प्रुष्णोति
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- প্ৰুষ্ণোতি (Assamese script)
- ᬧ᭄ᬭᬸᬱ᭄ᬡᭀᬢᬶ (Balinese script)
- প্রুষ্ণোতি (Bengali script)
- 𑰢𑰿𑰨𑰲𑰬𑰿𑰜𑰺𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
- 𑀧𑁆𑀭𑀼𑀱𑁆𑀡𑁄𑀢𑀺 (Brahmi script)
- ပြုၑ္ဏောတိ (Burmese script)
- પ્રુષ્ણોતિ (Gujarati script)
- ਪ੍ਰੁਸ਼੍ਣੋਤਿ (Gurmukhi script)
- 𑌪𑍍𑌰𑍁𑌷𑍍𑌣𑍋𑌤𑌿 (Grantha script)
- ꦥꦿꦸꦰ꧀ꦟꦺꦴꦠꦶ (Javanese script)
- 𑂣𑂹𑂩𑂳𑂭𑂹𑂝𑂷𑂞𑂱 (Kaithi script)
- ಪ್ರುಷ್ಣೋತಿ (Kannada script)
- ប្រុឞ្ណោតិ (Khmer script)
- ປ຺ຣຸຩ຺ໂຓຕິ (Lao script)
- പ്രുഷ്ണോതി (Malayalam script)
- ᢒᡵᡠᢢᢏᠣᢠᡳ (Manchu script)
- 𑘢𑘿𑘨𑘳𑘬𑘿𑘜𑘻𑘝𑘱 (Modi script)
- ᢒᠷᠤᢔᢏᠣᠸᠠᢐᠢ (Mongolian script)
- 𑧂𑧠𑧈𑧔𑧌𑧠𑦼𑧜𑦽𑧒 (Nandinagari script)
- 𑐥𑑂𑐬𑐸𑐲𑑂𑐞𑑀𑐟𑐶 (Newa script)
- ପ୍ରୁଷ୍ଣୋତି (Odia script)
- ꢦ꣄ꢬꢸꢰ꣄ꢠꣂꢡꢶ (Saurashtra script)
- 𑆥𑇀𑆫𑆶𑆰𑇀𑆟𑆾𑆠𑆴 (Sharada script)
- 𑖢𑖿𑖨𑖲𑖬𑖿𑖜𑖺𑖝𑖰 (Siddham script)
- ප්රුෂ්ණොති (Sinhalese script)
- 𑩰 𑪙𑩼𑩒𑪀 𑪙𑩪𑩕𑩫𑩑 (Soyombo script)
- 𑚞𑚶𑚤𑚰𑚶𑚘𑚴𑚙𑚮 (Takri script)
- ப்ருஷ்ணோதி (Tamil script)
- ప్రుష్ణోతి (Telugu script)
- ปฺรุษฺโณติ (Thai script)
- པྲུ་ཥྞོ་ཏི (Tibetan script)
- 𑒣𑓂𑒩𑒳𑒭𑓂𑒝𑒼𑒞𑒱 (Tirhuta script)
- 𑨞𑩇𑨫𑨃𑨯𑩇𑨘𑨆𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)
Etymology
Ultimately from Proto-Indo-European *prews-.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /pɾuʂ.ɳɐ́w.ti/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /pɾuʂ.ɳoː.t̪i/
Verb
प्रु॒ष्णोति॑ • (pruṣṇóti) third-singular indicative (class 5, type P, present, root प्रुष्)
- to sprinkle, shower, moisten, wet
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.168.8:
- प्रति॑ ष्टोभन्ति॒ सिन्ध॑वः प॒विभ्यो॒ यद॒भ्रियां॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्ति ।
अव॑ स्मयन्त वि॒द्युतः॑ पृथि॒व्यां यदी॑ घृ॒तं म॒रुतः॑ प्रुष्णु॒वन्ति॑ ॥- práti ṣṭobhanti síndhavaḥ pavíbhyo yádabhríyāṃ vā́camudīráyanti .
áva smayanta vidyútaḥ pṛthivyā́ṃ yádī ghṛtáṃ marútaḥ pruṣṇuvánti . - From the tires of their chariot-wheels streams gush forth, when they send out the voice of the clouds;
the lightnings smiled upon the earth, when the Maruts shower ghee.
