ἀττικισμός
Ancient Greek
Etymology
From ᾰ̓ττικῐ́ζω (ăttikĭ́zō, “to Atticize”) + -μός (-mós).
Pronunciation
- (5th BCE Attic) IPA(key): /at.ti.kiz.mós/
- (1st CE Egyptian) IPA(key): /at.ti.kizˈmos/
- (4th CE Koine) IPA(key): /at.ti.cizˈmos/
- (10th CE Byzantine) IPA(key): /at.ti.cizˈmos/
- (15th CE Constantinopolitan) IPA(key): /a.ti.cizˈmos/
Noun
ᾰ̓ττῐκῐσμός • (ăttĭkĭsmós) m (genitive ᾰ̓ττῐκῐσμοῦ); second declension
- a siding with Athens, attachment to the Athenian party, loyalty to Athens, Atticism
- Antonym: Μηδῐσμός m (Mēdĭsmós)
- 431 BCE – 404 BCE, Thucydides, History of the Peloponnesian War 3.64.5:[1]
- ‘Τὰ μὲν οὖν ἐς τὸν ἡμέτερόν τε ἀκούσιον μηδισμὸν καὶ τὸν ὑμέτερον ἑκούσιον ἀττικισμὸν τοιαῦτα ἀποφαίνομεν·
- ‘Tà mèn oûn es tòn hēméterón te akoúsion mēdismòn kaì tòn huméteron hekoúsion attikismòn toiaûta apophaínomen;
- (please add an English translation of this quotation)
- ‘Τὰ μὲν οὖν ἐς τὸν ἡμέτερόν τε ἀκούσιον μηδισμὸν καὶ τὸν ὑμέτερον ἑκούσιον ἀττικισμὸν τοιαῦτα ἀποφαίνομεν·
- 431 BCE – 404 BCE, Thucydides, History of the Peloponnesian War 4.133.1:[2]
- Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει Θηβαῖοι Θεσπιῶν τεῖχος περιεῖλον ἐπικαλέσαντες ἀττικισμόν, βουλόμενοι μὲν καὶ αἰεί, παρεσχηκὸς δὲ ῥᾷον ἐπειδὴ καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἀθηναίους μάχῃ ὅτι ἦν αὐτῶν ἄνθος ἀπωλώλει.
- En dè tōî autōî thérei Thēbaîoi Thespiôn teîkhos perieîlon epikalésantes attikismón, boulómenoi mèn kaì aieí, pareskhēkòs dè rhāîon epeidḕ kaì en tēî pròs Athēnaíous mákhēi hóti ên autôn ánthos apōlṓlei.
- (please add an English translation of this quotation)
- Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει Θηβαῖοι Θεσπιῶν τεῖχος περιεῖλον ἐπικαλέσαντες ἀττικισμόν, βουλόμενοι μὲν καὶ αἰεί, παρεσχηκὸς δὲ ῥᾷον ἐπειδὴ καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἀθηναίους μάχῃ ὅτι ἦν αὐτῶν ἄνθος ἀπωλώλει.
- 431 BCE – 404 BCE, Thucydides, History of the Peloponnesian War 8.38.3:[3]
- οἱ δὲ Χῖοι ἐν πολλαῖς ταῖς πρὶν μάχαις πεπληγμένοι, καὶ ἄλλως ἐν σφίσιν αὐτοῖς οὐ πάνυ εὖ διακείμενοι, ἀλλὰ καὶ τῶν μετὰ Τυδέως τοῦ Ἴωνος ἤδη ὑπὸ Πεδαρίτου ἐπ’ ἀττικισμῷ τεθνεώτων καὶ τῆς ἄλλης πόλεως κατ’ ἀνάγκην ἐς ὀλίγους κατεχομένης ὑπόπτως διακείμενοι ἀλλήλοις ἡσύχαζον, καὶ οὔτ’ αὐτοὶ διὰ ταῦτα οὔθ’ οἱ μετὰ Πεδαρίτου ἐπίκουροι ἀξιόμαχοι αὐτοῖς ἐφαίνοντο.
- hoi dè Khîoi en pollaîs taîs prìn mákhais peplēgménoi, kaì állōs en sphísin autoîs ou pánu eû diakeímenoi, allà kaì tôn metà Tudéōs toû Íōnos ḗdē hupò Pedarítou ep’ attikismōî tethneṓtōn kaì tês állēs póleōs kat’ anánkēn es olígous katekhoménēs hupóptōs diakeímenoi allḗlois hēsúkhazon, kaì oút’ autoì dià taûta oúth’ hoi metà Pedarítou epíkouroi axiómakhoi autoîs ephaínonto.
