๐“ฉ๐“ฃฬ‹

Osage

Alternative forms

  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹อ˜

Etymology

From Proto-Dhegiha *nฤฏฬ, from Proto-Mississippi-Valley *mnฤฏฬ, from Proto-Siouan *wa-rฤฏฬยท.[1]

Cognate with Crow bilรญ, Hidatsa wirรญ, wรญri, Mandan wฤฏrฤฏฬส”, Lakota, Dakota, and Assiniboine mnรญ, Chiwere รฑฤฏฬ, Winnebago nฤฏฬฤฏ, Omaha-Ponca ni, Kansa niโฟ, Quapaw nฤฏ, Biloxi ani and Tutelo manฤซ.

Noun

๐“ฉ๐“ฃฬ‹ (Latin script nฤซฬ)

  1. water
  2. (by extension):
    1. any fluid or liquid
    2. sap (juice of a plant)
    3. any natural watercourse, including:
      1. rivulet (smaller size)
      2. creek (medium size)
        1. Synonym: ๐“ค๐“˜ฬ๐“ธ๐“˜
      3. river (larger size)
        1. Synonyms: ๐“ฉ๐“ฃฬ ๐“ป๐“ถฬ๐“ฒ๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“บ๐“ถฬ„๐“ฒ๐“Ÿ

Derived terms

  • ๐“ฃฬ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“ต๐“˜ฬ„๐“ฑ๐“˜อ˜, ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ต๐“˜ฬ„๐“ฑ๐“˜อ˜ (โ€œladle, dipperโ€)
  • ๐“ฅ๐“˜ฬ‹อ˜๐“ฒ๐“Ÿ๐“ฉ๐“ฃฬ„ (โ€œjuiceโ€, literally โ€œwaterโ€)
  • ๐“จ๐“˜ฬอ˜๐“บ๐“Ÿ ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“ฐ๐“˜ฬ‹๐“ฅ๐“˜๐“ฒ๐“Ÿ ๐“ค๐“˜ฬ‹๐“ธ๐“Ÿ (โ€œhot water heaterโ€)
  • ๐“ฉ๐“˜ฬอ˜๐“ธ๐“Ÿ๐“ฉ๐“ฃฬ„, ๐“ฉ๐“˜ฬอ˜๐“น๐“Ÿ ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ (โ€œice waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ ๐“ป๐“ถฬ๐“ฒ๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“บ๐“ถฬ„๐“ฒ๐“Ÿ (โ€œriverโ€, literally โ€œred waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ๐“ง๐“ชอ˜๐“บ๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃ๐“ง๐“ชฬอ˜๐“บ๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃฬ๐“ค๐“ต๐“ถอ˜๐“บ๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃ๐“ค๐“ต๐“ถฬอ˜๐“บ๐“Ÿ (โ€œscrambled, mushedโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“ก๐“˜ฬ‹ (โ€œsurface tension, algaeโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“ค๐“˜ฬ‹๐“ฌ๐“ธ๐“ช๐“ฅ๐“Ÿ (โ€œsoft drink, sodaโ€, literally โ€œexploding waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“ชฬ๐“ฅ๐“ฃ๐“˜๐“ฒสผ๐“ฃอ˜ (โ€œmirrorโ€, literally โ€œpeer at oneself through the waterโ€)
  • ๐“๐“ฃฬ„๐“ชฬ๐“ฏ๐“ช (โ€œNeosho, OKโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“ฐ๐“˜ฬ‹๐“ญ๐“˜, ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ฐ๐“˜ฬ‹๐“ญ๐“˜, ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“ฐ๐“˜ฬ‹๐“ญ๐“˜ (โ€œpondโ€, literally โ€œround waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“˜ฬ๐“ฌ๐“ถ๐“ธ๐“Ÿ (โ€œbeerโ€, literally โ€œboiling/foaming waterโ€) (archaic)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“ฉ๐“ฃฬ๐“ฉ๐“ฃ (โ€œcold waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“ฑ๐“˜ฬอ˜๐“ค๐“˜ (โ€œocean, seaโ€, literally โ€œbig waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“ฒสผ๐“˜ฬ‹๐“ต๐“Ÿ (โ€œvinegarโ€, literally โ€œsour waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹ ๐“ท๐“Ÿฬ๐“ฒสผ๐“˜ (โ€œwater moccasinโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“จ๐“˜อ˜๐“ฎ๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“˜ฬ๐“จ๐“˜อ˜๐“ฎ๐“˜, ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“˜ฬ๐“จ๐“˜อ˜๐“ฎ๐“Ÿ (โ€œabroad, overseasโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ฉ๐“ฃ, ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ฉ๐“ฃอ˜ (โ€œspring, wellโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ชฬ„๐“ป๐“ถฬ (โ€œwater jug, pitcherโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ฎ๐“ค๐“ถ๐“ต๐“Ÿ, ๐“ฉ๐“ฃฬ„๐“ฎ๐“ค๐“ถฬ๐“ต๐“Ÿ (โ€œsaltโ€, literally โ€œsweet waterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ฏ๐“ช๐“ฒ๐“Ÿ (โ€œrain (noun)โ€, literally โ€œwater smokeโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ฐ๐“˜ (โ€œfloodwaterโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ธ๐“ช๐“ฒ๐“Ÿ (โ€œashesโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃฬ‹๐“ป๐“ถ (โ€œto rainโ€)
  • ๐“ฉ๐“ฃอ˜๐“˜ฬ๐“จ๐“˜อ˜๐“ต๐“ฃอ˜ (โ€œwater strider (bug)โ€)
  • ๐“ฌ๐“˜ฬ„๐“บ๐“Ÿฬ๐“ฉ๐“ฃฬ„ (โ€œmilkโ€, literally โ€œbreast waterโ€)
  • ๐“ญ๐“Ÿฬ๐“ป๐“Ÿ๐“ฉ๐“ฃฬ„ (โ€œteaโ€, literally โ€œweed waterโ€)
  • ๐“ญ๐“Ÿฬ‹๐“ฒ๐“Ÿ๐“ฉ๐“ฃฬ„ (โ€œalcohol, whiskeyโ€, literally โ€œfire waterโ€)
  • ๐“ป๐“˜ฬอ˜๐“ฉ๐“ฃ (โ€œsugarโ€, literally โ€œtree waterโ€)

References

  1. ^ Robert L. Rankin, Richard T. Carter, A. Wesley Jones, John E. Koontz, David S. Rood, Iren Hartmann, editors (2015), โ€œEntry #55โ€, in Comparative Siouan Dictionaryโ€Ž[1], Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology
  • Osage Nation (2018โ€“), โ€œ๐“ฉ๐“ฃฬ‹โ€, in Osage Dictionaryโ€Ž[2], Osage, OK: Webonary
  • Carolyn Quintero (17 February 2010), โ€œnรญiโ€, in Osage Dictionary, Norman (OK): University of Oklahoma Press, โ†’ISBN, pages 156โ€“7