मध्य
Hindi
Etymology
Borrowed from Sanskrit मध्य (mádhya), from Proto-Indo-European *médʰyos (“between, in the middle, middle”). Cognate with Latin medius (“middle, medium”), English mid, middle, Persian میان.
Pronunciation
- (Standard Hindi) IPA(key): /məd̪ʱ.jᵊ/, [mɐd̪ʱ.jᵊ]
- Rhymes: -əd̪ʱ.jᵊ
Adjective
मध्य • (madhya) (indeclinable)
Noun
मध्य • (madhya) m
- center/centre, middle
- Synonym: बीच (bīc)
- (Indian classical music) synonym of मध्यम (madhyam)
- (Indian classical music) a medium tempo, played quicker than विलंबित (vilambit) and slower than द्रुत (drut)
- (Indian classical music) the middle-pitch सप्तक (saptak), higher than मंद्र (mandra) and lower than तार (tār)
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| direct | मध्य madhya |
मध्य madhya |
| oblique | मध्य madhya |
मध्यों madhyõ |
| vocative | मध्य madhya |
मध्यो madhyo |
Marathi
Etymology
Borrowed from Sanskrit मध्य (mádhya). Doublet of मध्ये (madhye) and माज (māj).
Pronunciation
- IPA(key): /məd̪ʱ.jə/
Audio: (file)
Noun
मध्य • (madhya) m
References
- Molesworth, James Thomas (1857), “मध्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- মধ্য (Assamese script)
- ᬫᬥ᭄ᬬ (Balinese script)
- মধ্য (Bengali script)
- 𑰦𑰠𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
- 𑀫𑀥𑁆𑀬 (Brahmi script)
- မဓျ (Burmese script)
- મધ્ય (Gujarati script)
- ਮਧ੍ਯ (Gurmukhi script)
- 𑌮𑌧𑍍𑌯 (Grantha script)
- ꦩꦣꦾ (Javanese script)
- 𑂧𑂡𑂹𑂨 (Kaithi script)
- ಮಧ್ಯ (Kannada script)
- មធ្យ (Khmer script)
- ມຘ຺ຍ (Lao script)
- മധ്യ (Malayalam script)
- ᠮᠠᢡᠶᠠ (Manchu script)
- 𑘦𑘠𑘿𑘧 (Modi script)
- ᠮᠠᢑᠾᠶᠠ (Mongolian script)
- 𑧆𑧀𑧠𑧇 (Nandinagari script)
- 𑐩𑐢𑑂𑐫 (Newa script)
- ମଧ୍ଯ (Odia script)
- ꢪꢤ꣄ꢫ (Saurashtra script)
- 𑆩𑆣𑇀𑆪 (Sharada script)
- 𑖦𑖠𑖿𑖧 (Siddham script)
- මධ්ය (Sinhalese script)
- 𑩴𑩮 𑪙𑩻 (Soyombo script)
- 𑚢𑚜𑚶𑚣 (Takri script)
- மத்⁴ய (Tamil script)
- మధ్య (Telugu script)
- มธฺย (Thai script)
- མ་དྷྱ (Tibetan script)
- 𑒧𑒡𑓂𑒨 (Tirhuta script)
- 𑨢𑨜𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)
Etymology
Etymology tree
Inherited from Proto-Indo-Iranian *mádʰyas, from Proto-Indo-European *médʰyos, from *médʰi + *-os. Cognate with Avestan 𐬨𐬀𐬌𐬜𐬌𐬌𐬀 (maiδiia), Latin medius (“middle, medium”), Ancient Greek μέσος (mésos), English mid, middle.[1]
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /mɐ́dʱ.jɐ/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /mɐd̪ʱ.jɐ/
Adjective
मध्य॑ • (mádhya) stem
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | मध्यः (madhyaḥ) | मध्यौ (madhyau) मध्या¹ (madhyā¹) |
मध्याः (madhyāḥ) मध्यासः¹ (madhyāsaḥ¹) |
| accusative | मध्यम् (madhyam) | मध्यौ (madhyau) मध्या¹ (madhyā¹) |
मध्यान् (madhyān) |
| instrumental | मध्येन (madhyena) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्यैः (madhyaiḥ) मध्येभिः¹ (madhyebhiḥ¹) |
| dative | मध्याय (madhyāya) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्येभ्यः (madhyebhyaḥ) |
| ablative | मध्यात् (madhyāt) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्येभ्यः (madhyebhyaḥ) |
| genitive | मध्यस्य (madhyasya) | मध्ययोः (madhyayoḥ) | मध्यानाम् (madhyānām) |
| locative | मध्ये (madhye) | मध्ययोः (madhyayoḥ) | मध्येषु (madhyeṣu) |
| vocative | मध्य (madhya) | मध्यौ (madhyau) मध्या¹ (madhyā¹) |
मध्याः (madhyāḥ) मध्यासः¹ (madhyāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | मध्या (madhyā) | मध्ये (madhye) | मध्याः (madhyāḥ) |
| accusative | मध्याम् (madhyām) | मध्ये (madhye) | मध्याः (madhyāḥ) |
| instrumental | मध्यया (madhyayā) मध्या¹ (madhyā¹) |
मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्याभिः (madhyābhiḥ) |
| dative | मध्यायै (madhyāyai) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्याभ्यः (madhyābhyaḥ) |
