श्राम्यति

Sanskrit

Alternative scripts

শ্ৰাম্যতি (Assamese script)
ᬰ᭄ᬭᬵᬫ᭄ᬬᬢᬶ (Balinese script)
শ্রাম্যতি (Bengali script)
𑰫𑰿𑰨𑰯𑰦𑰿𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀰𑁆𑀭𑀸𑀫𑁆𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
ၐြာမျတိ (Burmese script)
શ્રામ્યતિ (Gujarati script)
ਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ (Gurmukhi script)
𑌶𑍍𑌰𑌾𑌮𑍍𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦯꦿꦴꦩꦾꦠꦶ (Javanese script)
𑂬𑂹𑂩𑂰𑂧𑂹𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
ಶ್ರಾಮ್ಯತಿ (Kannada script)
ឝ្រាម្យតិ (Khmer script)
ຨ຺ຣາມ຺ຍຕິ (Lao script)
ശ്രാമ്യതി (Malayalam script)
ᡧᡵᠠ᠎᠊ᠠᠮᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
𑘫𑘿𑘨𑘰𑘦𑘿𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
ᠱᠷᠠᢗᠮᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑧋𑧠𑧈𑧑𑧆𑧠𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐱𑑂𑐬𑐵𑐩𑑂𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
ଶ୍ରାମ୍ଯତି (Odia script)
ꢯ꣄ꢬꢵꢪ꣄ꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆯𑇀𑆫𑆳𑆩𑇀𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖫𑖿𑖨𑖯𑖦𑖿𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
ශ්‍රාම්‍යති (Sinhalese script)
𑩿 𑪙𑩼𑩛𑩴 𑪙𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚧𑚶𑚤𑚭𑚢𑚶𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
ஶ்ராம்யதி (Tamil script)
శ్రామ్యతి (Telugu script)
ศฺรามฺยติ (Thai script)
ཤྲཱ་མྱ་ཏི (Tibetan script)
𑒬𑓂𑒩𑒰𑒧𑓂𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨮𑩇𑨫𑨊𑨢𑩇𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *ḱremh₂-

Proto-Indo-European *-yéti

Proto-Indo-European *ḱrm̥h₂yéti

Proto-Indo-Iranian *ćráHyati

Sanskrit श्राम्यति

Inherited from Proto-Indo-Iranian *ćráHyati, from Proto-Indo-European *ḱrm̥h₂yéti, from *ḱremh₂- + *-yéti.^[1] The -m- may be analogically restored or perhaps the verb is a new Sanskrit-internal formation from श्रम् (śram).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /ɕɾɑ́ːm.jɐ.ti/, [ɕɾɑ́ːj̃.jɐ.ti]
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɕɾɑːm.jɐ.t̪i/

Verb

श्राम्य॑ति • (śrā́myati) third-singular indicative (class 4, type P, present, root श्रम्)^[2]

to become tired
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 2.28.4:
  प्र सी॑मादि॒त्यो अ॑सृजद्विध॒र्ताँ ऋ॒तं सिन्ध॑वो॒ वरु॑णस्य यन्ति ।
  न श्रा॑म्यन्ति॒ न वि मु॑चन्त्ये॒ते वयो॒ न प॑प्तू रघु॒या परि॑ज्मन् ॥
  prá sīmādityó asṛjadvidhartā́m̐ ṛtáṃ síndhavo váruṇasya yanti.
  ná śrāmyanti ná ví mucantyeté váyo ná paptū raghuyā́ párijman.
  He made them flow, the Âditya, the Sustainer: the rivers run by Varuṇa's commandment. These feel no weariness, nor cease from flowing: swift have they flown like birds in air around us.
to make effort, exert onself

