चलाचल

Sanskrit

Alternative scripts

Etymology 1

A reduplicative formation from the root चल् (cal, to move).[1][2] See also चराचर (carācará, movable, mobile).

Pronunciation

Adjective

च॒ला॒च॒ल • (calācalá) stem[3][4]

  1. moving to and fro, movable, tremulous, unfixed, loose
  2. unsteady, changeable
Declension
Masculine a-stem declension of च॒ला॒च॒ल
singular dual plural
nominative च॒ला॒च॒लः (calācaláḥ) च॒ला॒च॒लौ (calācaláu)
च॒ला॒च॒ला¹ (calācalā́¹)
च॒ला॒च॒लाः (calācalā́ḥ)
च॒ला॒च॒लासः॑¹ (calācalā́saḥ¹)
accusative च॒ला॒च॒लम् (calācalám) च॒ला॒च॒लौ (calācaláu)
च॒ला॒च॒ला¹ (calācalā́¹)
च॒ला॒च॒लान् (calācalā́n)
instrumental च॒ला॒च॒लेन॑ (calācaléna) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लैः (calācaláiḥ)
च॒ला॒च॒लेभिः॑¹ (calācalébhiḥ¹)
dative च॒ला॒च॒लाय॑ (calācalā́ya) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लेभ्यः॑ (calācalébhyaḥ)
ablative च॒ला॒च॒लात् (calācalā́t) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लेभ्यः॑ (calācalébhyaḥ)
genitive च॒ला॒च॒लस्य॑ (calācalásya) च॒ला॒च॒लयोः॑ (calācaláyoḥ) च॒ला॒च॒लाना॑म् (calācalā́nām)
locative च॒ला॒च॒ले (calācalé) च॒ला॒च॒लयोः॑ (calācaláyoḥ) च॒ला॒च॒लेषु॑ (calācaléṣu)
vocative चला॑चल (cálācala) चला॑चलौ (cálācalau)
चला॑चला¹ (cálācalā¹)
चला॑चलाः (cálācalāḥ)
चला॑चलासः¹ (cálācalāsaḥ¹)
  • ¹Vedic
Feminine ā-stem declension of च॒ला॒च॒ला
singular dual plural
nominative च॒ला॒च॒ला (calācalā́) च॒ला॒च॒ले (calācalé) च॒ला॒च॒लाः (calācalā́ḥ)
accusative च॒ला॒च॒लाम् (calācalā́m) च॒ला॒च॒ले (calācalé) च॒ला॒च॒लाः (calācalā́ḥ)
instrumental च॒ला॒च॒लया॑ (calācaláyā)
च॒ला॒च॒ला¹ (calācalā́¹)
च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लाभिः॑ (calācalā́bhiḥ)
dative च॒ला॒च॒लायै॑ (calācalā́yai) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लाभ्यः॑ (calācalā́bhyaḥ)
ablative च॒ला॒च॒लायाः॑ (calācalā́yāḥ)
च॒ला॒च॒लायै॑² (calācalā́yai²)
च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लाभ्यः॑ (calācalā́bhyaḥ)
genitive च॒ला॒च॒लायाः॑ (calācalā́yāḥ)
च॒ला॒च॒लायै॑² (calācalā́yai²)
च॒ला॒च॒लयोः॑ (calācaláyoḥ) च॒ला॒च॒लाना॑म् (calācalā́nām)
locative च॒ला॒च॒लाया॑म् (calācalā́yām) च॒ला॒च॒लयोः॑ (calācaláyoḥ) च॒ला॒च॒लासु॑ (calācalā́su)
vocative चला॑चले (cálācale) चला॑चले (cálācale) चला॑चलाः (cálācalāḥ)
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
Neuter a-stem declension of च॒ला॒च॒ल
singular dual plural
nominative च॒ला॒च॒लम् (calācalám) च॒ला॒च॒ले (calācalé) च॒ला॒च॒लानि॑ (calācalā́ni)
च॒ला॒च॒ला¹ (calācalā́¹)
accusative च॒ला॒च॒लम् (calācalám) च॒ला॒च॒ले (calācalé) च॒ला॒च॒लानि॑ (calācalā́ni)
च॒ला॒च॒ला¹ (calācalā́¹)
instrumental च॒ला॒च॒लेन॑ (calācaléna) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लैः (calācaláiḥ)
च॒ला॒च॒लेभिः॑¹ (calācalébhiḥ¹)
dative च॒ला॒च॒लाय॑ (calācalā́ya) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लेभ्यः॑ (calācalébhyaḥ)
ablative च॒ला॒च॒लात् (calācalā́t) च॒ला॒च॒लाभ्या॑म् (calācalā́bhyām) च॒ला॒च॒लेभ्यः॑ (calācalébhyaḥ)
genitive च॒ला॒च॒लस्य॑ (calācalásya) च॒ला॒च॒लयोः॑ (calācaláyoḥ) च॒ला॒च॒लाना॑म् (calācalā́nām)
locative च॒ला॒च॒ले (calācalé) च॒ला॒च॒लयोः॑ (calācaláyoḥ) च॒ला॒च॒लेषु॑ (calācaléṣu)
vocative चला॑चल (cálācala) चला॑चले (cálācale) चला॑चलानि (cálācalāni)
चला॑चला¹ (cálācalā¹)
  • ¹Vedic

