อาณัติ

Thai

Etymology

Borrowed from Pali āṇatti (“command”). Cognate with Modern Khmer អាណត្តិ (ʼaanat), Lao ອານັດ (ʼā nat). Doublet of อายัด (aa-yát).

Pronunciation

Orthographic		อาณัติ ɒ ā ɳ ạ t i
Phonemic		อา-นัด ɒ ā – n ạ ɗ
Romanization	Paiboon	aa-nát
Romanization	Royal Institute	a-nat
(standard) IPA^(key)		/ʔaː˧.nat̚˦˥/^(R)

Noun

อาณัติ • (aa-nát)

(elegant) command, order; authorisation, sanction
- 2018, สมุยพร ฉันทสิทธิพร, “ความชอบธรรมและการล้มล้างทรราช: มุมมองของลัทธิขงจื่อในประวัติศาสตร์จีน”, in วารสารสังคมศาสตร์‎^[1], volume 48, number 2, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะรัฐศาสตร์, page 158:
  
  ที่มา ของ ความชอบธรรม ใน การปกครอง ตาม มุมมอง ของ ลัทธิขงจื่อ...คืออาณัติแห่ง ฟ้า
  tîi-maa kɔ̌ɔng kwaam-chɔ̂ɔp-tam nai gaan-bpòk-krɔɔng dtaam mum-mɔɔng kɔ̌ɔng lát-tí kǒng-jʉ̀ʉ ... kʉʉ aa-nát hɛ̀ng fáa
  The source of the legitimacy to govern, according to the viewpoint of the Kongzi doctrine...is the mandate of heaven.
- 2005 September 21, ลิขิต ธีรเวคิน, “คุณลักษณะที่สำคัญของระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย”, in ผู้จัดการออนไลน์‎^[2]:
  
  ...ได้อาณัติจาก ประชาชน ให้บริหาร ประเทศ
  ... dâai aa-nát jàak bprà-chaa-chon hâi bɔɔ-rí-hǎan bprà-têet
  ...receives a mandate from the people to administer the country

Derived terms

ดรุณาณัติ
ธนาณัติ
สังฆาณัติ
อัญญาณัติ
อัตตาณัติ
อาณัติสัญญาณ

Verb

อาณัติ • (aa-nát) (abstract noun การอาณัติ)

(obsolete, elegant, ambitransitive) to command; to order
- 1914, ประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค), พระยา, “พงษาวดารล้านช้าง”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๑, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, page 407:
  
  ท้าวพระยา ผู้ใด ไม่ชอบใจนาง...นาง...ก็อาณัติบ่าว...ให้ฆ่า เสีย
  táao-prá-yaa pûu dai mâi chɔ̂ɔp-jai naang ... naang ... gɔ̂ aa-nát bàao ... hâi kâa sǐia
  [Should] any lord be not pleased [with] her... she...[would] then order a servant...to put [that lord] away.
- 1914, ประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค), พระยา, “พงษาวดารล้านช้าง”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๑, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, page 430:
  
  เจ้า สาร บวช อยู่วัด ใหม่ เจ้าอโนชาบวช อยู่วัดเชียงทอง...อาณัติกัน ว่า จัก ฟื้น เจ้าอินทโฉม...
  jâao sǎan bùuat yùu wát mài · jâao à-noo-chaa bùuat yùu wát chiiang-tɔɔng ... aa-nát gan wâa jàk fʉ́ʉn jâao in chǒom ...
  Prince San, ordained at the New Temple, [and] Prince Anocha, ordained at Chiang Thong Temple...told each other that [they] must restore Prince In Chom...