- (please add an English translation of this quotation)
- οἱ δὲ Χῖοι ἐν πολλαῖς ταῖς πρὶν μάχαις πεπληγμένοι, καὶ ἄλλως ἐν σφίσιν αὐτοῖς οὐ πάνυ εὖ διακείμενοι, ἀλλὰ καὶ τῶν μετὰ Τυδέως τοῦ Ἴωνος ἤδη ὑπὸ Πεδαρίτου ἐπ’ ἀττικισμῷ τεθνεώτων καὶ τῆς ἄλλης πόλεως κατ’ ἀνάγκην ἐς ὀλίγους κατεχομένης ὑπόπτως διακείμενοι ἀλλήλοις ἡσύχαζον, καὶ οὔτ’ αὐτοὶ διὰ ταῦτα οὔθ’ οἱ μετὰ Πεδαρίτου ἐπίκουροι ἀξιόμαχοι αὐτοῖς ἐφαίνοντο.
- c. 385 BCE, Inscriptiones Graecae II².33.0–9:[4]
- [τὸ δ]ὲ ἀ[ργύριον εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῆς] στ[ήλη]ς̣ δό[τω ὁ ταμίας το͂ δήμο ΔΔ δρα]χμὰς [τ]ῶι γ[ραμματεῖ τ]ῆς βο[λῆς· καλέ]σαι δ[ὲ κ]αὶ ἐ[πὶ ξένι’ αὐ]τὸς ἐ[ς τὸ πρυτ]ανεῖον εἰς [αὔριον· εἶ]ναι δὲ [καὶ τοῖ]ς ἄλλο[ι]ς το[ῖς φεύγοσι] Θασί[ων ἐπ’ ἀ]ττικισμῶι τ[ὴν ἀτέλει]αν καθά[περ Μ]αν[τ]ινε[ῦ]σιν [ἦν· ἀπογρά]ψαι δὲ [αὐτῶν] τὰ ὀνόματα Ν[αύμαχον κ]αὶ Ἔχφα[ντον].
- [tò d]è a[rgúrion eis tḕn anagraphḕn tês] st[ḗlē]ṣ dó[tō ho tamías tô dḗmo DD dra]khmàs [t]ôi g[rammateî t]ês bo[lês; kalé]sai d[è k]aì e[pì xéni’ au]tòs e[s tò prut]aneîon eis [aúrion; eî]nai dè [kaì toî]s állo[i]s to[îs pheúgosi] Thasí[ōn ep’ a]ttikismôi t[ḕn atélei]an kathá[per M]an[t]ine[û]sin [ên; apográ]psai dè [autôn] tà onómata N[aúmakhon k]aì Ékhpha[nton].
- (please add an English translation of this quotation)
- [τὸ δ]ὲ ἀ[ργύριον εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῆς] στ[ήλη]ς̣ δό[τω ὁ ταμίας το͂ δήμο ΔΔ δρα]χμὰς [τ]ῶι γ[ραμματεῖ τ]ῆς βο[λῆς· καλέ]σαι δ[ὲ κ]αὶ ἐ[πὶ ξένι’ αὐ]τὸς ἐ[ς τὸ πρυτ]ανεῖον εἰς [αὔριον· εἶ]ναι δὲ [καὶ τοῖ]ς ἄλλο[ι]ς το[ῖς φεύγοσι] Θασί[ων ἐπ’ ἀ]ττικισμῶι τ[ὴν ἀτέλει]αν καθά[περ Μ]αν[τ]ινε[ῦ]σιν [ἦν· ἀπογρά]ψαι δὲ [αὐτῶν] τὰ ὀνόματα Ν[αύμαχον κ]αὶ Ἔχφα[ντον].
- (grammar) employment of Attic language or style, (an) Attic expression, (an) Atticism
- Synonym: Ἀττῐ́κῐσῐς f (Attĭ́kĭsĭs)
- Alciphron, Collected Works IV.19.1, (Γλυκέρα Μενάνδρῳ [II 4]):[5]
- ἦν δὲ ἥ τε μήτηρ μου καὶ ἡ ἑτέρα ἀδελφὴ Εὐφρόνιον καὶ τῶν φίλων ἣν οἶσθα· καὶ ⟨γὰρ⟩ παρὰ σοὶ ἐδείπνησε πολλάκις, καὶ ἐπῄνεις αὐτῆς τὸν ἐπιχώριον ἀττικισμόν, ἀλλ’ ὡς φοβούμενος αὐτὴν ἐπαινεῖν, ὅθεν καὶ μειδιάσασα θερμότερόν σε κατεφίλησα.
- ên dè hḗ te mḗtēr mou kaì hē hetéra adelphḕ Euphrónion kaì tôn phílōn hḕn oîstha; kaì ⟨gàr⟩ parà soì edeípnēse pollákis, kaì epēíneis autês tòn epikhṓrion attikismón, all’ hōs phoboúmenos autḕn epaineîn, hóthen kaì meidiásasa thermóterón se katephílēsa.
- (please add an English translation of this quotation)
- ἦν δὲ ἥ τε μήτηρ μου καὶ ἡ ἑτέρα ἀδελφὴ Εὐφρόνιον καὶ τῶν φίλων ἣν οἶσθα· καὶ ⟨γὰρ⟩ παρὰ σοὶ ἐδείπνησε πολλάκις, καὶ ἐπῄνεις αὐτῆς τὸν ἐπιχώριον ἀττικισμόν, ἀλλ’ ὡς φοβούμενος αὐτὴν ἐπαινεῖν, ὅθεν καὶ μειδιάσασα θερμότερόν σε κατεφίλησα.
