airigh
See also: áirigh
English
Noun
airigh (plural airighs)
Irish
Pronunciation
- (Munster) IPA(key): /ˈaɾʲɪɟ/
- (Aran) IPA(key): /ˈaɾʲə/, /ˈæɾʲə/
- (Cois Fharraige) IPA(key): /ˈæːɾʲə/
- (Mayo) IPA(key): /ˈaɾʲiː/
- (Ulster) IPA(key): /ˈaɾʲi/
Etymology 1
From Old Irish airigidir (“perceives, notices”), from aire (“guarding, tending; notice, heed, attention”).[1]
Verb
airigh (present analytic airíonn, future analytic aireoidh, verbal noun aireachtáil, past participle airithe)
- perceive, sense
- feel
- 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart [The Aran Dialect], volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 28:
- æŕīm cinəs.
- [Airím tinneas.]
- I feel sick.
- (literally, “I feel sickness.”)
- hear
- (fishing) get a bite
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | airím | airíonn tú; airír† |
airíonn sé, sí | airímid; airíonn muid |
airíonn sibh | airíonn siad; airíd† |
a airíonn; a airíos | airítear |
| past | d'airigh mé; d'airíos / airigh mé‡; airíos‡ |
d'airigh tú; d'airís / airigh tú‡; airís‡ |
d'airigh sé, sí / airigh sé, sí‡ |
d'airíomar; d'airigh muid / airíomar‡; airigh muid‡ |
d'airigh sibh; d'airíobhair / airigh sibh‡; airíobhair‡ |
d'airigh siad; d'airíodar / airigh siad‡; airíodar‡ |
a d'airigh | airíodh; hairíodh† |
| past habitual | d'airínn / airínn‡ |
d'airíteá / airíteᇠ|
d'airíodh sé, sí / airíodh sé, sí‡ |
d'airímis; d'airíodh muid / airímis‡; airíodh muid‡ |
d'airíodh sibh / airíodh sibh‡ |
d'airídís; d'airíodh / airídís‡; airíodh siad‡ |
a d'airíodh | d'airítí / airítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | aireoidh mé; aireod; aireochaidh mé† |
aireoidh tú; aireoir†; aireochaidh tú† |
aireoidh sé, sí; aireochaidh sé, sí† |
aireoimid; aireoidh muid; aireochaimid†; aireochaidh muid† |
aireoidh sibh; aireochaidh sibh† |
aireoidh siad; aireoid†; aireochaidh siad† |
a aireoidh; a aireos; a aireochaidh†; a aireochas† | aireofar; aireochar† |
| conditional | d'aireoinn; d'aireochainn† / aireoinn‡; aireochainn†‡ |
d'aireofá; d'aireochthᆠ/ aireofá‡; aireochthᆇ |
d'aireodh sé, sí; d'aireochadh sé, sí† / aireodh sé, sí‡; aireochadh sé, s톇 |
d'aireoimis; d'aireodh muid; d'aireochaimis†; d'aireochadh muid† / aireoimis‡; aireodh muid‡; aireochaimis†‡; aireochadh muid†‡ |
d'aireodh sibh; d'aireochadh sibh† / aireodh sibh‡; aireochadh sibh†‡ |
d'aireoidís; d'aireodh siad; d'aireochaidís†; d'aireochadh siad† / aireoidís‡; aireodh siad‡; aireochaidís†‡; aireochadh siad†‡ |
a d'aireodh; a d'aireochadh† | d'aireofaí; d'aireochthaí† / aireofaí‡; aireochtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go n-airí mé; go n-airíod† |
go n-airí tú; go n-airír† |
go n-airí sé, sí | go n-airímid; go n-airí muid |
go n-airí sibh | go n-airí siad; go n-airíd† |
— | go n-airítear |
| past | dá n-airínn | dá n-airíteá | dá n-airíodh sé, sí | dá n-airímis; dá n-airíodh muid |
dá n-airíodh sibh | dá n-airídís; dá n-airíodh siad |
— | dá n-airítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | airím | airigh | airíodh sé, sí | airímis | airígí; airídh† |
airídís | — | airítear |
| past participle | airithe | |||||||
| verbal noun | aireachtáil | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
- airigh ó (“to miss”)
Etymology 2
See the etymology of the corresponding lemma form.
Adjective
airigh m
- inflection of aireach:
- vocative/genitive singular masculine
- (archaic) dative singular feminine
Noun
airigh
- (archaic, dialectal) dative singular of aire
Mutation
| radical | eclipsis | with h-prothesis | with t-prothesis |
|---|---|---|---|
| airigh | n-airigh | hairigh | not applicable |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “airigidir”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “airigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN