मणिकार

Sanskrit

Alternative scripts

Etymology

From मणि (maṇi, gem, jewel) +‎ -कार (-kāra, doer, smith)

Pronunciation

Noun

म॒णि॒का॒र • (maṇikārá) stemm

  1. gemsmith, jeweller, jewelsmith
    • c. 500 BCE – 100 BCE, Rāmāyaṇa 2.83.12–15:
      मणिकाराश् च ये केचित् कुम्भकाराश् च शोभनाः ।
      सूत्रकर्मकृतश् चैव ये च शस्त्रोपजीविनः ॥
      मायूरकाः क्राकचिका रोचकाः वेधकास् तथा ।
      दन्तकाराः सुधाकारास् तथा गन्धोपजीविनः ॥
      सुवर्णकाराः प्रख्यातास् तथा कम्बलधावकाः ।
      स्नापकोष्णोदका वैद्या धूपकाः शौण्डिकास् तथा ॥
      रजकास् तुन्नवायाश् च ग्रामघोषमहत्तराः ।
      शैलूषाश् च सह स्त्रीभिर् ययुः कैवर्तकास् तथा ॥
      maṇikārāś ca ye kecit kumbhakārāś ca śobhanāḥ.
      sūtrakarmakṛtaś caiva ye ca śastropajīvinaḥ.
      māyūrakāḥ krākacikā rocakāḥ vedhakās tathā.
      dantakārāḥ sudhākārās tathā gandhopajīvinaḥ.
      suvarṇakārāḥ prakhyātās tathā kambaladhāvakāḥ.
      snāpakoṣṇodakā vaidyā dhūpakāḥ śauṇḍikās tathā.
      rajakās tunnavāyāś ca grāmaghoṣamahattarāḥ.
      śailūṣāś ca saha strībhir yayuḥ kaivartakās tathā.
      All those who were jewellers, potters, carpenters, armourers, peacock-feather-artisans, perforators of shells and ornaments, ivorysmiths, plasterers, perfumers, goldsmiths, woollen-washers, hot-water bathers, physicians, incense-makers, liquor-vendors, washermen, tailors, village headmen, actors, fishermen, along with women, all went [following Bharata].

Declension

Masculine a-stem declension of म॒णि॒का॒र
singular dual plural
nominative म॒णि॒का॒रः (maṇikāráḥ) म॒णि॒का॒रौ (maṇikāráu)
म॒णि॒का॒रा¹ (maṇikārā́¹)
म॒णि॒का॒राः (maṇikārā́ḥ)
म॒णि॒का॒रासः॑¹ (maṇikārā́saḥ¹)
accusative म॒णि॒का॒रम् (maṇikārám) म॒णि॒का॒रौ (maṇikāráu)
म॒णि॒का॒रा¹ (maṇikārā́¹)
म॒णि॒का॒रान् (maṇikārā́n)
instrumental म॒णि॒का॒रेण॑ (maṇikāréṇa) म॒णि॒का॒राभ्या॑म् (maṇikārā́bhyām) म॒णि॒का॒रैः (maṇikāráiḥ)
म॒णि॒का॒रेभिः॑¹ (maṇikārébhiḥ¹)
dative म॒णि॒का॒राय॑ (maṇikārā́ya) म॒णि॒का॒राभ्या॑म् (maṇikārā́bhyām) म॒णि॒का॒रेभ्यः॑ (maṇikārébhyaḥ)
ablative म॒णि॒का॒रात् (maṇikārā́t) म॒णि॒का॒राभ्या॑म् (maṇikārā́bhyām) म॒णि॒का॒रेभ्यः॑ (maṇikārébhyaḥ)
genitive म॒णि॒का॒रस्य॑ (maṇikārásya) म॒णि॒का॒रयोः॑ (maṇikāráyoḥ) म॒णि॒का॒राणा॑म् (maṇikārā́ṇām)
locative म॒णि॒का॒रे (maṇikāré) म॒णि॒का॒रयोः॑ (maṇikāráyoḥ) म॒णि॒का॒रेषु॑ (maṇikāréṣu)
vocative मणि॑कार (máṇikāra) मणि॑कारौ (máṇikārau)
मणि॑कारा¹ (máṇikārā¹)
मणि॑काराः (máṇikārāḥ)
मणि॑कारासः¹ (máṇikārāsaḥ¹)
  • ¹Vedic

Descendants

  • Pali: maṇikāra
  • Prakrit: 𑀫𑀡𑀺𑀆𑀭 (maṇiāra), 𑀫𑀡𑀺𑀬𑀸𑀭 (maṇiyāra)hiatus-filler
    • Gujarati: મણિયાર (maṇiyār)
    • Hindustani: maniyār, manihār
      Hindi: मनियार (adjective), मनिहार
      Urdu: مَنِیَار (maniyār, adjective), مَنِہَار (manihār)
    • Malvi: मणेर (maṇer), मण्यार (maṇyār)
    • Old Marathi: maṇiyāra
      Devanagari script: मणियार
      Modi script: 𑘦𑘜𑘲𑘧𑘰𑘨
    • Old Punjabi: ਮਨੀਆਰੁ (manīāru)
      • Punjabi:
        Gurmukhi script: ਮਨਿਆਰ (maniāra), ਮੁਨਿਆਰ (muniāra)
        Shahmukhi script: مَنیَار (manyār), مُنیَار (munyār)
    • Sindhi: مَڻِيارُ (maṇiyāru, adjective)

References