- práti ṣṭobhanti síndhavaḥ pavíbhyo yádabhríyāṃ vā́camudīráyanti .
- प्रति॑ ष्टोभन्ति॒ सिन्ध॑वः प॒विभ्यो॒ यद॒भ्रियां॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्ति ।
Conjugation
| Present: प्रु॒ष्णोति॑ (pruṣṇóti), प्रु॒ष्णु॒ते (pruṣṇuté) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | प्रु॒ष्णोति॑ pruṣṇóti |
प्रु॒ष्णु॒तः pruṣṇutáḥ |
प्रु॒ष्णु॒वन्ति॑ pruṣṇuvánti |
प्रु॒ष्णु॒ते pruṣṇuté |
प्रु॒ष्णु॒वाते॑ pruṣṇuvā́te |
प्रु॒ष्णु॒वते॑ pruṣṇuváte | |
| Second | प्रु॒ष्णोषि॑ pruṣṇóṣi |
प्रु॒ष्णु॒थः pruṣṇutháḥ |
प्रु॒ष्णु॒थ pruṣṇuthá |
प्रु॒ष्णु॒षे pruṣṇuṣé |
प्रु॒ष्णु॒वाथे॑ pruṣṇuvā́the |
प्रु॒ष्णु॒ध्वे pruṣṇudhvé | |
| First | प्रु॒ष्णोमि॑ pruṣṇómi |
प्रु॒ष्णु॒वः pruṣṇuváḥ |
प्रु॒ष्णु॒मः / प्रु॒ष्णु॒मसि॑¹ pruṣṇumáḥ / pruṣṇumási¹ |
प्रु॒ष्णु॒वे pruṣṇuvé |
प्रु॒ष्णु॒वहे॑ pruṣṇuváhe |
प्रु॒ष्णु॒महे॑ pruṣṇumáhe | |
| Imperative | |||||||
| Third | प्रु॒ष्णोतु॑ pruṣṇótu |
प्रु॒ष्णु॒ताम् pruṣṇutā́m |
प्रु॒ष्णु॒वन्तु॑ pruṣṇuvántu |
प्रु॒ष्णु॒ताम् pruṣṇutā́m |
प्रु॒ष्णु॒वाता॑म् pruṣṇuvā́tām |
प्रु॒ष्णु॒वता॑म् pruṣṇuvátām | |
| Second | प्रु॒ष्णु॒हि pruṣṇuhí |
प्रु॒ष्णु॒तम् pruṣṇutám |
प्रु॒ष्णु॒त pruṣṇutá |
प्रु॒ष्णु॒ष्व pruṣṇuṣvá |
प्रु॒ष्णु॒वाथा॑म् pruṣṇuvā́thām |
प्रु॒ष्णु॒ध्वम् pruṣṇudhvám | |
| First | प्रु॒ष्णवा॑नि pruṣṇávāni |
प्रु॒ष्णवा॑व pruṣṇávāva |
प्रु॒ष्णवा॑म pruṣṇávāma |
प्रु॒ष्णवै॑ pruṣṇávai |
प्रु॒ष्णवा॑वहै pruṣṇávāvahai |
प्रु॒ष्णवा॑महै pruṣṇávāmahai | |
| Optative/Potential | |||||||
| Third | प्रु॒ष्णु॒यात् pruṣṇuyā́t |
प्रु॒ष्णु॒याता॑म् pruṣṇuyā́tām |
प्रु॒ष्णु॒युः pruṣṇuyúḥ |
प्रु॒ष्णु॒वी॒त pruṣṇuvītá |
प्रु॒ष्णु॒वी॒याता॑म् pruṣṇuvīyā́tām |
प्रु॒ष्णु॒वी॒रन् pruṣṇuvīrán | |
| Second | प्रु॒ष्णु॒याः pruṣṇuyā́ḥ |
प्रु॒ष्णु॒यात॑म् pruṣṇuyā́tam |
प्रु॒ष्णु॒यात॑ pruṣṇuyā́ta |
प्रु॒ष्णु॒वी॒थाः pruṣṇuvīthā́ḥ |
प्रु॒ष्णु॒वी॒याथा॑म् pruṣṇuvīyā́thām |
प्रु॒ष्णु॒वी॒ध्वम् pruṣṇuvīdhvám | |