Conjugation

Present: श्राम्य॑ति (śrā́myati), श्राम्य॑ते (śrā́myate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	श्राम्य॑ति śrā́myati	श्राम्य॑तः śrā́myataḥ	श्राम्य॑न्ति śrā́myanti	श्राम्य॑ते śrā́myate	श्राम्ये॑ते śrā́myete	श्राम्य॑न्ते śrā́myante
Second	श्राम्य॑सि śrā́myasi	श्राम्य॑थः śrā́myathaḥ	श्राम्य॑थ śrā́myatha	श्राम्य॑से śrā́myase	श्राम्ये॑थे śrā́myethe	श्राम्य॑ध्वे śrā́myadhve
First	श्राम्या॑मि śrā́myāmi	श्राम्या॑वः śrā́myāvaḥ	श्राम्या॑मः / श्राम्या॑मसि¹ śrā́myāmaḥ / śrā́myāmasi¹	श्राम्ये॑ śrā́mye	श्राम्या॑वहे śrā́myāvahe	श्राम्या॑महे śrā́myāmahe
Imperative
Third	श्राम्य॑तु śrā́myatu	श्राम्य॑ताम् śrā́myatām	श्राम्य॑न्तु śrā́myantu	श्राम्य॑ताम् śrā́myatām	श्राम्ये॑ताम् śrā́myetām	श्राम्य॑न्ताम् śrā́myantām
Second	श्राम्य॑ śrā́mya	श्राम्य॑तम् śrā́myatam	श्राम्य॑त śrā́myata	श्राम्य॑स्व śrā́myasva	श्राम्ये॑थाम् śrā́myethām	श्राम्य॑ध्वम् śrā́myadhvam
First	श्राम्या॑णि śrā́myāṇi	श्राम्या॑व śrā́myāva	श्राम्या॑म śrā́myāma	श्राम्यै॑ śrā́myai	श्राम्या॑वहै śrā́myāvahai	श्राम्या॑महै śrā́myāmahai
Optative/Potential
Third	श्राम्ये॑त् śrā́myet	श्राम्ये॑ताम् śrā́myetām	श्राम्ये॑युः śrā́myeyuḥ	श्राम्ये॑त śrā́myeta	श्राम्ये॑याताम् śrā́myeyātām	श्राम्ये॑रन् śrā́myeran
Second	श्राम्येः॑ śrā́myeḥ	श्राम्ये॑तम् śrā́myetam	श्राम्ये॑त śrā́myeta	श्राम्ये॑थाः śrā́myethāḥ	श्राम्ये॑याथाम् śrā́myeyāthām	श्राम्ये॑ध्वम् śrā́myedhvam
First	श्राम्ये॑यम् śrā́myeyam	श्राम्ये॑व śrā́myeva	श्राम्ये॑म śrā́myema	श्राम्ये॑य śrā́myeya	श्राम्ये॑वहि śrā́myevahi	श्राम्ये॑महि śrā́myemahi
Subjunctive
Third	श्राम्या॑त् / श्राम्या॑ति śrā́myāt / śrā́myāti	श्राम्या॑तः śrā́myātaḥ	श्राम्या॑न् śrā́myān	श्राम्या॑ते / श्राम्या॑तै śrā́myāte / śrā́myātai	श्राम्यै॑ते śrā́myaite	श्राम्य॑न्त / श्राम्या॑न्तै śrā́myanta / śrā́myāntai
Second	श्राम्याः॑ / श्राम्या॑सि śrā́myāḥ / śrā́myāsi	श्राम्या॑थः śrā́myāthaḥ	श्राम्या॑थ śrā́myātha	श्राम्या॑से / श्राम्या॑सै śrā́myāse / śrā́myāsai	श्राम्यै॑थे śrā́myaithe	श्राम्या॑ध्वै śrā́myādhvai
First	श्राम्या॑णि śrā́myāṇi	श्राम्या॑व śrā́myāva	श्राम्या॑म śrā́myāma	श्राम्यै॑ śrā́myai	श्राम्या॑वहै śrā́myāvahai	श्राम्या॑महै śrā́myāmahai
Participles
	श्राम्य॑त् śrā́myat			श्राम्य॑माण śrā́myamāṇa
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic

Imperfect: अश्रा॑म्यत् (áśrāmyat), अश्रा॑म्यत (áśrāmyata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अश्रा॑म्यत् áśrāmyat	अश्रा॑म्यताम् áśrāmyatām	अश्रा॑म्यन् áśrāmyan	अश्रा॑म्यत áśrāmyata	अश्रा॑म्येताम् áśrāmyetām	अश्रा॑म्यन्त áśrāmyanta
Second	अश्रा॑म्यः áśrāmyaḥ	अश्रा॑म्यतम् áśrāmyatam	अश्रा॑म्यत áśrāmyata	अश्रा॑म्यथाः áśrāmyathāḥ	अश्रा॑म्येथाम् áśrāmyethām	अश्रा॑म्यध्वम् áśrāmyadhvam
First	अश्रा॑म्यम् áśrāmyam	अश्रा॑म्याव áśrāmyāva	अश्रा॑म्याम áśrāmyāma	अश्रा॑म्ये áśrāmye	अश्रा॑म्यावहि áśrāmyāvahi	अश्रा॑म्यामहि áśrāmyāmahi

References

^ Rix, Helmut, editor (2001), “*k̑remh₂-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 337
^ Monier Williams (1899), “श्रम्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1096.

[1] Rix, Helmut, editor (2001), “*k̑remh₂-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 337

[2] Monier Williams (1899), “श्रम्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1096.

[1]

[2]