हिनोति

Sanskrit

Alternative scripts

হিনোতি (Assamese script)
ᬳᬶᬦᭀᬢᬶ (Balinese script)
হিনোতি (Bengali script)
𑰮𑰰𑰡𑰺𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀳𑀺𑀦𑁄𑀢𑀺 (Brahmi script)
ဟိနောတိ (Burmese script)
હિનોતિ (Gujarati script)
ਹਿਨੋਤਿ (Gurmukhi script)
𑌹𑌿𑌨𑍋𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦲꦶꦤꦺꦴꦠꦶ (Javanese script)
𑂯𑂱𑂢𑂷𑂞𑂱 (Kaithi script)
ಹಿನೋತಿ (Kannada script)
ហិនោតិ (Khmer script)
ຫິໂນຕິ (Lao script)
ഹിനോതി (Malayalam script)
ᡥᡳᠨᠣᢠᡳ (Manchu script)
𑘮𑘱𑘡𑘻𑘝𑘱 (Modi script)
ᠾᠢᠨᠣᠸᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑧎𑧒𑧁𑧜𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐴𑐶𑐣𑑀𑐟𑐶 (Newa script)
ହିନୋତି (Odia script)
ꢲꢶꢥꣂꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆲𑆴𑆤𑆾𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖮𑖰𑖡𑖺𑖝𑖰 (Siddham script)
හිනොති (Sinhalese script)
𑪂𑩑𑩯𑩕𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚩𑚮𑚝𑚴𑚙𑚮 (Takri script)
ஹிநோதி (Tamil script)
హినోతి (Telugu script)
หิโนติ (Thai script)
ཧི་ནོ་ཏི (Tibetan script)
𑒯𑒱𑒢𑒼𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨱𑨁𑨝𑨆𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Aryan *źʰináwti, from Proto-Indo-Iranian *ȷ́ʰináwti, from Proto-Indo-European *ǵʰi-néw-ti ~ *ǵʰi-nw-énti, from *ǵʰey- (“to drive”) +‎ *-néwti.^[1]

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /ɦi.nɐ́w.ti/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɦi.n̪oː.t̪i/

Verb

हि॒नोति॑ • (hinóti) third-singular indicative (class 5, type P, root हि)^[2]

to send forth, set in motion, impel, urge on, hasten on
to stimulate or incite to (+ dative)
to assist or help to (+ dative)
to discharge, hurl, cast, shoot
to convey, bring, procure
to forsake, abandon, get rid of

Conjugation

Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.

Nonfinite Forms: हेतु॑म् (hétum)
	Undeclinable
Infinitive	हेतु॑म् hétum
Gerund	हि॒त्वा hitvā́
	Participles
Masculine/Neuter Gerundive	हेय॑ / हेतव्य / हयनीय héya / hetavya / hayanīya
Feminine Gerundive	हेया॑ / हेतव्या / हयनीया héyā / hetavyā / hayanīyā
Masculine/Neuter Past Passive Participle	हि॒त hitá
Feminine Past Passive Participle	हि॒ता hitā́
Masculine/Neuter Past Active Participle	हि॒तव॑त् hitávat
Feminine Past Active Participle	हि॒तव॑ती hitávatī

