bánaigh

Irish

Alternative forms

bán
bánuigh (obsolete)

Etymology

From Middle Irish bánaigid.^[1] By surface analysis, bán (“white”) +‎ -igh.

Pronunciation

(Munster) IPA^(key): /ˈbˠɑːn̪ˠɪɟ/
(Connacht) IPA^(key): /ˈbˠɑːnˠə/, /ˈbˠɑːn̪ˠə/
(Ulster) IPA^(key): /ˈbˠaːnˠi/^[2]

Verb

bánaigh (present analytic bánaíonn, future analytic bánóidh, verbal noun bánú, past participle bánaithe)

(ambitransitive) to whiten, blanch, bleach
Synonym: aol
to dawn (of a day)
to lay waste, devastate
to pillage
to clear, clear out, empty, depopulate

Conjugation

Conjugation of *bánaigh* (second conjugation)
indicative	singular			plural			direct relative	autonomous
indicative	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
present	bánaím	bánaíonn tú; bánaír^†	bánaíonn sé, sí	bánaímid; bánaíonn muid	bánaíonn sibh	bánaíonn siad; bánaíd^†	a bhánaíonn; a bhánaíos	bánaítear
past	bhánaigh mé; bhánaíos	bhánaigh tú; bhánaís	bhánaigh sé, sí	bhánaíomar; bhánaigh muid	bhánaigh sibh; bhánaíobhair	bhánaigh siad; bhánaíodar	a bhánaigh	bánaíodh
past habitual	bhánaínn / bánaínn^‡	bhánaíteá / bánaíteá^‡	bhánaíodh sé, sí / bánaíodh sé, sí^‡	bhánaímis; bhánaíodh muid / bánaímis^‡; bánaíodh muid^‡	bhánaíodh sibh / bánaíodh sibh^‡	bhánaídís; bhánaíodh / bánaídís^‡; bánaíodh siad^‡	a bhánaíodh	bhánaítí / bánaítí^‡

	singular			plural			direct relative	autonomous
	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
future	bánóidh mé; bánód; bánóchaidh mé^†	bánóidh tú; bánóir^†; bánóchaidh tú^†	bánóidh sé, sí; bánóchaidh sé, sí^†	bánóimid; bánóidh muid; bánóchaimid^†; bánóchaidh muid^†	bánóidh sibh; bánóchaidh sibh^†	bánóidh siad; bánóid^†; bánóchaidh siad^†	a bhánóidh; a bhánós; a bhánóchaidh^†; a bhánóchas^†	bánófar; bánóchar^†
conditional	bhánóinn; bhánóchainn^† / bánóinn^‡; bánóchainn^†^‡	bhánófá; bhánóchthá^† / bánófá^‡; bánóchthá^†^‡	bhánódh sé, sí; bhánóchadh sé, sí^† / bánódh sé, sí^‡; bánóchadh sé, sí^†^‡	bhánóimis; bhánódh muid; bhánóchaimis^†; bhánóchadh muid^† / bánóimis^‡; bánódh muid^‡; bánóchaimis^†^‡; bánóchadh muid^†^‡	bhánódh sibh; bhánóchadh sibh^† / bánódh sibh^‡; bánóchadh sibh^†^‡	bhánóidís; bhánódh siad; bhánóchaidís^†; bhánóchadh siad^† / bánóidís^‡; bánódh siad^‡; bánóchaidís^†^‡; bánóchadh siad^†^‡	a bhánódh; a bhánóchadh^†	bhánófaí; bhánóchthaí^† / bánófaí^‡; bánóchthaí^†^‡

subjunctive	singular			plural			direct relative	autonomous
subjunctive	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
present	go mbánaí mé; go mbánaíod^†	go mbánaí tú; go mbánaír^†	go mbánaí sé, sí	go mbánaímid; go mbánaí muid	go mbánaí sibh	go mbánaí siad; go mbánaíd^†	—	go mbánaítear
past	dá mbánaínn	dá mbánaíteá	dá mbánaíodh sé, sí	dá mbánaímis; dá mbánaíodh muid	dá mbánaíodh sibh	dá mbánaídís; dá mbánaíodh siad	—	dá mbánaítí

imperative	singular			plural			direct relative	autonomous
imperative	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
—	bánaím	bánaigh	bánaíodh sé, sí	bánaímis	bánaígí; bánaídh^†	bánaídís	—	bánaítear

past participle	bánaithe

verbal noun	bánú

^† archaic or dialect form
^‡ dependent form

Mutation

Mutated forms of *bánaigh*
radical	lenition	eclipsis
bánaigh	bhánaigh	mbánaigh

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “bánaid, bánaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 130, page 50