वर्तिस्
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- ৱৰ্তিস্ (Assamese script)
- ᬯᬃᬢᬶᬲ᭄ (Balinese script)
- বর্তিস্ (Bengali script)
- 𑰪𑰨𑰿𑰝𑰰𑰭𑰿 (Bhaiksuki script)
- 𑀯𑀭𑁆𑀢𑀺𑀲𑁆 (Brahmi script)
- ဝရ်္တိသ် (Burmese script)
- વર્તિસ્ (Gujarati script)
- ਵਰ੍ਤਿਸ੍ (Gurmukhi script)
- 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌸𑍍 (Grantha script)
- ꦮꦂꦠꦶꦱ꧀ (Javanese script)
- 𑂫𑂩𑂹𑂞𑂱𑂮𑂹 (Kaithi script)
- ವರ್ತಿಸ್ (Kannada script)
- វត៌ិស៑ (Khmer script)
- ວຣ຺ຕິສ຺ (Lao script)
- വര്തിസ് (Malayalam script)
- ᠸᠠᡵᢠᡳᠰ᠌ (Manchu script)
- 𑘪𑘨𑘿𑘝𑘱𑘭𑘿 (Modi script)
- ᠸᠠᠷᢐᠢᠰ (Mongolian script)
- 𑧊𑧈𑧠𑦽𑧒𑧍𑧠 (Nandinagari script)
- 𑐰𑐬𑑂𑐟𑐶𑐳𑑂 (Newa script)
- ଵର୍ତିସ୍ (Odia script)
- ꢮꢬ꣄ꢡꢶꢱ꣄ (Saurashtra script)
- 𑆮𑆫𑇀𑆠𑆴𑆱𑇀 (Sharada script)
- 𑖪𑖨𑖿𑖝𑖰𑖭𑖿 (Siddham script)
- වර්තිස් (Sinhalese script)
- 𑩾𑩼 𑪙𑩫𑩑𑪁 𑪙 (Soyombo script)
- 𑚦𑚤𑚶𑚙𑚮𑚨𑚶 (Takri script)
- வர்திஸ் (Tamil script)
- వర్తిస్ (Telugu script)
- วรฺติสฺ (Thai script)
- ཝ་རྟི་ས྄ (Tibetan script)
- 𑒫𑒩𑓂𑒞𑒱𑒮𑓂 (Tirhuta script)
- 𑨭𑨫𑩇𑨙𑨁𑨰𑨴 (Zanabazar Square script)
Etymology
From the root वृत् (vṛt, “to turn, go round, revolve; to move; to exist, be”) + -इस् (-is).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ʋɐɾ.tís/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ʋɐɾ.t̪is̪/
Noun
व॒र्तिस् • (vartís) stem, n
- circuit, orbit
- way, path
- lodging, abode, dwelling
- Synonym: वास (vāsa)
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.184.5:
- ए॒ष वां॒ स्तोमो॑ अश्विनाव् अकारि॒ माने॑भिर् मघवाना सुवृ॒क्ति ।
या॒तं व॒र्तिस् तन॑याय॒ त्मने॑ चा॒गस्त्ये॑ नासत्या॒ मद॑न्ता ॥- eṣá vāṃ stómo aśvināv akāri mā́nebhir maghavānā suvṛktí.
yātáṃ vartís tánayāya tmáne cāgástye nāsatyā mádantā. - O munificent Aśvins, for you this good praise was made, with honour.
Come to our abode for us and for our children, O Nāsatyas, rejoicing in Agastya.
- eṣá vāṃ stómo aśvināv akāri mā́nebhir maghavānā suvṛktí.
- ए॒ष वां॒ स्तोमो॑ अश्विनाव् अकारि॒ माने॑भिर् मघवाना सुवृ॒क्ति ।
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | व॒र्तिः (vartíḥ) | व॒र्तिषी॑ (vartíṣī) | व॒र्तींषि॑ (vartī́ṃṣi) |
| accusative | व॒र्तिः (vartíḥ) | व॒र्तिषी॑ (vartíṣī) | व॒र्तींषि॑ (vartī́ṃṣi) |
| instrumental | व॒र्तिषा॑ (vartíṣā) | व॒र्तिर्भ्या॑म् (vartírbhyām) | व॒र्तिर्भिः॑ (vartírbhiḥ) |
| dative | व॒र्तिषे॑ (vartíṣe) | व॒र्तिर्भ्या॑म् (vartírbhyām) | व॒र्तिर्भ्यः॑ (vartírbhyaḥ) |
| ablative | व॒र्तिषः॑ (vartíṣaḥ) | व॒र्तिर्भ्या॑म् (vartírbhyām) | व॒र्तिर्भ्यः॑ (vartírbhyaḥ) |
| genitive | व॒र्तिषः॑ (vartíṣaḥ) | व॒र्तिषोः॑ (vartíṣoḥ) | व॒र्तिषा॑म् (vartíṣām) |
| locative | व॒र्तिषि॑ (vartíṣi) | व॒र्तिषोः॑ (vartíṣoḥ) | व॒र्तिःषु॑ (vartíḥṣu) |
| vocative | वर्तिः॑ (vártiḥ) | वर्ति॑षी (vártiṣī) | वर्तीं॑षि (vártīṃṣi) |
References
- Monier Williams (1899), “वर्तिस्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 925, column 3.
- Arthur Anthony Macdonell (1893), “वर्तिस्”, in A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout, London: Oxford University Press, page 271
- Apte, Vaman Shivram (1890), “वर्तिस्”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan, page 1396