वत्स

Sanskrit

Etymology tree

Proto-Indo-European *wet-

Proto-Indo-European *-os

Proto-Indo-European *wétos

Proto-Indo-European *-ós

Proto-Indo-Iranian *watsás

Sanskrit वत्स

From Proto-Indo-Iranian *watsás (“yearling, calf”), from Proto-Indo-European *wet- (“year”). Cognate with Persian (bačče, “child, kid”). Compare also Finnish vasa (“calf, fawn”), inherited from an Indo-Iranian borrowing.

व॒त्स • (vatsá) stem, m

a calf
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.110.8.1:
  निश्चर्म॑ण ऋभवो॒ गाम॑पिंशत॒ सं व॒त्सेना॑सृजता मा॒तरं॒ पुनः॑ ।
  níścármaṇa ṛbhavo gā́mapiṃśata sáṃ vatsénāsṛjatā mātáraṃ púnaḥ.
  Out of skin, O Ṛbhus, once ye formed a cow, and brought the mother close unto her calf again.
the young of any animal, offspring, child
a son, boy
(only in compounds like संवत्सम् (saṃvatsam, “for a year”) and त्रिवत्स (trivatsa, “three years old”)) a year
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda

Masculine a-stem declension of व॒त्स
	singular	dual	plural
nominative	व॒त्सः (vatsáḥ)	व॒त्सौ (vatsáu) व॒त्सा¹ (vatsā́¹)	व॒त्साः (vatsā́ḥ) व॒त्सासः॑¹ (vatsā́saḥ¹)
accusative	व॒त्सम् (vatsám)	व॒त्सौ (vatsáu) व॒त्सा¹ (vatsā́¹)	व॒त्सान् (vatsā́n)
instrumental	व॒त्सेन॑ (vatséna)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सैः (vatsáiḥ) व॒त्सेभिः॑¹ (vatsébhiḥ¹)
dative	व॒त्साय॑ (vatsā́ya)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सेभ्यः॑ (vatsébhyaḥ)
ablative	व॒त्सात् (vatsā́t)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सेभ्यः॑ (vatsébhyaḥ)
genitive	व॒त्सस्य॑ (vatsásya)	व॒त्सयोः॑ (vatsáyoḥ)	व॒त्साना॑म् (vatsā́nām)
locative	व॒त्से (vatsé)	व॒त्सयोः॑ (vatsáyoḥ)	व॒त्सेषु॑ (vatséṣu)
vocative	वत्स॑ (vátsa)	वत्सौ॑ (vátsau) वत्सा॑¹ (vátsā¹)	वत्साः॑ (vátsāḥ) वत्सा॑सः¹ (vátsāsaḥ¹)

Inherited (including forms with Middle Indo-Aryan -𑀓- (-ka-))

Extended with Middle Indo-Aryan -𑀉𑀟- (-uḍa-)

Extended with Middle Indo-Aryan -𑀮- (-la-)

Borrowed

वत्स • (vatsa) stem, m or n

Masculine a-stem declension of व॒त्स
	singular	dual	plural
nominative	व॒त्सः (vatsáḥ)	व॒त्सौ (vatsáu) व॒त्सा¹ (vatsā́¹)	व॒त्साः (vatsā́ḥ) व॒त्सासः॑¹ (vatsā́saḥ¹)
accusative	व॒त्सम् (vatsám)	व॒त्सौ (vatsáu) व॒त्सा¹ (vatsā́¹)	व॒त्सान् (vatsā́n)
instrumental	व॒त्सेन॑ (vatséna)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सैः (vatsáiḥ) व॒त्सेभिः॑¹ (vatsébhiḥ¹)
dative	व॒त्साय॑ (vatsā́ya)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सेभ्यः॑ (vatsébhyaḥ)
ablative	व॒त्सात् (vatsā́t)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सेभ्यः॑ (vatsébhyaḥ)
genitive	व॒त्सस्य॑ (vatsásya)	व॒त्सयोः॑ (vatsáyoḥ)	व॒त्साना॑म् (vatsā́nām)
locative	व॒त्से (vatsé)	व॒त्सयोः॑ (vatsáyoḥ)	व॒त्सेषु॑ (vatséṣu)
vocative	वत्स॑ (vátsa)	वत्सौ॑ (vátsau) वत्सा॑¹ (vátsā¹)	वत्साः॑ (vátsāḥ) वत्सा॑सः¹ (vátsāsaḥ¹)

Neuter a-stem declension of व॒त्स
	singular	dual	plural
nominative	व॒त्सम् (vatsám)	व॒त्से (vatsé)	व॒त्सानि॑ (vatsā́ni) व॒त्सा¹ (vatsā́¹)
accusative	व॒त्सम् (vatsám)	व॒त्से (vatsé)	व॒त्सानि॑ (vatsā́ni) व॒त्सा¹ (vatsā́¹)
instrumental	व॒त्सेन॑ (vatséna)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सैः (vatsáiḥ) व॒त्सेभिः॑¹ (vatsébhiḥ¹)
dative	व॒त्साय॑ (vatsā́ya)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सेभ्यः॑ (vatsébhyaḥ)
ablative	व॒त्सात् (vatsā́t)	व॒त्साभ्या॑म् (vatsā́bhyām)	व॒त्सेभ्यः॑ (vatsébhyaḥ)
genitive	व॒त्सस्य॑ (vatsásya)	व॒त्सयोः॑ (vatsáyoḥ)	व॒त्साना॑म् (vatsā́nām)
locative	व॒त्से (vatsé)	व॒त्सयोः॑ (vatsáyoḥ)	व॒त्सेषु॑ (vatséṣu)
vocative	वत्स॑ (vátsa)	वत्से॑ (vátse)	वत्सा॑नि (vátsāni) वत्सा॑¹ (vátsā¹)

Monier Williams (1899), “वत्स”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 915, column 3.
Mayrhofer, Manfred (1996), “vatsá-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎^[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 495
Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “vatsá¹”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 655
Hellwig, Oliver (2010–2026), “vatsa”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.