तक्षति

Sanskrit

Alternative scripts

তক্ষতি (Assamese script)
ᬢᬓ᭄ᬱᬢᬶ (Balinese script)
তক্ষতি (Bengali script)
𑰝𑰎𑰿𑰬𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀢𑀓𑁆𑀱𑀢𑀺 (Brahmi script)
တက္ၑတိ (Burmese script)
તક્ષતિ (Gujarati script)
ਤਕ੍ਸ਼ਤਿ (Gurmukhi script)
𑌤𑌕𑍍𑌷𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦠꦏ꧀ꦰꦠꦶ (Javanese script)
𑂞𑂍𑂹𑂭𑂞𑂱 (Kaithi script)
ತಕ್ಷತಿ (Kannada script)
តក្ឞតិ (Khmer script)
ຕກ຺ຩຕິ (Lao script)
തക്ഷതി (Malayalam script)
ᢠᠠᡬᢢᠠᢠᡳ (Manchu script)
𑘝𑘎𑘿𑘬𑘝𑘱 (Modi script)
ᢐᠠᢉᢔᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑦽𑦮𑧠𑧌𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐟𑐎𑑂𑐲𑐟𑐶 (Newa script)
ତକ୍ଷତି (Odia script)
ꢡꢒ꣄ꢰꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆠𑆑𑇀𑆰𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖝𑖎𑖿𑖬𑖝𑖰 (Siddham script)
තක්‍ෂති (Sinhalese script)
𑩫𑩜 𑪙𑪀𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚙𑚊𑚶𑚙𑚮 (Takri script)
தக்ஷதி (Tamil script)
తక్షతి (Telugu script)
ตกฺษติ (Thai script)
ཏ་ཀྵ་ཏི (Tibetan script)
𑒞𑒏𑓂𑒭𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨙𑨋𑩇𑨯𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-Iranian *táćšati

Sanskrit तक्ष॑ति

Inherited from Proto-Indo-Aryan *táṭṣati, from Proto-Indo-Iranian *táćšati, from Proto-Indo-European *tḗtḱ-ti ~ *tétḱ-n̥ti, from *tetḱ- (“to create, cut”). Cognate with Avestan 𐬀𐬎𐬎𐬌 𐬙𐬁𐬱𐬙𐬌 (auui tāšti). Compare also Old Armenian տաշեմ (tašem), an Iranian borrowing.

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /tɐ́k.ʂɐ.ti/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /t̪ɐk.ʂɐ.t̪i/

Verb

तक्ष॑ति • (tákṣati) third-singular indicative (class 1, type P, root तक्ष्)

to form by cutting, plane, chisel, chop
to cut, split
to fashion, form (out of wood etc.), make, create
to form in the mind, invent
to make (any one young; +double accusative), make able or prepare for (+ dative)
(mathematics) to reduce by dividing
to skin