Etymology 2

Compound of चल (cala, moving) +‎ अचल (acala, immovable). See also चराचर (carācara, movable and immovable).

Pronunciation

Adjective

चलाचल • (calācala) stem[3]

  1. movable and immovable, locomotive and stationary (W.)
Declension
Masculine a-stem declension of चलाचल
singular dual plural
nominative चलाचलः (calācalaḥ) चलाचलौ (calācalau) चलाचलाः (calācalāḥ)
accusative चलाचलम् (calācalam) चलाचलौ (calācalau) चलाचलान् (calācalān)
instrumental चलाचलेन (calācalena) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलैः (calācalaiḥ)
dative चलाचलाय (calācalāya) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलेभ्यः (calācalebhyaḥ)
ablative चलाचलात् (calācalāt) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलेभ्यः (calācalebhyaḥ)
genitive चलाचलस्य (calācalasya) चलाचलयोः (calācalayoḥ) चलाचलानाम् (calācalānām)
locative चलाचले (calācale) चलाचलयोः (calācalayoḥ) चलाचलेषु (calācaleṣu)
vocative चलाचल (calācala) चलाचलौ (calācalau) चलाचलाः (calācalāḥ)
Feminine ā-stem declension of चलाचला
singular dual plural
nominative चलाचला (calācalā) चलाचले (calācale) चलाचलाः (calācalāḥ)
accusative चलाचलाम् (calācalām) चलाचले (calācale) चलाचलाः (calācalāḥ)
instrumental चलाचलया (calācalayā) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलाभिः (calācalābhiḥ)
dative चलाचलायै (calācalāyai) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलाभ्यः (calācalābhyaḥ)
ablative चलाचलायाः (calācalāyāḥ) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलाभ्यः (calācalābhyaḥ)
genitive चलाचलायाः (calācalāyāḥ) चलाचलयोः (calācalayoḥ) चलाचलानाम् (calācalānām)
locative चलाचलायाम् (calācalāyām) चलाचलयोः (calācalayoḥ) चलाचलासु (calācalāsu)
vocative चलाचले (calācale) चलाचले (calācale) चलाचलाः (calācalāḥ)
Neuter a-stem declension of चलाचल
singular dual plural
nominative चलाचलम् (calācalam) चलाचले (calācale) चलाचलानि (calācalāni)
accusative चलाचलम् (calācalam) चलाचले (calācale) चलाचलानि (calācalāni)
instrumental चलाचलेन (calācalena) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलैः (calācalaiḥ)
dative चलाचलाय (calācalāya) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलेभ्यः (calācalebhyaḥ)
ablative चलाचलात् (calācalāt) चलाचलाभ्याम् (calācalābhyām) चलाचलेभ्यः (calācalebhyaḥ)
genitive चलाचलस्य (calācalasya) चलाचलयोः (calācalayoḥ) चलाचलानाम् (calācalānām)
locative चलाचले (calācale) चलाचलयोः (calācalayoḥ) चलाचलेषु (calācaleṣu)
vocative चलाचल (calācala) चलाचले (calācale) चलाचलानि (calācalāni)

References

  1. ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “CARI”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume I, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 534
  2. ^ Wackernagel, Jakob (1896-1964), Altindische Grammatik [Grammar of Ancient Indian] (Indogermanische Bibliothek. 2. Reihe: Wörterbücher)‎[2] (in German), Vol. II.1: Einleitung zur Wortlehre. Nominalkomposition, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, published 1905, 61a, page 147
  3. 3.0 3.1 Monier Williams (1899), “चलाचल”, in A Sanskrit–English Dictionary, [], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 391, column 2.
  4. ^ Arthur Anthony Macdonell (1893), “चलाचल”, in A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout, London: Oxford University Press