Present: हि॒नोति॑ (hinóti), हि॒नु॒ते (hinuté)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	हि॒नोति॑ hinóti	हि॒नु॒तः hinutáḥ	हि॒न्वन्ति॑ hinvánti	हि॒नु॒ते hinuté	हि॒न्वाते॑ hinvā́te	हि॒न्वते॑ hinváte
Second	हि॒नोषि॑ hinóṣi	हि॒नु॒थः hinutháḥ	हि॒नु॒थ hinuthá	हि॒नु॒षे hinuṣé	हि॒न्वाथे॑ hinvā́the	हि॒नु॒ध्वे hinudhvé
First	हि॒नोमि॑ hinómi	हि॒न्वः / हि॒नु॒वः hinváḥ / hinuváḥ	हि॒न्मः / हि॒न्मसि॑¹ / हि॒नु॒मः / हि॒नु॒मसि॑¹ hinmáḥ / hinmási¹ / hinumáḥ / hinumási¹	हि॒न्वे hinvé	हि॒न्वहे॑ / हि॒नु॒वहे॑ hinváhe / hinuváhe	हि॒न्महे॑ / हि॒नु॒महे॑ hinmáhe / hinumáhe
Imperative
Third	हि॒नोतु॑ hinótu	हि॒नु॒ताम् hinutā́m	हि॒न्वन्तु॑ hinvántu	हि॒नु॒ताम् hinutā́m	हि॒न्वाता॑म् hinvā́tām	हि॒न्वता॑म् hinvátām
Second	हि॒नु / हि॒नु॒हि¹ hinú / hinuhí¹	हि॒नु॒तम् hinutám	हि॒नु॒त hinutá	हि॒नु॒ष्व hinuṣvá	हि॒न्वाथा॑म् hinvā́thām	हि॒नु॒ध्वम् hinudhvám
First	हि॒नवा॑नि hinávāni	हि॒नवा॑व hinávāva	हि॒नवा॑म hinávāma	हि॒नवै॑ hinávai	हि॒नवा॑वहै hinávāvahai	हि॒नवा॑महै hinávāmahai
Optative/Potential
Third	हि॒नु॒यात् hinuyā́t	हि॒नु॒याता॑म् hinuyā́tām	हि॒नु॒युः hinuyúḥ	हि॒न्वी॒त hinvītá	हि॒न्वी॒याता॑म् hinvīyā́tām	हि॒न्वी॒रन् hinvīrán
Second	हि॒नु॒याः hinuyā́ḥ	हि॒नु॒यात॑म् hinuyā́tam	हि॒नु॒यात॑ hinuyā́ta	हि॒न्वी॒थाः hinvīthā́ḥ	हि॒न्वी॒याथा॑म् hinvīyā́thām	हि॒न्वी॒ध्वम् hinvīdhvám
First	हि॒नु॒याम् hinuyā́m	हि॒नु॒याव॑ hinuyā́va	हि॒नु॒याम॑ hinuyā́ma	हि॒न्वी॒य hinvīyá	हि॒न्वी॒वहि॑ hinvīváhi	हि॒न्वी॒महि॑ hinvīmáhi
Subjunctive
Third	हि॒नव॑त् / हि॒नव॑ति hinávat / hinávati	हि॒नव॑तः hinávataḥ	हि॒नव॑न् hinávan	हि॒नव॑ते / हि॒नवा॑तै hinávate / hinávātai	हि॒नवै॑ते hinávaite	हि॒नव॑न्त / हि॒नवा॑न्तै hinávanta / hinávāntai
Second	हि॒नवः॑ / हि॒नव॑सि hinávaḥ / hinávasi	हि॒नव॑थः hinávathaḥ	हि॒नव॑थ hinávatha	हि॒नव॑से / हि॒नवा॑सै hinávase / hinávāsai	हि॒नवै॑थे hinávaithe	हि॒नव॑ध्वे / हि॒नवा॑ध्वै hinávadhve / hinávādhvai
First	हि॒नवा॑नि / हि॒नवा॑ hinávāni / hinávā	हि॒नवा॑व hinávāva	हि॒नवा॑म hinávāma	हि॒नवै॑ hinávai	हि॒नवा॑वहै hinávāvahai	हि॒नवा॑महै hinávāmahai
Participles
	हि॒न्वत् hinvát			हि॒न्वा॒न hinvāná
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic

Imperfect: अहि॑नोत् (áhinot), अहि॑नुत (áhinuta)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अहि॑नोत् áhinot	अहि॑नुताम् áhinutām	अहि॑न्वन् áhinvan	अहि॑नुत áhinuta	अहि॑न्वाताम् áhinvātām	अहि॑न्वत áhinvata
Second	अहि॑नोः áhinoḥ	अहि॑नुतम् áhinutam	अहि॑नुत áhinuta	अहि॑नुथाः áhinuthāḥ	अहि॑न्वाथाम् áhinvāthām	अहि॑नुध्वम् áhinudhvam
First	अहि॑नवम् áhinavam	अहि॑न्व / अहि॑नुव áhinva / áhinuva	अहि॑न्म / अहि॑नुम áhinma / áhinuma	अहि॑न्वि áhinvi	अहि॑न्वहि / अहि॑नुवहि áhinvahi / áhinuvahi	अहि॑न्महि / अहि॑नुमहि áhinmahi / áhinumahi