| First | प्रु॒ष्णु॒याम् pruṣṇuyā́m |
प्रु॒ष्णु॒याव॑ pruṣṇuyā́va |
प्रु॒ष्णु॒याम॑ pruṣṇuyā́ma |
प्रु॒ष्णु॒वी॒य pruṣṇuvīyá |
प्रु॒ष्णु॒वी॒वहि॑ pruṣṇuvīváhi |
प्रु॒ष्णु॒वी॒महि॑ pruṣṇuvīmáhi | |
| Subjunctive | |||||||
| Third | प्रु॒ष्णव॑त् / प्रु॒ष्णव॑ति pruṣṇávat / pruṣṇávati |
प्रु॒ष्णव॑तः pruṣṇávataḥ |
प्रु॒ष्णव॑न् pruṣṇávan |
प्रु॒ष्णव॑ते / प्रु॒ष्णवा॑तै pruṣṇávate / pruṣṇávātai |
प्रु॒ष्णवै॑ते pruṣṇávaite |
प्रु॒ष्णव॑न्त / प्रु॒ष्णवा॑न्तै pruṣṇávanta / pruṣṇávāntai | |
| Second | प्रु॒ष्णवः॑ / प्रु॒ष्णव॑सि pruṣṇávaḥ / pruṣṇávasi |
प्रु॒ष्णव॑थः pruṣṇávathaḥ |
प्रु॒ष्णव॑थ pruṣṇávatha |
प्रु॒ष्णव॑से / प्रु॒ष्णवा॑सै pruṣṇávase / pruṣṇávāsai |
प्रु॒ष्णवै॑थे pruṣṇávaithe |
प्रु॒ष्णव॑ध्वे / प्रु॒ष्णवा॑ध्वै pruṣṇávadhve / pruṣṇávādhvai | |
| First | प्रु॒ष्णवा॑नि / प्रु॒ष्णवा॑ pruṣṇávāni / pruṣṇávā |
प्रु॒ष्णवा॑व pruṣṇávāva |
प्रु॒ष्णवा॑म pruṣṇávāma |
प्रु॒ष्णवै॑ pruṣṇávai |
प्रु॒ष्णवा॑वहै pruṣṇávāvahai |
प्रु॒ष्णवा॑महै pruṣṇávāmahai | |
| Participles | |||||||
| प्रु॒ष्णु॒वत् pruṣṇuvát |
प्रु॒ष्णु॒वा॒न pruṣṇuvāná | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Imperfect: अप्रु॑ष्नोत् (ápruṣnot), अप्रु॑ष्णुत (ápruṣṇuta) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अप्रु॑ष्नोत् ápruṣnot |
अप्रु॑ष्णुताम् ápruṣṇutām |
अप्रु॑ष्णुवन् ápruṣṇuvan |
अप्रु॑ष्णुत ápruṣṇuta |
अप्रु॑ष्णुवाताम् ápruṣṇuvātām |
अप्रु॑ष्णुवत ápruṣṇuvata |
| Second | अप्रु॑ष्नोः ápruṣnoḥ |
अप्रु॑ष्णुतम् ápruṣṇutam |
अप्रु॑ष्णुत ápruṣṇuta |
अप्रु॑ष्णुथाः ápruṣṇuthāḥ |
अप्रु॑ष्णुवाथाम् ápruṣṇuvāthām |
अप्रु॑ष्णुध्वम् ápruṣṇudhvam |
| First | अप्रु॑ष्नवम् ápruṣnavam |
अप्रु॑ष्णुव ápruṣṇuva |
अप्रु॑ष्णुम ápruṣṇuma |
अप्रु॑ष्णुवि ápruṣṇuvi |
अप्रु॑ष्णुवहि ápruṣṇuvahi |
अप्रु॑ष्णुमहि ápruṣṇumahi |
References
- Monier Williams (1899), “प्रुष्णोति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 711.