- 429 BCE, Sophocles, Oedipus Rex 543.P., (scholion on the word ποίησον (poíēson)):
- ἀντὶ τοῦ ποιήσεις· ἐστὶ δὲ Ἀττικισμός
- antì toû poiḗseis; estì dè Attikismós
- (please add an English translation of this quotation)
- ἀντὶ τοῦ ποιήσεις· ἐστὶ δὲ Ἀττικισμός
- 129 CE – 216 CE, Galen, Collected Works 12.971.5–7:
- καὶ τί θαυμαστὸν ὅπου καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς τις ἐπ’ Ἀττικισμῷ σεμνυνόμενος, ὡς τὸ μόριον αὐτὸ σταφυλὴν ὀνομάζεσθαι.
- kaì tí thaumastòn hópou kaì tôn kath’ hēmâs tis ep’ Attikismōî semnunómenos, hōs tò mórion autò staphulḕn onomázesthai.
- (please add an English translation of this quotation)
- καὶ τί θαυμαστὸν ὅπου καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς τις ἐπ’ Ἀττικισμῷ σεμνυνόμενος, ὡς τὸ μόριον αὐτὸ σταφυλὴν ὀνομάζεσθαι.
- 68 BCE – 44 BCE, Cicero, Epistulae ad Atticum 4.19.1:
- num Vestorio dandi sunt dies et ille Latinus ἀττικισμὸς ex intervallo regustandus?
- (please add an English translation of this quotation)
- num Vestorio dandi sunt dies et ille Latinus ἀττικισμὸς ex intervallo regustandus?
- c. 95 CE, Quintilian, Institutes of Oratory 6.3.107:[6]
- nam meo quidem iudicio illa est urbanitas, in qua nihil absonum, nihil agreste, nihil inconditum, nihil peregrinum neque sensu neque verbis neque ore gestuve possit deprehendi, ut non tam sit in singulis dictis quam in toto colore dicendi, qualis apud Graecos ἀττικισμός ille redolens Athenarum proprium saporem.
- (please add an English translation of this quotation)
- nam meo quidem iudicio illa est urbanitas, in qua nihil absonum, nihil agreste, nihil inconditum, nihil peregrinum neque sensu neque verbis neque ore gestuve possit deprehendi, ut non tam sit in singulis dictis quam in toto colore dicendi, qualis apud Graecos ἀττικισμός ille redolens Athenarum proprium saporem.
Declension
| Case / # | Singular | Dual | Plural | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | ὁ ᾰ̓ττῐκῐσμός ho ăttĭkĭsmós |
τὼ ᾰ̓ττῐκῐσμώ tṑ ăttĭkĭsmṓ |
οἱ ᾰ̓ττῐκῐσμοί hoi ăttĭkĭsmoí | ||||||||||
| Genitive | τοῦ ᾰ̓ττῐκῐσμοῦ toû ăttĭkĭsmoû |
τοῖν ᾰ̓ττῐκῐσμοῖν toîn ăttĭkĭsmoîn |
τῶν ᾰ̓ττῐκῐσμῶν tôn ăttĭkĭsmôn | ||||||||||
| Dative | τῷ ᾰ̓ττῐκῐσμῷ tōî ăttĭkĭsmōî |
τοῖν ᾰ̓ττῐκῐσμοῖν toîn ăttĭkĭsmoîn |
τοῖς ᾰ̓ττῐκῐσμοῖς toîs ăttĭkĭsmoîs | ||||||||||
| Accusative | τὸν ᾰ̓ττῐκῐσμόν tòn ăttĭkĭsmón |
τὼ ᾰ̓ττῐκῐσμώ tṑ ăttĭkĭsmṓ |
τοὺς ᾰ̓ττῐκῐσμούς toùs ăttĭkĭsmoús | ||||||||||
| Vocative | ᾰ̓ττῐκῐσμέ ăttĭkĭsmé |
ᾰ̓ττῐκῐσμώ ăttĭkĭsmṓ |
ᾰ̓ττῐκῐσμοί ăttĭkĭsmoí | ||||||||||
| Notes: |
| ||||||||||||
Descendants
- Greek: αττικισμός (attikismós)
- → Dutch: atticisme
- → English: Atticism
- → Italian: atticismo
- → Latin: Atticismos
Further reading
- “Ἀττῐκισμός”, in Liddell & Scott (1940), A Greek–English Lexicon, Oxford: Clarendon Press
- “ἀττικισμός”, in Liddell & Scott (1889), An Intermediate Greek–English Lexicon, New York: Harper & Brothers
- ἀττικισμός in Bailly, Anatole (1935), Le Grand Bailly: Dictionnaire grec-français, Paris: Hachette
- ἀττικισμός in the Diccionario Griego–Español en línea (2006–2026)