Future: हे॒ष्यति॑ (heṣyáti), हे॒ष्यते॑ (heṣyáte)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	हे॒ष्यति॑ heṣyáti	हे॒ष्यतः॑ heṣyátaḥ	हे॒ष्यन्ति॑ heṣyánti	हे॒ष्यते॑ heṣyáte	हे॒ष्येते॑ heṣyéte	हे॒ष्यन्ते॑ heṣyánte
Second	हे॒ष्यसि॑ heṣyási	हे॒ष्यथः॑ heṣyáthaḥ	हे॒ष्यथ॑ heṣyátha	हे॒ष्यसे॑ heṣyáse	हे॒ष्येथे॑ heṣyéthe	हे॒ष्यध्वे॑ heṣyádhve
First	हे॒ष्यामि॑ heṣyā́mi	हे॒ष्यावः॑ heṣyā́vaḥ	हे॒ष्यामः॑ / हे॒ष्याम॑सि¹ heṣyā́maḥ / heṣyā́masi¹	हे॒ष्ये heṣyé	हे॒ष्याव॑हे heṣyā́vahe	हे॒ष्याम॑हे heṣyā́mahe
Participles
	हे॒ष्यत् heṣyát			हे॒ष्यमा॑ण heṣyámāṇa
Notes	¹Vedic

Conditional: अहे॑ष्यत् (áheṣyat), अहे॑ष्यत (áheṣyata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अहे॑ष्यत् áheṣyat	अहे॑ष्यताम् áheṣyatām	अहे॑ष्यन् áheṣyan	अहे॑ष्यत áheṣyata	अहे॑ष्येताम् áheṣyetām	अहे॑ष्यन्त áheṣyanta
Second	अहे॑ष्यः áheṣyaḥ	अहे॑ष्यतम् áheṣyatam	अहे॑ष्यत áheṣyata	अहे॑ष्यथाः áheṣyathāḥ	अहे॑ष्येथाम् áheṣyethām	अहे॑ष्यध्वम् áheṣyadhvam
First	अहे॑ष्यम् áheṣyam	अहे॑ष्याव áheṣyāva	अहे॑ष्याम áheṣyāma	अहे॑ष्ये áheṣye	अहे॑ष्यावहि áheṣyāvahi	अहे॑ष्यामहि áheṣyāmahi

