กลาโหม
Thai
Alternative forms
Etymology
Uncertain. Believe to be from:
- corruption of กระลาโหม (grà-laa-hǒom), from Angkorian Old Khmer kralā homa, kralā homma (literally “court of sacrifices; sacrificial ground”), from kralā (“court; courtyard; ground; etc”) + homa, homma (“sacrifice; sacrificial ceremony”), itself from Sanskrit होम (homa, “oblation”), referring to the precinct of a fire worship ceremony held before marching to war; thus cognate with Modern Khmer ក្រឡាហោម (krɑlaa haom);[1][2] or
- corruption of Pali kalaha (“fight; dispute; quarrel”), ultimately from Sanskrit कलह (kalaha, “idem”).[3]
Pronunciation
| Orthographic | กลาโหม k l ā o h m | ||
|---|---|---|---|
| Phonemic | กะ-ลา-โหม k a – l ā – o h m | ก̄ะ-ลา-โหม k a – l ā – o h m | |
| Romanization | Paiboon | gà-laa-hǒom | ga-laa-hǒom |
| Royal Institute | ka-la-hom | ka-la-hom | |
| (standard) IPA(key) | /ka˨˩.laː˧.hoːm˩˩˦/(R) | /ka˧.laː˧.hoːm˩˩˦/(R) | |
Noun
กลาโหม • (gà-laa-hǒom)
- (archaic) assembly of military personnel; muster of warriors[4]
- military affairs, as military service, defence matters, etc
- (historical) (กรม, กรมพระ~) the government agency of Siam in charge of the military affairs of the country and the administration of the southern provinces[4][2]
- (กระทรวง~) ministry of defence[4]
Derived terms
- สภากลาโหม
- สมุหพระกลาโหม
References
- ^ “กลาโหม แปลว่า สถานบูชาไฟ ทำไมมาเป็นชื่อกระทรวง”, in silpa-mag.com[1] (in Thai), 8 July 2024
- ↑ 2.0 2.1 ราชบัณฑิตยสภา (2020), พจนานุกรมโบราณศัพท์ ฉบับราชบัณฑิตยสภา (in Thai), กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, →ISBN, pages 12-13: “กรมพระกลาโหม <กรมพระกะลาโหม, กรมกระลาโหม> (ข.โบราณ กฺรลาโหม = บริเวณที่ทำพิธีบูชาไฟ สนฐ. ว่าเป็นไฟศักดิ์สิทธิ์สำหรับกองทัพ) น. ส่วนราชการสมัยโบราณ มีหน้าที่รับผิดชอบราชการฝ่ายทหาร งานตุลาการและบริหารราชการในหัวเมืองปักษ์ใต้ ผู้บังคับบัญชาสูงสุดคือสมุหพระกลาโหม”
- ^
ราชบัณฑิตยสภา (2020), พจนานุกรมโบราณศัพท์ ฉบับราชบัณฑิตยสภา (in Thai), กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, →ISBN, pages 309-310:
- สมุหพระกลาโหม <พระกลาโหม> (สนฐ. ป., ส. กลห = การศึกสงคราม) น. ตำแหน่งขุนนางบังคับบัญชาราชการกรมพระกลาโหม เป็นใหญ่ฝ่ายทหาร, บางรัชสมัยพระมหากษัตริย์อาจโปรดให้มีหน้าที่รับผิดชอบต่างออกไป เช่น ยกเป็นอัครมหาเสนา ๒ คือ สมุหนายกได้บังคับกรมฝ่ายพลเรือนทั่วไป สมุหพระกลาโหมได้บังคับกรมฝ่ายทหารทั่วไป (พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแถลงพระบรมราชาธิบายแก้ไขการปกครองแผ่นดิน), พระกลาโหม ก็ว่า เช่น เมืองนครไทยพาเอาครัวอพยบหนีไปนาน แลให้พระกลาโหมไปตามได้คืนมา แล้วพระกลาโหมยกพลไปเอาเมืองสุโขไทย ได้เมืองคืนดุจเก่า (พงศ.ประเสริฐ)
- ↑ 4.0 4.1 4.2 ราชบัณฑิตยสถาน (2013), “พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔”, in orst.go.th[2] (in Thai): “กลาโหม (๑) [กะลาโหมฺ] น. ชื่อกรมฝ่ายทหารในสมัยโบราณ คือ กรมพระกลาโหม, ชื่อมหาเสนาบดีฝ่ายทหารในสมัยโบราณ ดำรงฐานะเป็นสมุหพระกลาโหม (๒) น. ชื่อกระทรวงที่มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการป้องกันและรักษาความมั่นคงของราชอาณาจักรจากภัยคุกคามทั้งภายนอกและภายในประเทศ (๓) น. การชุมนุมพลรบ.”