠiː/
(Ulster) IPA^(key): /ˈcan̪ˠsˠi/

Verb

ceansaigh (present analytic ceansaíonn, future analytic ceansóidh, verbal noun ceansú, past participle ceansaithe) (transitive)

to appease, pacify
to tame, control

Conjugation

Conjugation of *ceansaigh* (second conjugation)
indicative	singular			plural			direct relative	autonomous
indicative	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
present	ceansaím	ceansaíonn tú; ceansaír^†	ceansaíonn sé, sí	ceansaímid; ceansaíonn muid	ceansaíonn sibh	ceansaíonn siad; ceansaíd^†	a cheansaíonn; a cheansaíos	ceansaítear
past	cheansaigh mé; cheansaíos	cheansaigh tú; cheansaís	cheansaigh sé, sí	cheansaíomar; cheansaigh muid	cheansaigh sibh; cheansaíobhair	cheansaigh siad; cheansaíodar	a cheansaigh	ceansaíodh
past habitual	cheansaínn / ceansaínn^‡	cheansaíteá / ceansaíteá^‡	cheansaíodh sé, sí / ceansaíodh sé, sí^‡	cheansaímis; cheansaíodh muid / ceansaímis^‡; ceansaíodh muid^‡	cheansaíodh sibh / ceansaíodh sibh^‡	cheansaídís; cheansaíodh / ceansaídís^‡; ceansaíodh siad^‡	a cheansaíodh	cheansaítí / ceansaítí^‡

	singular			plural			direct relative	autonomous
	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
future	ceansóidh mé; ceansód; ceansóchaidh mé^†	ceansóidh tú; ceansóir^†; ceansóchaidh tú^†	ceansóidh sé, sí; ceansóchaidh sé, sí^†	ceansóimid; ceansóidh muid; ceansóchaimid^†; ceansóchaidh muid^†	ceansóidh sibh; ceansóchaidh sibh^†	ceansóidh siad; ceansóid^†; ceansóchaidh siad^†	a cheansóidh; a cheansós; a cheansóchaidh^†; a cheansóchas^†	ceansófar; ceansóchar^†
conditional	cheansóinn; cheansóchainn^† / ceansóinn^‡; ceansóchainn^†^‡	cheansófá; cheansóchthá^† / ceansófá^‡; ceansóchthá^†^‡	cheansódh sé, sí; cheansóchadh sé, sí^† / ceansódh sé, sí^‡; ceansóchadh sé, sí^†^‡	cheansóimis; cheansódh muid; cheansóchaimis^†; cheansóchadh muid^† / ceansóimis^‡; ceansódh muid^‡; ceansóchaimis^†^‡; ceansóchadh muid^†^‡	cheansódh sibh; cheansóchadh sibh^† / ceansódh sibh^‡; ceansóchadh sibh^†^‡	cheansóidís; cheansódh siad; cheansóchaidís^†; cheansóchadh siad^† / ceansóidís^‡; ceansódh siad^‡; ceansóchaidís^†^‡; ceansóchadh siad^†^‡	a cheansódh; a cheansóchadh^†	cheansófaí; cheansóchthaí^† / ceansófaí^‡; ceansóchthaí^†^‡

subjunctive	singular			plural			direct relative	autonomous
subjunctive	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
present	go gceansaí mé; go gceansaíod^†	go gceansaí tú; go gceansaír^†	go gceansaí sé, sí	go gceansaímid; go gceansaí muid	go gceansaí sibh	go gceansaí siad; go gceansaíd^†	—	go gceansaítear
past	dá gceansaínn	dá gceansaíteá	dá gceansaíodh sé, sí	dá gceansaímis; dá gceansaíodh muid	dá gceansaíodh sibh	dá gceansaídís; dá gceansaíodh siad	—	dá gceansaítí

imperative	singular			plural			direct relative	autonomous
imperative	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
—	ceansaím	ceansaigh	ceansaíodh sé, sí	ceansaímis	ceansaígí; ceansaídh^†	ceansaídís	—	ceansaítear

past participle	ceansaithe

verbal noun	ceansú

^† archaic or dialect form
^‡ dependent form

Derived terms

ceansaitheoir m (“appeaser, pacifier; tamer”)
neamhcheansaithe (“untamed, uncontrolled; unpacified, unbroken”, adjective)

Related terms

ceansacht f (“gentleness, meekness; tameness”)

Mutation

Mutated forms of *ceansaigh*
radical	lenition	eclipsis
ceansaigh	cheansaigh	gceansaigh

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cennsaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language