Aorist: अहै॑षीत् (áhaiṣīt) or अहैः॑ (áhaiḥ), अहे॑ष्ट (áheṣṭa)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अहै॑षीत् / अहैः॑¹ áhaiṣīt / áhaiḥ¹	अहै॑ष्टाम् áhaiṣṭām	अहै॑षुः áhaiṣuḥ	अहे॑ष्ट áheṣṭa	अहे॑षाताम् áheṣātām	अहे॑षत áheṣata
Second	अहै॑षीः / अहैः॑¹ áhaiṣīḥ / áhaiḥ¹	अहै॑ष्टम् áhaiṣṭam	अहै॑ष्ट áhaiṣṭa	अहे॑ष्ठाः áheṣṭhāḥ	अहे॑षाथाम् áheṣāthām	अहे॑ढ्वम् áheḍhvam
First	अहै॑षम् áhaiṣam	अहै॑ष्व áhaiṣva	अहै॑ष्म áhaiṣma	अहे॑षि áheṣi	अहे॑ष्वहि áheṣvahi	अहे॑ष्महि áheṣmahi
Injunctive
Third	हैषी॑त् / हैः¹ háiṣīt / háiḥ¹	हैष्टा॑म् háiṣṭām	हैषुः॑ háiṣuḥ	हेष्ट॑ héṣṭa	हेषा॑ताम् héṣātām	हेष॑त héṣata
Second	हैषीः॑ / हैः¹ háiṣīḥ / háiḥ¹	हैष्ट॑म् háiṣṭam	हैष्ट॑ háiṣṭa	हेष्ठाः॑ héṣṭhāḥ	हेषा॑थाम् héṣāthām	हेढ्व॑म् héḍhvam
First	हैष॑म् háiṣam	हैष्व॑ háiṣva	हैष्म॑ háiṣma	हेषि॑ héṣi	हेष्व॑हि héṣvahi	हेष्म॑हि héṣmahi
Subjunctive
Third	हेष॑त् / हेष॑ति héṣat / héṣati	हेष॑तः héṣataḥ	हेष॑न् héṣan	हेष॑ते / हेषा॑तै héṣate / héṣātai	हेषै॑ते héṣaite	हेष॑न्त héṣanta
Second	हेषः॑ / हेष॑सि héṣaḥ / héṣasi	हेष॑थः héṣathaḥ	हेष॑थ héṣatha	हेष॑से / हेषा॑सै héṣase / héṣāsai	हेषै॑थे héṣaithe	हेष॑ध्वे / हेषा॑ध्वै héṣadhve / héṣādhvai
First	हेषा॑णि héṣāṇi	हेषा॑व héṣāva	हेषा॑म héṣāma	हेषै॑ héṣai	हेषा॑वहै héṣāvahai	हेषा॑महे / हेषा॑महै héṣāmahe / héṣāmahai
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic

Benedictive/Precative: ही॒यात् (hīyā́t) or ही॒याः (hīyā́ḥ)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Optative/Potential
Third	ही॒यात् / ही॒याः¹ hīyā́t / hīyā́ḥ¹	ही॒यास्ता॑म् hīyā́stām	ही॒यासुः॑ hīyā́suḥ	- -	- -	- -
Second	ही॒याः hīyā́ḥ	ही॒यास्त॑म् hīyā́stam	ही॒यास्त॑ hīyā́sta	- -	- -	- -
First	ही॒यास॑म् hīyā́sam	ही॒यास्व॑ hīyā́sva	ही॒यास्म॑ hīyā́sma	- -	- -	- -
Notes	¹Vedic

Perfect: जि॒घाय॑ (jighā́ya), जि॒घे (jighé)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	जि॒घाय॑ jighā́ya	जि॒घतुः॑ jighátuḥ	जि॒घुः jighúḥ	जि॒घे jighé	जि॒घाते॑ jighā́te	जि॒घि॒रे / जि॒घ्रे¹ jighiré / jighré¹
Second	जि॒घेथ॑ / जि॒घयि॑थ jighétha / jigháyitha	जि॒घथुः॑ jigháthuḥ	जि॒घ jighá	जि॒घि॒षे / जि॒क्षे¹ jighiṣé / jikṣé¹	जि॒घाथे॑ jighā́the	जि॒घि॒ध्वे / जि॒ग्ध्वे¹ jighidhvé / jigdhvé¹
First	जि॒घय॑ / जि॒घाय॑² jigháya / jighā́ya²	जि॒घि॒व / जि॒घ्व¹ jighivá / jighvá¹	जि॒घि॒म / जि॒घ्म¹ jighimá / jighmá¹	जि॒घे jighé	जि॒घि॒वहे॑ / जि॒घ्वहे॑¹ jighiváhe / jighváhe¹	जि॒घि॒महे॑ / जि॒घ्महे॑¹ jighimáhe / jighmáhe¹
Participles
	जि॒घि॒वांस् jighivā́ṃs			जि॒घा॒न jighāná
Notes	¹Vedic ²Later Sanskrit

References

^ Rix, Helmut, editor (2001), “*ĝʰei̯-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 174
^ Monier Williams (1899), “हिनोति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1297.

[1] Rix, Helmut, editor (2001), “*ĝʰei̯-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 174

[2] Monier Williams (1899), “हिनोति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1297.

[1]

[2]