| ablative | मध्यायाः (madhyāyāḥ) मध्यायै² (madhyāyai²) |
मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्याभ्यः (madhyābhyaḥ) |
| genitive | मध्यायाः (madhyāyāḥ) मध्यायै² (madhyāyai²) |
मध्ययोः (madhyayoḥ) | मध्यानाम् (madhyānām) |
| locative | मध्यायाम् (madhyāyām) | मध्ययोः (madhyayoḥ) | मध्यासु (madhyāsu) |
| vocative | मध्ये (madhye) | मध्ये (madhye) | मध्याः (madhyāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | मध्यम् (madhyam) | मध्ये (madhye) | मध्यानि (madhyāni) मध्या¹ (madhyā¹) |
| accusative | मध्यम् (madhyam) | मध्ये (madhye) | मध्यानि (madhyāni) मध्या¹ (madhyā¹) |
| instrumental | मध्येन (madhyena) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्यैः (madhyaiḥ) मध्येभिः¹ (madhyebhiḥ¹) |
| dative | मध्याय (madhyāya) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्येभ्यः (madhyebhyaḥ) |
| ablative | मध्यात् (madhyāt) | मध्याभ्याम् (madhyābhyām) | मध्येभ्यः (madhyebhyaḥ) |
| genitive | मध्यस्य (madhyasya) | मध्ययोः (madhyayoḥ) | मध्यानाम् (madhyānām) |
| locative | मध्ये (madhye) | मध्ययोः (madhyayoḥ) | मध्येषु (madhyeṣu) |
| vocative | मध्य (madhya) | मध्ये (madhye) | मध्यानि (madhyāni) मध्या¹ (madhyā¹) |
- ¹Vedic
Noun
मध्य॑ • (mádhya) stem, m
- centre, middle
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 10.111.8:
- दू॒रं किल॑ प्रथ॒मा ज॑ग्मुरासा॒मिन्द्र॑स्य॒ याः प्र॑स॒वे स॒स्रुरापः॑ ।
क्व॑ स्वि॒दग्रं॒ क्व॑ बु॒ध्न आ॑सा॒मापो॒ मध्यं॒ क्व॑ वो नू॒नमन्तः॑ ॥- dūráṃ kíla prathamā́ jagmurāsāmíndrasya yā́ḥ prasavé sasrúrā́paḥ.
kvà svidágraṃ kvà budhná āsāmā́po mádhyaṃ kvà vo nūnámántaḥ. - The first of those waters, which issued forth at Indra's sending, went very far. Where, waters, is your beginning, where your root, where is your centre, where indeed is your termination?
- dūráṃ kíla prathamā́ jagmurāsāmíndrasya yā́ḥ prasavé sasrúrā́paḥ.
- दू॒रं किल॑ प्रथ॒मा ज॑ग्मुरासा॒मिन्द्र॑स्य॒ याः प्र॑स॒वे स॒स्रुरापः॑ ।
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | मध्यः॑ (mádhyaḥ) | मध्यौ॑ (mádhyau) मध्या॑¹ (mádhyā¹) |
मध्याः॑ (mádhyāḥ) मध्या॑सः¹ (mádhyāsaḥ¹) |
| accusative | मध्य॑म् (mádhyam) | मध्यौ॑ (mádhyau) मध्या॑¹ (mádhyā¹) |
मध्या॑न् (mádhyān) |
| instrumental | मध्ये॑न (mádhyena) | मध्या॑भ्याम् (mádhyābhyām) | मध्यैः॑ (mádhyaiḥ) मध्ये॑भिः¹ (mádhyebhiḥ¹) |
| dative | मध्या॑य (mádhyāya) | मध्या॑भ्याम् (mádhyābhyām) | मध्ये॑भ्यः (mádhyebhyaḥ) |
| ablative | मध्या॑त् (mádhyāt) | मध्या॑भ्याम् (mádhyābhyām) | मध्ये॑भ्यः (mádhyebhyaḥ) |
| genitive | मध्य॑स्य (mádhyasya) | मध्य॑योः (mádhyayoḥ) | मध्या॑नाम् (mádhyānām) |
| locative | मध्ये॑ (mádhye) | मध्य॑योः (mádhyayoḥ) | मध्ये॑षु (mádhyeṣu) |
| vocative | मध्य॑ (mádhya) | मध्यौ॑ (mádhyau) मध्या॑¹ (mádhyā¹) |
मध्याः॑ (mádhyāḥ) मध्या॑सः¹ (mádhyāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Descendants
Inherited
Borrowed
- → Bengali: মধ্য (moddho)
- ⇒ Bengali: মধ্যে (moddhe)
- → Gujarati: મધ્ય (madhya)
- ⇒ Gujarati: મધ્યે (madhye)
- → Hindi: मध्य (madhya)
- → Marathi: मध्य (madhya)
- ⇒ Marathi: मध्ये (madhye), मधे (madhe)
- → Old Javanese: madhya
- → Odia: ମଧ୍ୟ (madhya), ମଧ୍ୟେ (madhye)
- → Punjabi: ਮੱਧ (maddh)
- Tamil: மதியம் (matiyam), மத்தியம் (mattiyam), >? மையம் (maiyam), >? மய்யம் (mayyam)
- → Telugu: మధ్య (madhya), మధ్యము (madhyamu)
References
- ^ Mayrhofer, Manfred (1996), “mádhya-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 303
Further reading
- Monier Williams (1899), “मध्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 781, column 3.
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “mádhya”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press
- Hellwig, Oliver (2010–2026), “madhya”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.