Conjugation

Present: तक्ष॑ति (tákṣati), तक्ष॑ते (tákṣate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	तक्ष॑ति tákṣati	तक्ष॑तः tákṣataḥ	तक्ष॑न्ति tákṣanti	तक्ष॑ते tákṣate	तक्षे॑ते tákṣete	तक्ष॑न्ते tákṣante
Second	तक्ष॑सि tákṣasi	तक्ष॑थः tákṣathaḥ	तक्ष॑थ tákṣatha	तक्ष॑से tákṣase	तक्षे॑थे tákṣethe	तक्ष॑ध्वे tákṣadhve
First	तक्षा॑मि tákṣāmi	तक्षा॑वः tákṣāvaḥ	तक्षा॑मः / तक्षा॑मसि¹ tákṣāmaḥ / tákṣāmasi¹	तक्षे॑ tákṣe	तक्षा॑वहे tákṣāvahe	तक्षा॑महे tákṣāmahe
Imperative
Third	तक्ष॑तु tákṣatu	तक्ष॑ताम् tákṣatām	तक्ष॑न्तु tákṣantu	तक्ष॑ताम् tákṣatām	तक्षे॑ताम् tákṣetām	तक्ष॑न्ताम् tákṣantām
Second	तक्ष॑ tákṣa	तक्ष॑तम् tákṣatam	तक्ष॑त tákṣata	तक्ष॑स्व tákṣasva	तक्षे॑थाम् tákṣethām	तक्ष॑ध्वम् tákṣadhvam
First	तक्षा॑णि tákṣāṇi	तक्षा॑व tákṣāva	तक्षा॑म tákṣāma	तक्षै॑ tákṣai	तक्षा॑वहै tákṣāvahai	तक्षा॑महै tákṣāmahai
Optative/Potential
Third	तक्षे॑त् tákṣet	तक्षे॑ताम् tákṣetām	तक्षे॑युः tákṣeyuḥ	तक्षे॑त tákṣeta	तक्षे॑याताम् tákṣeyātām	तक्षे॑रन् tákṣeran
Second	तक्षेः॑ tákṣeḥ	तक्षे॑तम् tákṣetam	तक्षे॑त tákṣeta	तक्षे॑थाः tákṣethāḥ	तक्षे॑याथाम् tákṣeyāthām	तक्षे॑ध्वम् tákṣedhvam
First	तक्षे॑यम् tákṣeyam	तक्षे॑व tákṣeva	तक्षे॑म tákṣema	तक्षे॑य tákṣeya	तक्षे॑वहि tákṣevahi	तक्षे॑महि tákṣemahi
Subjunctive
Third	तक्षा॑त् / तक्षा॑ति tákṣāt / tákṣāti	तक्षा॑तः tákṣātaḥ	तक्षा॑न् tákṣān	तक्षा॑ते / तक्षा॑तै tákṣāte / tákṣātai	तक्षै॑ते tákṣaite	तक्ष॑न्त / तक्षा॑न्तै tákṣanta / tákṣāntai
Second	तक्षाः॑ / तक्षा॑सि tákṣāḥ / tákṣāsi	तक्षा॑थः tákṣāthaḥ	तक्षा॑थ tákṣātha	तक्षा॑से / तक्षा॑सै tákṣāse / tákṣāsai	तक्षै॑थे tákṣaithe	तक्षा॑ध्वै tákṣādhvai
First	तक्षा॑णि tákṣāṇi	तक्षा॑व tákṣāva	तक्षा॑म tákṣāma	तक्षै॑ tákṣai	तक्षा॑वहै tákṣāvahai	तक्षा॑महै tákṣāmahai
Participles
	तक्ष॑त् tákṣat			तक्ष॑माण tákṣamāṇa
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic

Imperfect: अत॑क्षत् (átakṣat), अत॑क्षत (átakṣata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अत॑क्षत् átakṣat	अत॑क्षताम् átakṣatām	अत॑क्षन् átakṣan	अत॑क्षत átakṣata	अत॑क्षेताम् átakṣetām	अत॑क्षन्त átakṣanta
Second	अत॑क्षः átakṣaḥ	अत॑क्षतम् átakṣatam	अत॑क्षत átakṣata	अत॑क्षथाः átakṣathāḥ	अत॑क्षेथाम् átakṣethām	अत॑क्षध्वम् átakṣadhvam
First	अत॑क्षम् átakṣam	अत॑क्षाव átakṣāva	अत॑क्षाम átakṣāma	अत॑क्षे átakṣe	अत॑क्षावहि átakṣāvahi	अत॑क्षामहि átakṣāmahi

Related terms

ताष्टि॑ (tā́ṣṭi) (class 2 verb from the same root)

Descendants

Dardic:
- Kashmiri:
  Arabic script: تَچھُن (tachun)
  
  Devanagari script: तछुन (tachun)
- Khowar: توچھک (točhik)
Pali: tacchati
Prakrit: 𑀢𑀘𑁆𑀙𑀇 (tacchaï), 𑀘𑀘𑁆𑀙𑀇 (cacchaï), 𑀘𑀁𑀙𑀇 (caṃchaï) (see there for further descendants)

References

Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “takṣati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press